W metodzie siatki kwadratów teren dzieli się na oczka (kwadraty), a w węzłach siatki określa się rzędne robocze, czyli różnice między rzędnymi projektowanymi a istniejącymi. Dodatnie wartości oznaczają zwykle nasyp, a ujemne wykop. Granicą między nimi jest linia zerowa (rzędna robocza równa 0), która może przecinać oczko siatki i dzielić je na figury o różnych kształtach.
Objętość robót ziemnych w danej części oczka wyznacza się ze wzoru: V = P × hśr, gdzie P to pole wydzielonej figury (np. trójkąta, czworokąta, pięciokąta), a hśr to średnia wysokość robót ziemnych dla tej figury.
Kluczowa zasada brzmi: średnią wysokość dla figury oblicza się, sumując rzędne robocze w jej wierzchołkach i dzieląc przez liczbę wierzchołków tej figury. Jeżeli część wierzchołków to punkty na linii zerowej (miejsca przecięcia linii zerowej z bokami oczka), to w tych punktach rzędna robocza wynosi 0, ale nadal są one wierzchołkami figury i wchodzą do dzielnika.
Na dołączonym rysunku strefa nasypu oznaczona "N" ma kształt pięciokąta: obejmuje trzy narożniki oczka siatki oraz dwa dodatkowe wierzchołki w punktach, gdzie linia zerowa przecina boki kwadratu. Zatem sumę różnic wysokości (rzędnych roboczych) dla tej figury dzieli się przez 5.
Dlaczego pozostałe dzielniki są niepoprawne?
- "3" pasuje do przypadku figury trójkątnej lub do błędu polegającego na liczeniu tylko "aktywnych" narożników z dodatnimi rzędnymi i pomijaniu punktów zerowych.
- "4" to typowy dzielnik dla pełnego kwadratu (cztery wierzchołki), ale tutaj nasyp nie zajmuje całego oczka.
- "2" nie odpowiada standardowemu ujęciu figury powierzchniowej w tej metodzie i zwykle wynika z błędnego uproszczenia do odcinka/linii zamiast wielokąta.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw rozpoznaj kształt figury po podziale linią zerową, a dopiero potem dobierz dzielnik równy liczbie jej wierzchołków (w tym punktów zerowych).
