KWALIFIKACJA TWO5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 14.
Przy użyciu którego urządzenia wykonuje się próbę udarności materiałów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próba udarności polega na złamaniu próbki (zwykle z karbem) uderzeniem wahadła i ocenie energii pochłoniętej podczas pękania. Do tego służy młot wahadłowy. Maszyny do zginania i rozciągania badają obciążenia statyczne, a wgłębnik diamentowy dotyczy próby twardości.

Pełne wyjaśnienie:

Udarność to własność materiału opisująca jego zdolność do pochłaniania energii podczas gwałtownego obciążenia i pękania. W praktyce laboratoryjnej wykonuje się ją jako próbę z uderzeniem wahadła w próbkę (często z karbem), a wynikiem jest energia zużyta na złamanie próbki.

Dlaczego poprawna odpowiedź to: młot wahadłowy?
To urządzenie realizuje obciążenie dynamiczne przez kontrolowane uderzenie wahadła. Dzięki temu można porównywać odporność różnych materiałów (np. stali konstrukcyjnych) na kruche pękanie, co ma znaczenie m.in. w konstrukcjach narażonych na udary i niskie temperatury.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Maszyna zginająca służy do próby zginania (ocena zachowania przy obciążeniu powodującym ugięcie/odkształcenie). To inny rodzaj badania mechanicznego, zwykle o charakterze statycznym i bez "udaru".
  • Maszyna rozciągająca służy do próby rozciągania (np. wyznaczanie granicy plastyczności, wytrzymałości na rozciąganie, wydłużenia). To nie jest badanie udarności, bo obciążenie narasta w inny sposób i mierzy się inne wielkości.
  • Wgłębnik diamentowy jest elementem pomiarowym w badaniach twardości (zasada: wciskanie wgłębnika i ocena odcisku/głębokości). Twardość nie jest tym samym co udarność i nie wymaga łamania próbki uderzeniem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się słowo "udarność", szukaj odpowiedzi związanej z uderzeniem i wahadłem. Jeśli widzisz "wgłębnik", to zwykle trop prowadzący do twardości, a "rozciąganie/zginanie" do prób na maszynach wytrzymałościowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To badanie mechaniczne, w którym próbkę niszczy się uderzeniem (obciążenie dynamiczne), a wynik opisuje energię pochłoniętą podczas pękania. Udarność pomaga ocenić podatność na kruche pękanie, np. stali konstrukcyjnych.
Do typowej próby udarności stosuje się młot wahadłowy (wahadło uderza w próbkę). Pozostałe urządzenia, jak maszyna rozciągająca czy zginająca, służą do innych prób i nie realizują klasycznej metody udarowej.
Maszyna rozciągająca bada zachowanie materiału przy statycznym (lub kontrolowanie narastającym) obciążeniu rozciągającym i wyznacza inne parametry, np. wytrzymałość na rozciąganie. Udarność wymaga gwałtownego uderzenia i pomiaru energii pękania.
Wgłębnik diamentowy jest kojarzony z badaniem twardości (wciskanie wgłębnika i ocena odcisku lub głębokości). Próba udarności polega na złamaniu próbki uderzeniem, więc potrzebuje młota wahadłowego, a nie wgłębnika.
Karb to nacięcie wykonane w próbce, które tworzy miejsce koncentracji naprężeń. Dzięki temu pękanie rozpoczyna się w kontrolowany sposób, a wyniki są porównywalne. Na egzaminie karb to wskazówka, że chodzi o badanie odporności na pękanie.
Ocena dotyczy odporności na pękanie przy obciążeniu dynamicznym, czyli zdolności do pochłaniania energii w momencie uderzenia i zniszczenia. W praktyce pomaga odróżniać materiały bardziej kruche od bardziej ciągliwych w trudnych warunkach pracy.
Gdy konstrukcja może pracować w niskich temperaturach lub podlegać udarom i drganiom. Niska udarność zwiększa ryzyko kruchego pękania. W praktyce ma to znaczenie przy doborze blach i ocenie wpływu technologii spawania na własności materiału.
Szukaj słów kluczowych: udarność, udar, wahadło, energia łamania sugerują młot wahadłowy. Próba zginania częściej odnosi się do ugięcia/odkształcenia przy obciążeniu i jest kojarzona z maszyną do zginania.
Nie. Twardość opisuje odporność na miejscowe odkształcenie (wciskanie wgłębnika). Udarność dotyczy odporności na pękanie przy obciążeniu dynamicznym i zwykle wymaga zniszczenia próbki uderzeniem. To różne cechy i różne metody badań.
Najczęściej myli się urządzenia: wybiera się maszynę rozciągającą, bo jest "najbardziej znana", albo wgłębnik, bo kojarzy się z "badaniem materiału". Warto zapamiętać: udarność = młot wahadłowy, twardość = wgłębnik.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że próba udarności polega na złamaniu próbki (zwykle z karbem) uderzeniem wahadła i ocenie energii pochłoniętej podczas pękania.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Próba udarności Charpy’ego" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%B3ba_udarno%C5%9Bci_Charpy%E2%80%99ego (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (en): "Charpy impact test" – https://en.wikipedia.org/wiki/Charpy_impact_test (dostęp: 2026-02-18)
  • Instron (resource): "Charpy Impact Testing" – https://www.instron.us/en/testing-solutions/by-test-type/impact/charpy (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik z materiałoznawstwa i badań materiałów (dział: próby mechaniczne)
  • Materiały dydaktyczne o badaniu udarności (Charpy/Izod) i interpretacji przełomu
  • Instrukcje laboratoryjne do prób udarności (opis próbki, karbu i energii łamania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego