KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 10.
Przekładnia ślimakowo-kulkowa stosowana jest w układzie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia ślimakowo-kulkowa (tzw. recirculating ball) jest odmianą przekładni stosowanej w mechanizmie kierowniczym, gdzie zamienia obrót kierownicy na ruch elementów sterujących kołami. Układ hamulcowy, napędowy i zawieszenia nie wykorzystują jej jako typowego elementu roboczego.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia ślimakowo-kulkowa to rozwiązanie konstrukcyjne spotykane w mechanizmach kierowniczych. Jej zadaniem jest przeniesienie ruchu obrotowego (od kierownicy/kolumny) i przekształcenie go w ruch, który ostatecznie porusza elementami skrętnymi kół. Charakterystyczne jest zastosowanie obiegu kulek, co zmniejsza tarcie i zużycie w porównaniu z prostszymi rozwiązaniami ślimakowymi.

Odpowiedź "kierowniczym." jest właściwa, ponieważ przekładnia tego typu stanowi element mechanizmu kierowniczego (wraz z wałkiem/ślimakiem, nakrętką z kulkami i elementem wyjściowym), czyli części układu odpowiedzialnej za zmianę kierunku jazdy.

  • "hamulcowym." – układ hamulcowy opiera się na elementach ciernych oraz hydraulice/pneumatyce i nie wymaga takiej przekładni do realizacji funkcji hamowania.
  • "napędowym." – układ napędowy może zawierać różne przekładnie (np. w skrzyni biegów czy przekładni głównej), ale nie jest to typowe miejsce zastosowania przekładni ślimakowo-kulkowej jako rozwiązania konstrukcyjnego.
  • "zawieszenia." – zawieszenie odpowiada za prowadzenie kół i tłumienie drgań (sprężyny, amortyzatory, wahacze), a nie za przełożenia realizowane przekładnią ślimakowo-kulkową.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się nazwa przekładni kojarzona z mechanizmem kierowniczym (ślimak, kulki, obieg kulek), najpierw rozważ układ kierowniczy, a dopiero potem pozostałe układy pojazdu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To typ przekładni mechanizmu kierowniczego, w której między ślimakiem a nakrętką pracują kulki w obiegu. Kulki zmniejszają tarcie i zużycie, a przekładnia pomaga przekształcić obrót kierownicy na ruch elementów skręcających koła.
Stosuje się ją w układzie kierowniczym, jako element mechanizmu kierowniczego. Jej rola to przeniesienie i odpowiednie przełożenie ruchu z kierownicy na układ drążków i zwrotnic, aby możliwy był skręt kół.
Układ hamulcowy działa przez wytworzenie siły hamowania (ciernej) i zwykle wykorzystuje hydraulikę lub pneumatykę. Nie potrzebuje przekładni tego typu do realizacji funkcji, bo hamowanie nie polega na przenoszeniu momentu przez ślimak i kulki.
Zwykle nie. Układ napędowy ma swoje przekładnie (np. w skrzyni biegów), ale "ślimakowo-kulkowa" jest kojarzona z mechanizmem kierowniczym. Na egzaminie warto rozdzielać: przekładnie do przeniesienia napędu vs przekładnie sterowania skrętem.
Typowe symptomy to zwiększony luz na kierownicy, stuki podczas zmiany kierunku skrętu, nierówna praca (zacięcia) oraz pogorszone "czucie" układu. Objawy trzeba jednak potwierdzić oględzinami i pomiarami luzów w całym układzie kierowniczym.
Przekładnia zębatkowa (listwa zębata) ma charakterystyczną listwę przesuwaną w lewo/prawo przez zębatkę. Ślimakowo-kulkowa jest bardziej "puszkowa", z elementem ślimakowym i obiegiem kulek wewnątrz. W praktyce pomaga też analiza położenia i kształtu korpusu.
Częściej w starszych konstrukcjach oraz w niektórych pojazdach o większych obciążeniach układu kierowniczego. W nowszych autach osobowych powszechne są rozwiązania z listwą zębatą, ale na egzaminie liczy się rozpoznanie zasady i przyporządkowanie do układu.
W zależności od konstrukcji będą to m.in. kolumna kierownicza, wałki pośrednie, drążki kierownicze oraz zwrotnice. Przekładnia jest "sercem" mechanizmu kierowniczego, ale poprawny skręt kół zależy od całego łańcucha elementów i ich luzów.
Najczęstsze jest automatyczne kojarzenie słowa "przekładnia" wyłącznie ze skrzynią biegów (układ napędowy). Drugi błąd to ignorowanie nazw własnych rozwiązań (np. "kulkowa") i wybieranie odpowiedzi "na wyczucie". Pomaga nauka przez skojarzenia funkcji układów.
Najlepiej łączyć teorię z praktyką: oglądaj przekroje i zdjęcia mechanizmów, ucz się nazw elementów oraz ich funkcji. Twórz mapę: kierownica → kolumna → przekładnia → drążki → zwrotnice. Na testach szukaj słów kluczy wskazujących na sterowanie skrętem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 70% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Przekładnia ślimakowo-kulkowa (tzw. recirculating ball) jest odmianą przekładni stosowanej w mechanizmie kierowniczym, gdzie zamienia obrót kierownicy na ruch elementów sterujących kołami."

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Recirculating_ball - accessed 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Mechanizm_kierowniczy - accessed 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_%C5%9Blimakowa - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z budowy pojazdów samochodowych (dział: układ kierowniczy)
  • Materiały producentów dotyczące mechanizmów kierowniczych (opisy rozwiązań konstrukcyjnych)
  • Schematy i przekroje mechanizmów kierowniczych (porównanie: listwa zębata, ślimakowo-kulkowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego