Kontrola sterylizacji polega na monitorowaniu, czy proces w autoklawie przebiegł prawidłowo i czy zapewnił jałowość narzędzi. W praktyce rozróżnia się kilka grup metod kontroli, które odpowiadają na różne pytania.
Kontrola biologiczna opiera się na użyciu testu sporowego, czyli nośnika zawierającego przetrwalniki (spory) dobranych mikroorganizmów o wysokiej odporności. Umieszcza się go w komorze autoklawu (zwykle w miejscu uznawanym za najtrudniejsze do wysterylizowania), a następnie po cyklu ocenia, czy przetrwalniki zostały unieszkodliwione. To najbardziej "bezpośredni" sposób sprawdzenia skuteczności procesu, bo dotyczy faktycznego efektu biologicznego.
Dlatego odpowiedź "biologiczną." jest właściwa: test Sporal A (jako test sporowy) należy do wskaźników biologicznych, które weryfikują zdolność procesu do zabicia drobnoustrojów w formach najbardziej opornych.
Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne z następujących powodów:
- "termiczną." – kontrola termiczna dotyczyłaby samej temperatury lub jej rozkładu w czasie. W autoklawie sama temperatura nie jest jedynym kryterium skuteczności (ważne są także m.in. czas ekspozycji i warunki fizyczne pary), a test sporowy nie jest "termometrem".
- "chemiczną." – wskaźniki chemiczne zwykle zmieniają barwę po osiągnięciu określonych warunków procesu (np. ekspozycji na parę/temperaturę/czas). Są przydatne do oceny przebiegu cyklu lub poprawności pakietu, ale nie potwierdzają wprost zabicia przetrwalników. Test sporowy to inna kategoria.
- "fizyczną." – kontrola fizyczna odnosi się do parametrów rejestrowanych przez urządzenie (np. przebieg ciśnienia, temperatury, czasu) i ich odczytu/zapisu. To monitoring pracy autoklawu, ale nie jest tożsamy z testem biologicznym.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja o "teście sporowym", "przetrwalnikach" lub inkubacji/ocenie wzrostu, to niemal zawsze chodzi o kontrolę biologiczną. Jeśli mowa o paskach zmieniających kolor – kontrola chemiczna; a gdy o wydruku parametrów cyklu – kontrola fizyczna.
