Jeżeli mikrometr ma źle ustawione "zero", to nawet przy całkowicie zamkniętych powierzchniach pomiarowych nie pokazuje wartości odniesienia (np. 0). Oznacza to, że przyrząd ma stałe przesunięcie wskazania o pewną wartość, dodatnią lub ujemną.
W praktyce każdy wynik pomiaru będzie obciążony takim samym dodatkiem lub ubytkiem. To jest typowy błąd systematyczny (błąd zera): powtarza się w identyczny sposób w całej serii pomiarów i nie "znika" przez uśrednianie. Dlatego przed rozpoczęciem pomiarów warsztatowych należy sprawdzić mikrometr (zerowanie, kontrola na wzorcu lub płytce wzorcowej odpowiedniej długości).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Stwierdzenie, że mikrometr "zawsze mierzy dokładnie", jest błędne, bo każdy przyrząd może być rozkalibrowany, zabrudzony, zużyty lub źle ustawiony. Sama konstrukcja mikrometru nie gwarantuje poprawnego zera.
- Błąd proporcjonalny do mierzonej wartości dotyczy innych mechanizmów (np. nieliniowości skali, błędów podziałki, deformacji zależnych od zakresu). Złe zero daje przede wszystkim przesunięcie stałe, a nie rosnące wraz z wymiarem.
- Błąd losowy wynika zwykle z czynników zmiennych: różnej siły docisku, drgań, temperatury, sposobu odczytu. Błędne ustawienie zera jest przewidywalne i powtarzalne, więc nie jest typowym błędem losowym.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się problem "zera" lub "ustawienia punktu odniesienia", najczęściej chodzi o stałe przesunięcie (błąd systematyczny), wpływające tak samo na wszystkie pomiary wykonane tym samym przyrządem.
