KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 23.
Przy ocenie stanu środowiska naturalnego, który z poniższych wskaźników jest najważniejszy dla oceny bioróżnorodności ekosystemu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bioróżnorodność opisuje zróżnicowanie organizmów żywych w ekosystemie, dlatego podstawowym wskaźnikiem jej oceny jest liczba gatunków roślin i zwierząt (bogactwo gatunkowe). Hałas, temperatura i zanieczyszczenie powietrza są parametrami środowiska, ale nie mierzą bezpośrednio różnorodności biologicznej.

Pełne wyjaśnienie:

Bioróżnorodność (różnorodność biologiczna) dotyczy tego, jak wiele różnych organizmów występuje w danym obszarze oraz jak zróżnicowane są one pod względem składu gatunkowego i funkcjonalnego. W praktyce, zwłaszcza w zadaniach egzaminacyjnych na poziomie podstawowym, najprostszą i najbardziej intuicyjną miarą bioróżnorodności jest bogactwo gatunkowe, czyli liczba gatunków roślin i zwierząt stwierdzonych w ekosystemie.

Odpowiedź "Liczba gatunków roślin i zwierząt" jest poprawna, ponieważ bezpośrednio opisuje skład biocenozy: im więcej gatunków, tym większa różnorodność. Taki wskaźnik jest też punktem wyjścia do bardziej zaawansowanych miar (np. uwzględniających liczebności i równomierność), ale samo "ile gatunków?" pozostaje kluczowym pytaniem przy wstępnej ocenie bioróżnorodności.

Pozostałe propozycje nie są wskaźnikami bioróżnorodności, mimo że mogą wpływać na ekosystem:

  • "Poziom hałasu" to czynnik presji środowiskowej (np. stres dla zwierząt), ale sam w sobie nie mówi, ile gatunków występuje ani jak zróżnicowana jest biota.
  • "Temperatura powietrza" jest parametrem klimatycznym/meteorologicznym. Może warunkować występowanie gatunków, ale nie stanowi bezpośredniej miary ich liczby ani zróżnicowania.
  • "Poziom zanieczyszczenia powietrza" opisuje jakość powietrza. To ważny element oceny stanu środowiska, jednak jest to wskaźnik presji lub stanu abiotycznego, a nie wskaźnik różnorodności biologicznej.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: wskaźniki bioróżnorodności są biotyczne (dotyczą organizmów), a parametry takie jak hałas, temperatura czy zanieczyszczenia są zwykle wskaźnikami presji lub warunków środowiska. Dopiero łączenie tych informacji pozwala oceniać przyczyny zmian bioróżnorodności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bioróżnorodność to zróżnicowanie organizmów żywych na danym obszarze. Najczęściej rozumie się ją jako różnorodność gatunków (ile różnych gatunków występuje), ale obejmuje też zróżnicowanie genetyczne i zróżnicowanie siedlisk/układów ekologicznych.
Najprostszy wskaźnik to bogactwo gatunkowe, czyli liczba gatunków. W analizach bardziej zaawansowanych spotyka się też wskaźniki uwzględniające liczebności i równomierność, ale w podstawowej ocenie zwykle zaczyna się od policzenia gatunków.
Liczba gatunków bezpośrednio opisuje, jak zróżnicowana jest biocenoza. Jeśli w ekosystemie występuje wiele gatunków roślin i zwierząt, oznacza to większą różnorodność nisz i powiązań troficznych niż w układzie z kilkoma gatunkami.
Nie jest to wskaźnik bioróżnorodności, tylko wskaźnik jakości/presji środowiskowej. Zanieczyszczenia mogą pośrednio wpływać na liczbę gatunków (np. eliminując wrażliwe taksony), ale sama wartość zanieczyszczenia nie mówi wprost o różnorodności biologicznej.
Temperatura jest warunkiem abiotycznym, który może ograniczać lub sprzyjać występowaniu określonych gatunków. W monitoringu traktuje się ją jako tło środowiskowe, a bioróżnorodność ocenia się biotycznie, np. przez listę gatunków lub skład zespołów.
Inwentaryzację wykonuje się m.in. przed inwestycją, przy ocenie oddziaływania na środowisko, w obszarach chronionych oraz w stałym monitoringu przyrodniczym. Jej celem jest ustalenie, jakie gatunki występują i czy ich liczba/skład zmienia się w czasie.
Wskaźnik bioróżnorodności dotyczy organizmów (np. liczba gatunków, skład zespołu). Parametr środowiska opisuje warunki lub presję (np. temperatura, hałas, stężenia zanieczyszczeń). Parametry mogą wyjaśniać przyczyny zmian, ale nie są miarą różnorodności.
Hałas to czynnik zakłócający, który może wpływać na zachowanie i występowanie zwierząt, ale jego poziom nie opisuje składu gatunkowego. Dwa miejsca o podobnym hałasie mogą mieć zupełnie inną liczbę gatunków, więc nie jest to miara bioróżnorodności.
Częsty błąd to wybieranie wskaźników "głośnych" społecznie (zanieczyszczenia) zamiast biotycznych. Inny błąd to mylenie warunków abiotycznych z miarami różnorodności. Warto zapamiętać: bioróżnorodność mierzy się przez organizmy, nie przez pogodę czy hałas.
Ucz się rozróżniać wskaźniki biotyczne i abiotyczne oraz ćwicz przykłady: "co mierzy presję", "co mierzy stan", "co mierzy bioróżnorodność". Pomaga robienie mapy pojęć: gatunki–siedliska–czynniki presji–monitoring i krótkie testy jednokrotnego wyboru.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Bioróżnorodność opisuje zróżnicowanie organizmów żywych w ekosystemie, dlatego podstawowym wskaźnikiem jej oceny jest liczba gatunków roślin i zwierząt (bogactwo gatunkowe)."

Materiały:

  • Podręczniki akademickie z ekologii (rozdziały o bioróżnorodności i wskaźnikach różnorodności)
  • Materiały dydaktyczne o monitoringu przyrodniczym i metodach inwentaryzacji
  • Opracowania o wskaźnikach bioróżnorodności (bogactwo gatunkowe, wskaźniki złożone)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego