KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 10.
Przedstawiony schemat połączeń uzwojeń dotyczy silnika
Ilustracja przedstawia schemat połączeń uzwojeń silnika indukcyjnego jednofazowego, co jest związane z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik indukcyjny jednofazowy rozpoznaje się po układzie uzwojenia głównego i pomocniczego (rozruchowego), często powiązanego z elementem wytwarzającym przesunięcie fazy. Silniki prądu stałego (bocznikowy i szeregowy) mają schemat z twornikiem i uzwojeniem wzbudzenia, a silnik komutatorowy wskazuje na obecność komutatora i szczotek.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu wymagane jest rozpoznanie typu silnika na podstawie schematu połączeń uzwojeń. Dla silnika indukcyjnego jednofazowego charakterystyczne jest to, że stojan ma zwykle dwa uzwojenia: uzwojenie główne (robocze) oraz uzwojenie pomocnicze (rozruchowe). Ponieważ zasilanie jednofazowe nie tworzy naturalnie wirującego pola magnetycznego, w praktyce stosuje się rozwiązania zapewniające przesunięcie fazowe prądu w uzwojeniu pomocniczym (np. poprzez element rozruchowy), aby uzyskać moment rozruchowy.

Odpowiedź "indukcyjnego jednofazowego" pasuje do schematów, w których widoczny jest podział na dwa uzwojenia stojana i ich powiązanie z obwodem rozruchu. Taka struktura jest typowa dla wielu silników jednofazowych stosowanych w małych napędach (wentylatory, pompy, urządzenia pomocnicze).

  • Odpowiedź "komutatorowego jednofazowego" jest nieprawidłowa, ponieważ silnik komutatorowy (uniwersalny) jest kojarzony z obwodem obejmującym elementy typowe dla komutacji (w praktyce: twornik i układ szczotek/komutatora). Schemat połączeń uzwojeń w takim silniku ma inną logikę niż rozdział na uzwojenie główne i pomocnicze stojana w silniku indukcyjnym.
  • Odpowiedź "bocznikowego prądu stałego" jest nieprawidłowa, bo w maszynie bocznikowej uzwojenie wzbudzenia jest dołączone równolegle (bocznikowo) do obwodu twornika. Na schemacie oczekuje się więc relacji równoległej wzbudzenia do zasilania twornika, a nie układu typowego dla rozruchu jednofazowego silnika indukcyjnego.
  • Odpowiedź "szeregowego prądu stałego" jest nieprawidłowa, ponieważ w maszynie szeregowej uzwojenie wzbudzenia jest włączone szeregowo z twornikiem, co daje inny układ połączeń i inne wnioski eksploatacyjne (np. silna zależność prądu i momentu). Nie odpowiada to schematom charakterystycznym dla uzwojenia głównego i pomocniczego w indukcyjnych silnikach 1-fazowych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w schemacie widzisz dwa uzwojenia stojana pełniące role roboczą i rozruchową, myśl najpierw o silniku indukcyjnym jednofazowym. Gdy widzisz układ "twornik + wzbudzenie" (równolegle lub szeregowo) – rozważ maszyny prądu stałego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To silnik asynchroniczny zasilany z jednej fazy, w którym do rozruchu stosuje się uzwojenie pomocnicze (często z układem przesunięcia fazy). Spotkasz go m.in. w wentylatorach, pompach i małych napędach, gdzie nie ma zasilania trójfazowego.
Najczęściej ma uzwojenie główne (robocze) oraz uzwojenie pomocnicze (rozruchowe). Uzwojenie pomocnicze służy do wytworzenia momentu rozruchowego, a w zależności od konstrukcji może pracować tylko w czasie rozruchu lub również podczas pracy ciągłej.
Zasilanie jednofazowe samo z siebie nie tworzy wirującego pola magnetycznego o odpowiednich własnościach rozruchowych. Uzwojenie pomocnicze, z odpowiednim przesunięciem fazy prądu, pomaga "zasymulować" pole wirujące i uzyskać moment rozruchowy potrzebny do ruszenia wirnika.
W silniku indukcyjnym patrzysz głównie na uzwojenia stojana (robocze/pomocnicze) i ewentualny obwód rozruchu. W silniku prądu stałego typowy jest podział na obwód twornika i uzwojenie wzbudzenia, połączone równolegle (bocznikowo) albo szeregowo.
"Bocznikowy" oznacza, że uzwojenie wzbudzenia jest dołączone równolegle do zasilania (w tym samym obwodzie co twornik, ale nie w szeregu). Na schemacie szukasz więc gałęzi równoległej z uzwojeniem wzbudzenia, a nie układu rozruchowego typowego dla indukcyjnych 1-fazowych.
W silniku szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest włączone w szereg z twornikiem, więc przez oba elementy płynie ten sam prąd. To daje dużą zdolność rozruchową, ale też wymaga ostrożności przy pracy bez obciążenia. Schemat ma inną topologię niż uzwojenie główne/pomocnicze.
Nie. Silnik komutatorowy (często nazywany uniwersalnym) wykorzystuje komutator i szczotki oraz może pracować przy zasilaniu AC lub DC. Silnik indukcyjny nie ma komutatora. Na schematach połączeń różnią się logiką obwodu i sposobem wytwarzania momentu.
Najczęściej myli się silnik indukcyjny jednofazowy z komutatorowym, bo oba bywają spotykane w urządzeniach domowych. Drugi błąd to traktowanie każdego "drugiego uzwojenia" jak uzwojenia wzbudzenia DC. Pomaga sprawdzenie, czy schemat pokazuje rozruch przez uzwojenie pomocnicze.
Ćwicz na zestawach rysunków: rozpoznawaj, czy widzisz uzwojenie główne i pomocnicze (indukcyjny 1-fazowy), czy układ twornik–wzbudzenie (DC). Warto robić krótkie notatki porównawcze i uczyć się typowych cech schematów zamiast pojedynczych przykładów.
Najmocniej sugeruje go obecność dwóch uzwojeń stojana pełniących role roboczą i pomocniczą (rozruchową) oraz sposób ich włączenia wskazujący na uzyskanie przesunięcia fazy. To odróżnia go od maszyn DC, gdzie kluczowy jest podział na twornik i wzbudzenie.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Silnik indukcyjny jednofazowy rozpoznaje się po układzie uzwojenia głównego i pomocniczego (rozruchowego), często powiązanego z elementem wytwarzającym przesunięcie fazy."

Źródła:

  • IEC 60034-1 Rotating electrical machines — Rating and performance (opis ogólny maszyn wirujących i terminologii)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu "Maszyny elektryczne" dla technikum (silniki indukcyjne 1-fazowe i maszyny DC)
  • Karty katalogowe i instrukcje serwisowe silników jednofazowych (schematy połączeń uzwojeń)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z rozpoznawania maszyn po schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego