KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 29.
Przygotowanie paszy dla świń poprzez parowanie lub gotowanie jej w celu poprawienia strawności oraz usunięcia szkodliwej solaniny dotyczy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Solanina jest związkiem charakterystycznym dla ziemniaków (szczególnie bulw zielonych i kiełkujących). Parowanie lub gotowanie ziemniaków poprawia wykorzystanie skrobi przez świnie (wyższa strawność) i pomaga ograniczać działanie związków niepożądanych. Dlatego dotyczy to bulw ziemniaka.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe są dwa elementy: obróbka termiczna (parowanie/gotowanie) oraz usuwanie szkodliwej solaniny. Solanina należy do glikoalkaloidów typowych dla roślin z rodziny psiankowatych, a w praktyce żywieniowej najczęściej kojarzona jest z bulwami ziemniaka, zwłaszcza gdy są zazielenione lub kiełkują.

Obróbka cieplna ziemniaków ma w żywieniu świń dwa cele:

  • Poprawa strawności – pod wpływem gotowania/parowania skrobia ulega skleikowaniu, przez co jest lepiej trawiona przez zwierzęta monogastryczne.
  • Ograniczenie związków niepożądanych – przygotowanie termiczne jest wskazywane jako sposób zmniejszania ryzyka związanego z glikoalkaloidami obecnymi w ziemniakach (choć stopień redukcji zależy od warunków i nie zastępuje selekcji surowca).

Dlatego odpowiedź "bulw ziemniaka" pasuje zarówno do wskazanego zabiegu technologicznego, jak i do wymienionej substancji (solaniny).

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne, bo:

  • "nasion łubinu" mogą zawierać alkaloidy (związki antyżywieniowe), ale nie jest to solanina typowa dla ziemniaków; dodatkowo stosuje się inne metody ograniczania problemu (dobór odmian, technologia przetwarzania).
  • "ziarna owsa" nie są kojarzone z solaniną; ich wartość wynika głównie z energii i włókna, a przygotowanie dotyczy raczej rozdrobnienia/śrutowania.
  • "korzeni buraka pastewnego" nie wiąże się z solaniną; to pasza soczysta o innym profilu żywieniowym, zwykle podawana po rozdrobnieniu, bez celu "usuwania solaniny".

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "solanina", najpierw skojarz ją z ziemniakiem i surowcem zielonym/kiełkującym, a dopiero potem analizuj, jaka obróbka pasuje do poprawy strawności u świń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Solanina to glikoalkaloid występujący m.in. w ziemniakach, szczególnie w bulwach zazielenionych lub kiełkujących. W większych ilościach może działać toksycznie, dlatego w żywieniu zwierząt trzeba ograniczać jej pobranie przez selekcję surowca i odpowiednie przygotowanie paszy.
Parowanie lub gotowanie ziemniaków poprawia wykorzystanie skrobi przez świnie (skrobia po obróbce jest łatwiej trawiona). Dodatkowo taka obróbka może ograniczać ryzyko związane z częścią związków niepożądanych obecnych w surowcu, choć nie zastępuje odrzucania bulw zielonych i kiełkujących.
Najwięcej glikoalkaloidów bywa w bulwach, które są zazielenione, uszkodzone lub kiełkujące, a także bliżej skórki. W praktyce żywieniowej oznacza to konieczność oceny jakości surowca przed skarmianiem i unikanie ziemniaków o wyraźnym zazielenieniu.
W praktyce surowe ziemniaki są gorzej wykorzystywane (niższa strawność skrobi) i mogą zwiększać ryzyko problemów, jeśli surowiec jest kiepskiej jakości (np. zielony/kiełkujący). Dlatego częściej zaleca się obróbkę termiczną oraz selekcję bulw, zamiast podawania ziemniaków "jak leci".
Ryzykowne są bulwy wyraźnie zazielenione, mocno kiełkujące, gorzkie w smaku lub uszkodzone i długo przechowywane w świetle. W gospodarstwie warto wprowadzić prostą kontrolę: odrzucać takie bulwy i nie mieszać ich z paszą dla trzody.
Łubin może zawierać alkaloidy, ale nie jest to solanina typowa dla ziemniaka. Postępowanie zależy od gatunku i odmiany (część jest "słodka" o niższej zawartości alkaloidów) oraz od technologii (np. dobór odmian, odpowiednie przetworzenie). Nie należy automatycznie przenosić zaleceń z ziemniaków na łubin.
Najczęściej stosuje się rozdrabnianie (śrutowanie), mieszanie i bilansowanie dawki, a czasem obróbkę termiczną surowców skrobiowych. Celem jest lepszy dostęp enzymów do składników pokarmowych i ograniczenie strat. Dobór metody zależy od surowca, wieku zwierząt i technologii w gospodarstwie.
Owies nie jest typowym źródłem solaniny ani glikoalkaloidów charakterystycznych dla ziemniaka. Przy owsie problemy żywieniowe dotyczą raczej udziału włókna, energii i sposobu przygotowania (np. śrutowanie), a nie "usuwania solaniny" przez gotowanie lub parowanie.
Zielenienie wiąże się z działaniem światła i zwykle idzie w parze ze wzrostem ryzyka glikoalkaloidów. Należy ograniczyć dostęp światła (ciemne, przewiewne przechowywanie), oddzielić i odrzucić mocno zazielenione bulwy oraz nie przeznaczać ich do skarmiania świń. Sama obróbka cieplna nie zawsze rozwiązuje problem jakości surowca.
Najczęstszy błąd to mylenie solaniny z innymi związkami antyżywieniowymi (np. alkaloidami w łubinie) oraz ignorowanie wskazówki technologicznej "parowanie/gotowanie". Warto łączyć w parę: solanina → ziemniak oraz gotowanie → lepsza strawność skrobi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Solanina jest związkiem charakterystycznym dla ziemniaków (szczególnie bulw zielonych i kiełkujących)."

Źródła:

  • FAO (Food and Agriculture Organization): "Roots, tubers, plantains and bananas in animal feeding" (działy o ziemniakach i przygotowaniu pasz), http://www.fao.org/3/t0554e/t0554e00.htm - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Solanina", opis występowania w ziemniakach (psiankowate) i ogólna charakterystyka, https://pl.wikipedia.org/wiki/Solanina - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Ziemniak", informacje o związkach glikoalkaloidowych i ryzyku surowca zielonego/kiełkującego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ziemniak - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z żywienia trzody chlewnej (działy: pasze, substancje antyżywieniowe, przygotowanie pasz)
  • Materiały doradcze ODR dotyczące żywienia świń i wykorzystania ziemniaków w dawkach
  • Opracowania o glikoalkaloidach (solanina/chakonina) w ziemniakach oraz bezpieczeństwie skarmiania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego