KWALIFIKACJA AUD2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 17.
Przy wykonywaniu zdjęć portretowych w plenerze ustalono parametry ekspozycji: liczba przysłony 8, czas naświetlania 1/125 s. Które parametry ekspozycji należy zastosować w danych warunkach oświetleniowych, aby uzyskać najmniejszą głębię ostrości obrazu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać najmniejszą głębię ostrości, trzeba otworzyć przysłonę (mniejsza liczba f). Jednocześnie warunki oświetleniowe się nie zmieniają, więc ekspozycja powinna pozostać taka sama.
Przejście z f/8 na f/5,6 daje +1 stop światła, więc czas należy skrócić z 1/125 s do 1/250 s (−1 stop).

Pełne wyjaśnienie:

W portrecie plenerowym najmniejszą głębię ostrości uzyskuje się przede wszystkim przez większy otwór przysłony, czyli mniejszą liczbę f. To przysłona najsilniej wpływa na "płytkość" ostrości (rozmycie tła), obok dystansu do obiektu i ogniskowej.

W treści zadania podano ustawienia wyjściowe: f/8 oraz 1/125 s. Kluczowe jest sformułowanie "w danych warunkach oświetleniowych", które oznacza, że jasność sceny się nie zmienia i należy dobrać parametry równoważnej ekspozycji (tzn. zachować tę samą ilość światła docierającą do matrycy).

Jeśli zmienimy przysłonę z f/8 na f/5,6, to otwieramy ją o 1 działkę (1 stop), czyli wpuszczamy 2× więcej światła. Aby utrzymać taką samą ekspozycję, trzeba skrócić czas o 1 stop, czyli z 1/125 s do 1/250 s. Taka para ustawień daje płytszą głębię ostrości niż f/8 i nie zmienia jasności zdjęcia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "f/4 i 1/250 s" – f/4 jest jeszcze "jaśniejsza" (płytsza głębia), ale przy czasie 1/250 s nie ma wystarczającej kompensacji; ekspozycja byłaby jaśniejsza (ryzyko prześwietlenia) w tych samych warunkach.
  • "f/4 i 1/125 s" – tu przysłona jest otwarta bardziej i czas nie został skrócony, więc ekspozycja zmieniłaby się jeszcze mocniej w stronę prześwietlenia.
  • "f/5,6 i 1/125 s" – przysłona jest otwarta o 1 stop, ale czas pozostał taki sam, więc zdjęcie byłoby jaśniejsze niż ustawienia wyjściowe.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw wybierz ustawienie dające płytszą głębię (mniejsza liczba f), a potem sprawdź, czy czas został skorygowany o tyle samo działek w przeciwnym kierunku, aby zachować ekspozycję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Głębia ostrości to zakres odległości w kadrze, w którym obiekty wyglądają na ostre. W portrecie często dąży się do małej głębi ostrości, żeby tło było rozmyte i nie odciągało uwagi od twarzy. Najmocniej wpływa na nią przysłona, a także ogniskowa i odległość od modela.
Im mniejsza liczba przysłony (np. f/4 zamiast f/8), tym większy otwór obiektywu i tym płytsza głębia ostrości. To oznacza mocniejsze rozmycie tła. Zwiększanie liczby f (np. f/11, f/16) działa odwrotnie: zwiększa głębię ostrości i "wyostrza" więcej planów.
Jeśli światło się nie zmienia, a Ty otwierasz przysłonę (wpuszczasz więcej światła), to bez kompensacji zdjęcie wyjdzie jaśniejsze. Dlatego czas naświetlania trzeba skrócić o tyle działek, o ile przysłonę otworzyłeś. To praktyczne zastosowanie trójkąta ekspozycji.
Jedna działka (stop) to podwojenie lub zmniejszenie o połowę ilości światła. Przykład: zmiana przysłony z f/8 na f/5,6 to +1 stop światła. Aby zachować ekspozycję, można skrócić czas z 1/125 s na 1/250 s (−1 stop czasu), czyli przepuścić o połowę mniej światła przez czas.
Szukaj pary, w której przysłona i czas zmieniają się o tę samą liczbę działek w przeciwnych kierunkach. Jeśli przysłona wpuszcza 2× więcej światła (+1 stop), czas powinien przepuścić 2× mniej (−1 stop), czyli być dwa razy krótszy. Wtedy jasność zdjęcia pozostaje zbliżona mimo innej głębi ostrości.
Przysłona jest najważniejsza, ale nie jedyna. Jeśli obiektyw nie pozwala na bardzo małe liczby f, można dodatkowo zwiększyć ogniskową (np. użyć dłuższego obiektywu) i podejść bliżej do modela, a tło odsunąć dalej. Te trzy elementy razem zwykle dają największą kontrolę nad rozmyciem.
Najczęstszy błąd to wybór mniejszej liczby f dla rozmycia tła, ale bez skrócenia czasu, co kończy się prześwietleniem. Drugi błąd to traktowanie warunku "w danych warunkach oświetleniowych" jak nieistotnego, czyli ignorowanie potrzeby zachowania ekspozycji. Pomaga myślenie w działkach (stopach).
Gdy czas naświetlania zrobi się zbyt krótki lub zbyt długi dla danej sytuacji. Zbyt długi czas grozi poruszeniem (zwłaszcza przy ruchu modela), a zbyt krótki może wymusić nietypowe ustawienia lub ograniczenia sprzętowe. W praktyce dobiera się kompromis: ostrość oka, akceptowalne rozmycie tła i bezpieczny czas.
To zmiana o 1 stop w kierunku jaśniejszej przysłony (wpuszcza 2× więcej światła). Żeby zachować ekspozycję, skróć czas 2×: z 1/125 s na 1/250 s. Na egzaminie często wystarczy zapamiętać "jedna działka przysłony = jedna działka czasu w przeciwną stronę".
Ćwicz zamianę ustawień na równoważne ekspozycje: wybierz punkt startowy (np. f/8 i 1/125 s), a potem zmieniaj przysłonę o 1–2 działki i kompensuj czas. Rób krótkie serie zdjęć i porównuj jasność oraz rozmycie tła. Ucz się też typowych ciągów czasów i przysłon.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby uzyskać najmniejszą głębię ostrości, trzeba otworzyć przysłonę (mniejsza liczba f)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Depth of field" https://en.wikipedia.org/wiki/Depth_of_field - accessed 2026-03-05
  • Wikipedia: "F-number" https://en.wikipedia.org/wiki/F-number - accessed 2026-03-05
  • Wikipedia: "Exposure (photography)" https://en.wikipedia.org/wiki/Exposure_(photography) - accessed 2026-03-05

Materiały:

  • Podręczniki i kursy z podstaw ekspozycji oraz pojęcia działek (stopni)
  • Materiały szkolne o trójkącie ekspozycji i "równoważnych ekspozycjach"
  • Ćwiczenia praktyczne: seria zdjęć portretowych z różnymi przysłonami przy kompensacji czasu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego