Wada określona jako owalność powierzchni sferycznej (często opisywana jako astygmatyzm) oznacza, że badana powierzchnia nie ma jednakowej krzywizny we wszystkich kierunkach. Zamiast jednej krzywizny sferycznej występują dwie główne krzywizny w wzajemnie prostopadłych przekrojach (meridianach). Taki błąd daje w interferometrii charakterystyczny, "siodłowy" układ prążków: linie nie zamykają się w okręgi, tylko wyginają się przeciwnie w dwóch osiach.
W praktyce warsztatowej i laboratoryjnej odchyłkę owalności zapisuje się jako ΔN, a wartość tę wyznacza się przez zliczenie prążków w dwóch prostopadłych kierunkach i ich zsumowanie:
ΔN = N1 + N2, gdzie N1 i N2 to liczba prążków odpowiadająca odchyleniu krzywizny w dwóch głównych meridianach.
Na pokazanym obrazie wzdłuż osi pionowej (od centrum do krawędzi) widoczne są 2 prążki, a wzdłuż osi poziomej analogicznie 2 prążki. Stąd:
ΔN = 2 + 2 = 4.
Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne?
- "ΔN = 2" odpowiadałoby sytuacji, w której tylko w jednym meridianie występują 2 prążki, a w drugim brak odchyłki (lub zliczono tylko jeden kierunek, pomijając sumowanie).
- "ΔN = 3" mogłoby wynikać z błędnego, niesymetrycznego zliczania (np. 2 w jednym kierunku i 1 w prostopadłym), czego nie potwierdza przedstawiony, symetryczny wzór.
- "ΔN = 6" typowo pojawia się przy pomyłce polegającej na liczeniu prążków po obu stronach osi (np. 2 "w górę" + 2 "w dół" jako 4 w pionie) i dodaniu do poziomu, zamiast przyjęcia zliczania w meridianach zgodnie z metodyką.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj typ wady po geometrii prążków (tu: siodło = astygmatyzm/owalność), a potem zastosuj regułę ΔN jako sumy prążków w dwóch prostopadłych przekrojach.
