KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 13.
Przekładnię kierowniczą zębatkową, przedstawiono na rysunku oznaczonym literą
Ilustracja przedstawia cztery różne schematy przekładni kierowniczej zębatkowej, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia kierownicza zębatkowa (maglownica) ma charakterystyczną prostą listwę zębatą współpracującą z zębnikiem na wałku. Rozpoznaje się ją po zarysie listwy i zazębieniu, a nie po samych drążkach. Na ilustracjach odróżnia się ją od przekładni ślimakowych i śrubowo‑kulkowych.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia kierownicza zębatkowa (często nazywana maglownicą) jest mechanizmem, w którym ruch obrotowy wałka kierownicy zamieniany jest na ruch posuwisty listwy. Kluczowe elementy, po których rozpoznaje się ten typ na rysunku, to:

  • zębnik (małe koło zębate) osadzony na wałku wejściowym,
  • listwa zębata (długi, prosty element z uzębieniem), poruszająca się liniowo w obudowie,
  • zwykle osiowe wyprowadzenia do drążków kierowniczych po bokach obudowy.

Dlaczego odpowiedź "D" jest właściwa w tego typu zadaniu? Ponieważ rysunek oznaczony tą literą przedstawia rozwiązanie, w którym widoczne są cechy definiujące przekładnię zębatkową: prosta listwa (rack) i współpracujący z nią zębnik (pinion). To właśnie obecność zazębienia listwowego odróżnia ją od innych konstrukcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Typowe błędne wybory wynikają z pomylenia przekładni zębatkowej z innymi mechanizmami:

  • Przekładnia ślimakowa nie ma listwy zębatej; zamiast tego występuje ślimak i sektor/rolka – rysunek będzie bardziej "okrągły", bez długiej prostej listwy.
  • Przekładnia śrubowo‑kulkowa (z obiegiem kulek) ma śrubę i nakrętkę, a elementy toczne są w obiegu; na schematach nie widać typowej listwy zębata+zębnik.
  • Inne przekładnie mogą mieć obudowę i wyjścia na drążki, ale bez jednoznacznego pokazania listwy z uzębieniem nie są przekładnią zębatkową.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na rysunku długiego, prostego elementu z zębami oraz małego koła zębatego, które z nim współpracuje. Jeśli widzisz ślimak, rolkę lub układ śrubowy – to nie jest przekładnia zębatkowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To mechanizm układu kierowniczego, w którym zębnik na wałku wejściowym zazębia się z listwą zębatą. Obrót kierownicy powoduje przesuw listwy w lewo/prawo, a ten ruch przez drążki skręca koła. W praktyce jest to popularna "maglownica".
Szukaj prostej listwy z uzębieniem oraz małego koła zębatego (zębnika), które z nią współpracuje. Charakterystyczny jest liniowy ruch listwy w obudowie. Sama obecność drążków nie wystarcza, bo drążki występują też przy innych rozwiązaniach.
Ma prostą budowę, dobrą sprawność, niewielkie luzy przy prawidłowym stanie i łatwo daje się połączyć ze wspomaganiem (hydraulicznym lub elektrycznym). Zapewnia też dość bezpośrednie "czucie" kierownicy. To przekłada się na precyzję prowadzenia i koszty produkcji/serwisu.
W zębatkowej pracują zębnik i listwa zębata (ruch posuwisty listwy). W ślimakowej występuje ślimak i element współpracujący (np. rolka/sektor), a konstrukcja zwykle nie ma długiej listwy. Różnią się też typowymi objawami zużycia i sposobem regulacji luzu.
Typowe problemy to: zużycie pary zęby listwy/zębnika (luz, stuki), zużycie tulei/prowadnic listwy (nierówna praca), nieszczelności uszczelniaczy (w wersjach hydraulicznych) oraz uszkodzenia osłon gumowych, przez które dostaje się brud i przyspiesza korozję oraz wycieranie elementów.
Najczęściej to stuki przy zmianie kierunku skrętu, "puste" ruchy kierownicy wokół położenia na wprost, pogorszenie precyzji prowadzenia oraz nierówna praca wspomagania. Trzeba odróżnić luz w przekładni od luzów na końcówkach drążków, sworzniach i łożyskach kół.
Tak, zwykle jest to konieczne. Demontaż przekładni i drążków wpływa na długości cięgien i położenie kół, a nawet małe różnice powodują zmianę geometrii. Po naprawie wykonuje się kontrolę i regulację geometrii (co najmniej zbieżności), aby uniknąć ściągania i nierównomiernego zużycia opon.
Gdy problem dotyczy uszczelnień, osłon, prowadnic lub umiarkowanych luzów możliwych do usunięcia w procesie regeneracji. Jeśli zęby listwy/zębnika są poważnie uszkodzone, obudowa ma pęknięcia albo występuje silna korozja po dostaniu się wody, często bardziej uzasadniona jest wymiana zespołu.
Najczęstszy błąd to sugerowanie się samą obudową i drążkami zamiast szukania listwy z uzębieniem. Drugi to mylenie elementów ślimakowych/śrubowych z uzębieniem zębatkowym przy mało czytelnym rysunku. Pomaga porównanie: listwa jest długa i prosta, a zębnik ma wyraźne zęby.
Ucz się po cechach konstrukcyjnych: "listwa+zębnik" (zębatkowa), "ślimak+rolka/sektor" (ślimakowa), "śruba+kulki" (śrubowo-kulkowa). Obejrzyj kilka schematów i zdjęć porównawczych. Na egzaminie zawsze szukaj elementu, który przenosi ruch (uzębienie/ślimak/śruba), nie tylko kształtu obudowy.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przekładnia kierownicza zębatkowa (maglownica) ma charakterystyczną prostą listwę zębatą współpracującą z zębnikiem na wałku."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_kierownicza - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_kierowniczy - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki/zeszyty szkolne z działu: układ kierowniczy i zawieszenie
  • Katalogi i opisy zespołów układu kierowniczego producentów części (sekcje edukacyjne)
  • Materiały dydaktyczne z rysunkami typów przekładni kierowniczych (porównawcze schematy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego