KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 38.
Przekaźnik elektromagnetyczny użyty do montażu układu, którego schemat przedstawiono na rysunku, powinien posiadać cewkę o napięciu zasilania 24 V DC oraz
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z egzaminem zawodowym dla kwalifikacji mechatronik, kwalifikacja E3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór przekaźnika wynika bezpośrednio ze schematu: napięcie cewki musi odpowiadać zasilaniu obwodu sterowania (24 V DC), a liczba i rodzaj zestyków muszą zapewnić realizację wszystkich torów załączania w układzie. Jeśli na rysunku wymagane są dwa niezależne tory zwierne, potrzebne są dwa zestyki NO.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o dobór przekaźnika elektromagnetycznego do konkretnego układu sterowania przedstawionego na schemacie. Dobór zawsze obejmuje co najmniej dwie niezależne grupy parametrów:

  • Parametry cewki (tu: 24 V DC) – muszą pasować do napięcia i rodzaju zasilania w obwodzie sterowania.
  • Konfigurację zestyków – czyli ile torów łączeniowych ma zostać przełączonych i jaką mają mieć logikę (zwierne/rozwierne/przełączne).

Odpowiedź "dwa zestyki NO" jest właściwa, gdy ze schematu wynika potrzeba załączenia dwóch niezależnych obwodów (lub dwóch sygnałów) stykami zwiernymi. Zestyk NO (zwierny) jest w stanie spoczynku otwarty i zamyka się po zadziałaniu cewki, co odpowiada typowej funkcji "załącz po wysterowaniu".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym kontekście:

  • Dwa zestyki NC – zestyk NC (rozwierny) w spoczynku jest zamknięty i otwiera się po zadziałaniu, więc realizuje odwrotną logikę. Użycie go zamiast NO zmieniłoby działanie układu (np. odcinałoby obwód po wysterowaniu).
  • Jeden zestyk NO – może być niewystarczający, jeżeli schemat wymaga dwóch niezależnych torów załączania (np. dwóch odbiorników lub dwóch wejść). Brak drugiego zestykowego toru uniemożliwi realizację funkcji układu.
  • Jeden zestyk przełączny – przełączny daje tor wspólny i przełącza między NO/NC, ale nadal jest to pojedyncza sekcja przełączająca. Jeśli potrzebne są dwa niezależne tory zwierne, nie zastąpi to konfiguracji 2xNO.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz na schemacie, ile niezależnych torów ma zostać przełączonych przez przekaźnik, a dopiero potem wybierz konfigurację styków. Napięcie cewki traktuj jako warunek konieczny, ale niewystarczający.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zestyk NO (zwierny) jest rozwarty w stanie spoczynku i zamyka się po zasileniu cewki. Stosuje się go, gdy po wysterowaniu przekaźnika ma nastąpić załączenie obwodu, np. uruchomienie odbiornika lub podanie sygnału sterującego.
Zestyk NC (rozwierny) jest zamknięty w stanie spoczynku i otwiera się po zasileniu cewki. Stosuje się go, gdy po zadziałaniu przekaźnika obwód ma zostać przerwany, np. jako element blokady lub w obwodach bezpieczeństwa (zgodnie z projektem).
Na schemacie szukasz, ile niezależnych torów ma być zwieranych przez przekaźnik. Jeśli przekaźnik ma jednocześnie załączać dwa oddzielne obwody (dwie gałęzie), to potrzebujesz dwóch osobnych zestyków NO, a nie jednego.
Cewka musi być zgodna z napięciem sterowania, bo inaczej przekaźnik może nie zadziałać (za niskie napięcie) albo ulec uszkodzeniu (za wysokie). Dodatkowo trzeba dopasować rodzaj zasilania: DC to nie to samo co AC.
Zwykle nie. Zestyk przełączny to jedna sekcja z torem wspólnym, która przełącza między NO i NC. Daje możliwość wyboru logiki w jednym torze, ale nie daje dwóch niezależnych torów zwiernych. Jeśli schemat wymaga 2xNO, przełączny 1x nie zapewni tej funkcji.
Najczęstszy błąd to wybór "na pamięć", bez sprawdzenia stanu spoczynkowego i działania po wysterowaniu. Drugi błąd to mylenie skrótów NO/NC oraz zakładanie, że przekaźnik "zawsze ma NO". Warto prześledzić logikę: co ma się stać po zasileniu cewki.
Parametry cewki znajdziesz w części opisanej jako coil lub cewka (napięcie, prąd, DC/AC). Parametry zestyków są w części contacts lub zestyki (konfiguracja, np. 2x zwierny, oraz obciążalność prądowa i napięciowa).
Gdy jednym sygnałem sterującym trzeba uruchomić dwa niezależne obwody, np. osobno podać zasilanie na dwie cewki, załączyć lampkę sygnalizacyjną i jednocześnie sygnał do wejścia sterownika, albo rozdzielić sterowanie na dwa tory o różnych funkcjach.
Sprawdź oznaczenie konfiguracji na obudowie (np. liczba i typ zestyków) oraz porównaj z dokumentacją. Dodatkowo możesz wykonać prosty test miernikiem: w stanie spoczynku i po zasileniu cewki zweryfikuj, które pary zacisków zwierają się (NO) lub rozwierają (NC).
Nie. Schemat i napięcie cewki to podstawa, ale w praktyce dobiera się też obciążalność zestyków (prąd/napięcie odbiornika), trwałość łączeniową, sposób montażu (gniazdo/szyna), a czasem wymagania środowiskowe. Na egzaminie zwykle testuje się jednak logikę zestyków i napięcie sterowania.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Jeśli na rysunku wymagane są dwa niezależne tory zwierne, potrzebne są dwa zestyki NO."

Źródła:

  • PN-EN IEC 61810-1:2018-10, "Przekaźniki elektromagnetyczne — Część 1: Wymagania ogólne i bezpieczeństwa" (zakres: definicje i podstawowe wymagania dotyczące przekaźników)
  • IEC 60947-5-1:2016, "Low-voltage switchgear and controlgear — Part 5-1: Control circuit devices and switching elements — Electromechanical control circuit devices" (zakres: aparatura sterownicza, w tym elementy elektromechaniczne)

Materiały:

  • Karty katalogowe przekaźników (część: napięcie cewki, konfiguracja zestyków, obciążalność)
  • Podręczniki/kompendia z podstaw automatyki i elektrotechniki (schematy sterowania, przekaźniki)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ELM.3 z czytania schematów i doboru elementów sterowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego