KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 2.
Przeszklona komora o kształcie dużej szafy, zaopatrzona w wentylator, zapobiegająca wydostawaniu się do atmosfery laboratorium szkodliwych substancji, chroniąca przed pożarami i eksplozjami, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis dotyczy dygestorium, czyli wentylowanej, przeszklonej obudowy stanowiska, w której wyciąg usuwa opary i aerozole powstające podczas pracy z chemikaliami. Sterylizator służy do wyjaławiania, śluza powietrzna ogranicza przenoszenie zanieczyszczeń między strefami, a komora laminarna chroni głównie próbkę/produkt.

Pełne wyjaśnienie:

Dygestorium (wyciąg laboratoryjny) to przeszklona komora robocza z wymuszonym przepływem powietrza, która ma za zadanie ograniczyć narażenie pracownika na substancje lotne i szkodliwe. Działa jako ochrona zbiorowa: zanieczyszczone powietrze jest zasysane z obszaru pracy i odprowadzane do instalacji wentylacyjnej (często przez odpowiednie układy oczyszczania lub do komina wyrzutowego, zależnie od instalacji obiektu). Dzięki temu opary, gazy i aerozole nie rozprzestrzeniają się w pomieszczeniu laboratorium.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Sterylizator – to urządzenie do niszczenia drobnoustrojów (wyjaławiania) narzędzi, szkła lub materiałów. Jego celem jest jałowość, a nie odciąg oparów chemicznych i ochrona przed emisją do powietrza w pracowni.
  • Śluza powietrzna – jest elementem organizacji stref (np. czystej i brudnej) w budynkach lub laboratoriach o podwyższonych wymaganiach. Ma ograniczać mieszanie się mas powietrza między pomieszczeniami, ale nie jest stanowiskiem do prowadzenia reakcji z emisją oparów.
  • Komora laminarna – wytwarza laminarny, przefiltrowany strumień powietrza, którego podstawową funkcją jest ochrona próbki/produktu przed zanieczyszczeniem (typowo w pracach mikrobiologicznych lub przy czynnościach wymagających czystości). Nie jest to typowe rozwiązanie do pracy z lotnymi toksycznymi oparami rozpuszczalników.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawia się przeszklona "szafa" oraz wyciąg/wentylator, a celem jest niedopuszczenie do rozchodzenia się oparów w laboratorium, najczęściej chodzi o dygestorium.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dygestorium to wentylowana, przeszklona obudowa stanowiska pracy, która zasysa i odprowadza opary, gazy oraz aerozole powstające podczas pracy z odczynnikami. Jego głównym celem jest ochrona pracownika i ograniczenie emisji substancji do powietrza w pomieszczeniu.
Wentylator wymusza przepływ powietrza przez otwór roboczy dygestorium, tworząc "barierę" zasysającą zanieczyszczenia do wnętrza urządzenia. Dzięki temu opary nie wydostają się do laboratorium, tylko są odprowadzane do instalacji wyciągowej.
Dygestorium chroni przede wszystkim pracownika przed oparami chemicznymi (wyciąg miejscowy). Komora laminarna chroni głównie próbkę/produkt przed zanieczyszczeniem, bo dostarcza przefiltrowane powietrze o uporządkowanym (laminarnym) przepływie.
Sterylizator służy do wyjaławiania (niszczenia drobnoustrojów) szkła i narzędzi, np. przez temperaturę lub parę. Nie zapewnia kontrolowanego odciągu oparów z miejsca reakcji, więc nie spełnia funkcji ochrony przed emisją substancji lotnych do pomieszczenia.
Gdy istnieje ryzyko uwalniania lotnych, drażniących lub toksycznych substancji: praca z rozpuszczalnikami, stężonymi kwasami/zasadami, reakcje wydzielające gazy, ogrzewanie mieszanin lotnych. Zasada praktyczna: jeśli "czuć zapach", rozważ pracę w wyciągu.
Dygestorium zmniejsza ryzyko przez odciąg oparów i ograniczenie ich rozprzestrzeniania, ale nie każde dygestorium jest urządzeniem przeciwwybuchowym. O poziomie ochrony decydują m.in. konstrukcja, instalacja wyciągowa i zasady pracy; nie wolno zakładać automatycznie pełnej ochrony.
Częste błędy to: zbyt wysokie podniesienie szyby, wykonywanie pracy "na progu" zamiast głębiej w komorze, zasłanianie otworów wyciągowych sprzętem oraz wkładanie głowy do środka. Te nawyki pogarszają skuteczność odciągu i zwiększają narażenie.
Przeszklenie (szyba/osłona) pozwala obserwować przebieg czynności, jednocześnie stanowiąc barierę między operatorem a źródłem emisji. Ułatwia to bezpieczną pracę, bo można kontrolować reakcję bez bezpośredniego kontaktu z oparami i ewentualnymi rozpryskami.
Zwykle ustawia się je tak, aby unikać silnych przeciągów i turbulencji (np. tuż przy drzwiach, intensywnych nawiewach). Zmienne strugi powietrza mogą "wyrywać" opary z komory. Dokładne wymagania zależą od projektu wentylacji i instrukcji użytkowania.
Warto umieć: rozpoznać dygestorium po funkcji (odciąg oparów), odróżnić je od komory laminarnej i sterylizatora oraz znać podstawowe zasady pracy (pozycja szyby, praca w głębi komory, nieblokowanie kratek). Pomaga też znajomość typowych zagrożeń chemicznych.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że opis dotyczy dygestorium, czyli wentylowanej, przeszklonej obudowy stanowiska, w której wyciąg usuwa opary i aerozole powstające podczas pracy z chemikaliami.

Źródła:

  • PN-EN 14175-1, "Dygestoria laboratoryjne — Część 1: Terminologia i wymagania" (tytuł normy)
  • CDC/NIOSH, "Laboratory Fume Hoods" (strona informacyjna), https://www.cdc.gov/niosh/topics/engcontrols/ - accessed 2026-02-18
  • OSHA, "Laboratory Safety Guidance" (informacje o stosowaniu fume hoods w laboratoriach), https://www.osha.gov/laboratories - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Instrukcje BHP i DTR dygestoriów dostępne w laboratorium (zasady pracy i kontroli przepływu)
  • Materiały szkolne z podstaw wentylacji miejscowej i ochrony zbiorowej w laboratoriach
  • Normy i poradniki dotyczące dygestoriów (terminologia, zasady użytkowania, typowe błędy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego