Koszty w działalności gospodarczej często dzieli się według ich zachowania względem zmiany rozmiaru działalności (wolumenu produkcji lub sprzedaży). Koszty zmienne to te, które w typowym ujęciu rosną, gdy rośnie produkcja/sprzedaż, oraz maleją, gdy produkcja/sprzedaż spada. Klasycznym przykładem są materiały bezpośrednie: aby wyprodukować więcej wyrobów, trzeba zużyć więcej surowców i materiałów, więc łączny koszt materiałów zwykle zwiększa się wraz z liczbą wytworzonych sztuk.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Koszty materiałów potrzebnych do produkcji" – ich wysokość jest bezpośrednio powiązana z poziomem produkcji.
- "Czynsz za lokal" jest najczęściej kosztem stałym w krótkim okresie: niezależnie od tego, czy firma produkuje mniej czy więcej, miesięczna opłata za najem zwykle pozostaje taka sama (do czasu zmiany umowy).
- "Pensje pracowników" w wielu firmach są w dużej części stałe (stałe wynagrodzenie miesięczne). W praktyce mogą jednak mieć element zmienny (premie, akord, nadgodziny), dlatego na egzaminie najczęściej traktuje się je jako koszt stały lub mieszany, a nie typowy koszt zmienny jak materiały.
- "Amortyzacja sprzętu" jest zwykle kosztem stałym (wynika z planu amortyzacji i upływu czasu). Nie rośnie proporcjonalnie do liczby wyprodukowanych sztuk w danym miesiącu, tylko jest ujmowana zgodnie z zasadami amortyzacji.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie nie podaje dodatkowych warunków, jako koszty zmienne najbezpieczniej rozpoznawać te, które "zużywa się" wraz z produkcją (materiały, surowce, opakowania, prowizje od sprzedaży), a jako stałe – opłaty i odpisy wynikające z umów i harmonogramów (czynsz, amortyzacja).
