KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 16.
Przezimowanie roślin rzepaku należy ocenić na podstawie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przezimowanie rzepaku ocenia się przez sprawdzenie, czy roślina zachowała żywe, nieuszkodzone tkanki w kluczowych miejscach regeneracji.
Najbardziej miarodajne są szyjka korzeniowa i stożek wzrostu, bo ich stan decyduje o zdolności do wznowienia wzrostu po zimie.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena przezimowania rzepaku ma odpowiedzieć na pytanie, czy rośliny są żywe i czy będą w stanie odbudować część nadziemną oraz wejść w dalsze fazy rozwojowe po ustąpieniu mrozów. Dlatego w praktyce lustracji po zimie nie wystarcza ogląd ogólny łanu – ważne jest sprawdzenie tych elementów rośliny, które bezpośrednio warunkują regenerację.

Odpowiedź "stanu szyjki korzeniowej i stożka wzrostu" jest właściwa, ponieważ:

  • Szyjka korzeniowa jest miejscem szczególnie narażonym na uszkodzenia mrozowe i chorobowe; jej zgnilizna, pęknięcia lub brunatnienie tkanek mogą świadczyć o obumarciu rośliny.
  • Stożek wzrostu (wierzchołek wzrostu) odpowiada za dalszy przyrost i tworzenie nowych organów; jego uszkodzenie oznacza brak możliwości prawidłowego wznowienia wegetacji.

Pozostałe propozycje są typowymi wskaźnikami mylącymi lub drugorzędnymi:

  • "terminu rozpoczęcia wegetacji roślin" nie należy traktować jako podstawy oceny przezimowania, bo zależy silnie od przebiegu pogody wiosną. Rośliny mogą ruszać nierównomiernie mimo podobnego stopnia przeżycia zimy.
  • "barwy rozety liściowej" bywa zmienna (np. przebarwienia antocyjanowe) i może wynikać ze stresu, niedoborów lub temperatur, nie przesądzając o przeżyciu stożka wzrostu.
  • "wysokości pędu" w okresie po zimie nie jest podstawowym kryterium żywotności; wysokość zależy od fazy rozwojowej i warunków, a nie wprost od tego, czy kluczowe tkanki przetrwały.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać zasadę: przezimowanie ocenia się przez "żywe tkanki w miejscach krytycznych", a nie przez sam wygląd liści lub tempo ruszenia wegetacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przezimowanie rzepaku to stopień przetrwania roślin po okresie zimowym. Ocenia się przede wszystkim, czy roślina jest żywa i zdolna do dalszego wzrostu, czyli czy zachowały się nieuszkodzone tkanki odpowiedzialne za regenerację (m.in. w szyjce korzeniowej i stożku wzrostu).
Najczęściej wykonuje się lustrację roślin i ocenę przekroju w górnej części korzenia oraz w miejscu wierzchołka wzrostu. Szuka się oznak zbrunatnienia, zgnilizny, wodnistych tkanek lub całkowitego zniszczenia. Zdrowe tkanki są jędrne i jasne, a nie maziste.
Szyjka korzeniowa jest newralgicznym miejscem, które łączy część nadziemną z korzeniem i łatwo ulega uszkodzeniom mrozowym lub chorobowym. Jeśli tkanki w szyjce są zniszczone, roślina nie pobiera efektywnie wody i składników, co uniemożliwia regenerację nawet przy pozornie dobrej rozecie.
Nie zawsze. Zmiany barwy (np. zaczerwienienia, fioletowe przebarwienia) mogą wynikać ze stresu temperaturowego lub niedoborów i nie muszą oznaczać obumarcia rośliny. O żywotności decyduje stan tkanek w miejscach regeneracji, a nie sam kolor liści.
Oceny dokonuje się po ustąpieniu silnych mrozów i gdy można wejść w pole, zwykle na przedwiośniu/wczesną wiosną. Ważne, aby rośliny nie były zamarznięte, bo wtedy łatwo o błędną ocenę tkanek. Często wykonuje się kilka lustracji w odstępach czasu.
Typowe objawy to zbrunatnienie i rozmiękczenie tkanek wierzchołka, brak nowych przyrostów oraz zamieranie młodych części. Roślina może wyglądać "w miarę dobrze" z zewnątrz, ale nie wznawia wzrostu, bo uszkodzony stożek nie wytwarza nowych organów.
Nie jako kryterium podstawowe. Termin ruszenia wegetacji zależy od temperatury, wilgotności i lokalnych warunków pogodowych, więc może się różnić między polami i latami. Do oceny przezimowania lepiej używać cech bezpośrednio związanych z przeżyciem rośliny (tkanki w szyjce i stożku).
Częsty błąd to ocenianie "na oko" po wyglądzie liści, bez sprawdzenia tkanek w szyjce korzeniowej i stożku wzrostu. Innym błędem jest zbyt wczesna lustracja podczas przymrozków albo wyciąganie wniosków z pojedynczych roślin zamiast z prób z kilku miejsc pola.
Należy dokładniej oszacować skalę uszkodzeń na polu i ocenić, czy plantacja rokuje plonowanie. W praktyce decyzje dotyczą dalszego prowadzenia łanu (nawożenie, ochrona, ewentualna likwidacja i zasiew rośliny jarej). Kluczowe jest oparcie decyzji o rzetelną lustrację.
Warto powtórzyć budowę rośliny w fazie rozety, pojęcie stożka wzrostu oraz zasady lustracji polowej po zimie. Dobrą metodą jest łączenie objawów z przyczyną: co oznacza uszkodzona szyjka korzeniowa, a co uszkodzony stożek. Ćwicz też rozróżnianie wskaźników mylących (kolor liści).
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z uprawy roślin rolniczych (dział: rzepak ozimy, zimotrwałość, lustracja wiosenna)
  • Materiały szkoleniowe ODR dotyczące lustracji i oceny plantacji po zimie
  • Notatki z lekcji o organach rośliny i roli merystemów (stożków wzrostu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego