KWALIFIKACJA ROL5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 1.
Przyjrzyj się poniższej tabeli prezentującej wpływ różnych czynników klimatycznych na wzrost i rozwój roślin.
Czynnik klimatyczny Wpływ na wzrost i rozwój roślin
Temperatura Stymuluje wzrost i rozwój, ale skrajne temperatury mogą powodować stres dla roślin
Wilgotność Potrzebna do fotosyntezy i transpiracji, ale nadmierna wilgotność może prowadzić do chorób
Wiatr Może przyspieszyć transpirację, ale silny wiatr może uszkodzić rośliny
Światło Niezbędne do fotosyntezy, ale nadmiar światła może powodować przypalenia liści

Wybierz prawdziwe zdanie odnoszące się do powyższej tabeli.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zdanie "Silny wiatr może uszkodzić rośliny." jest zgodne z tabelą, która wskazuje, że wiatr może zwiększać transpirację, a przy dużej sile powodować uszkodzenia. Pozostałe stwierdzenia są sprzeczne z tabelą i zawierają uogólnienia "zawsze" lub negują podstawową rolę światła w fotosyntezie.

Pełne wyjaśnienie:

Tabela zestawia cztery czynniki klimatyczne (temperatura, wilgotność, wiatr i światło) oraz ich wpływ na wzrost i rozwój roślin. W każdym wierszu podkreślono dwa aspekty: korzystny wpływ w typowych warunkach oraz ryzyko negatywnych skutków przy wartościach skrajnych. Takie ujęcie jest typowe w rolnictwie, bo większość czynników środowiskowych działa na rośliny korzystnie tylko w pewnym zakresie.

Odpowiedź "Silny wiatr może uszkodzić rośliny." jest poprawna, ponieważ dokładnie odpowiada zapisowi w wierszu dotyczącym wiatru: wiatr może przyspieszać transpirację, a silny wiatr może mechanicznie uszkadzać rośliny (łamanie pędów, wyrywanie, uszkodzenia liści, wyleganie zbóż). To jest zgodne z praktyką polową i z treścią tabeli.

  • Stwierdzenie "Rośliny nie potrzebują światła do fotosyntezy." jest błędne, bo tabela wskazuje, że światło jest niezbędne do fotosyntezy. To przykład odpowiedzi zaprzeczającej podstawowemu wymaganiu procesu.
  • Stwierdzenie "Nadmierna wilgotność jest zawsze korzystna dla wzrostu i rozwoju roślin." jest błędne z dwóch powodów: używa słowa "zawsze" oraz stoi w sprzeczności z tabelą, która podaje, że nadmierna wilgotność może prowadzić do chorób (np. sprzyja infekcjom i ogranicza przesychanie organów).
  • Stwierdzenie "Skrajne temperatury zawsze stymulują wzrost i rozwój roślin." jest błędne, bo tabela mówi, że skrajne temperatury mogą powodować stres dla roślin. Skrajności zwykle hamują procesy życiowe, a nie je nasilają.

Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę na słowa typu "zawsze", "nigdy", "wyłącznie". W zadaniach o wpływie klimatu na rośliny takie absolutne uogólnienia najczęściej są fałszywe, bo reakcja roślin zależy od natężenia czynnika i fazy rozwojowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Transpiracja to parowanie wody z roślin, głównie przez aparaty szparkowe liści. Zależy m.in. od temperatury, wilgotności powietrza, wiatru i dostępności wody w glebie. Wiatr i niska wilgotność zwykle ją zwiększają, co może nasilać stres wodny.
Silny wiatr działa mechanicznie: może łamać łodygi, zrywać liście i powodować wyleganie zbóż. Dodatkowo zwiększa transpirację, więc roślina szybciej traci wodę. Połączenie uszkodzeń i przesuszenia osłabia wzrost oraz sprzyja spadkowi plonu.
Nadmierna wilgotność może ograniczać prawidłowe dosychanie liści i tworzyć warunki sprzyjające chorobom (zwłaszcza grzybowym). W praktyce rolniczej oznacza to większe ryzyko porażeń, gorszą jakość plonu i konieczność lepszego przewietrzania upraw pod osłonami.
Nie. Fotosynteza wymaga energii świetlnej, którą roślina wykorzystuje do wytwarzania związków organicznych. Bez światła ten proces nie zachodzi w typowym ujęciu. Na egzaminie warto pamiętać, że światło jest czynnikiem niezbędnym, choć jego nadmiar może szkodzić.
Skrajne temperatury zaburzają działanie enzymów i procesów metabolicznych. Zbyt niska temperatura może hamować wzrost i uszkadzać tkanki, a zbyt wysoka zwiększa parowanie i ryzyko odwodnienia. Dlatego rośliny mają zakres temperatur optymalnych, a ekstremy pogarszają kondycję upraw.
Typowe objawy to więdnięcie w ciągu dnia, zwijanie liści, zahamowanie przyrostu oraz matowienie tkanek. Wiatr dodatkowo może powodować przesuszenie brzegów liści. W praktyce rolnik łączy obserwację roślin z oceną wilgotności gleby i warunków pogodowych.
Stosuje się m.in. pasy wiatrochronne (zadrzewienia), właściwe kierunki siewu względem dominujących wiatrów oraz ochronę upraw pod osłonami (stabilna konstrukcja tuneli, prawidłowe mocowania folii). Ważna jest też agrotechnika ograniczająca wyleganie roślin.
Częsty błąd to ignorowanie słów "nadmierna" i "skrajne" oraz wybieranie odpowiedzi z "zawsze" lub "nigdy". Uczniowie mylą też procesy: fotosyntezę z oddychaniem albo transpirację z pobieraniem wody. Pomaga porównanie odpowiedzi z opisem skutków w tabeli.
Światło wpływa na tempo fotosyntezy, a więc na ilość wytwarzanej biomasy i asymilatów. To przekłada się na wielkość i jakość plonu (np. wypełnienie ziarna, zawartość cukrów). Jednocześnie nadmiar światła i upał mogą powodować przypalenia i stres.
Ucz się zależności "czynnik–skutek" i pamiętaj o zakresach optymalnych (za mało / optymalnie / za dużo). Ćwicz rozpoznawanie uogólnień typu "zawsze". Dobrze działa tworzenie krótkich notatek: temperatura–stres, wilgotność–choroby, wiatr–transpiracja, światło–fotosynteza.
info

Około 79% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Zdanie "Silny wiatr może uszkodzić rośliny." jest zgodne z tabelą, która wskazuje, że wiatr może zwiększać transpirację, a przy dużej sile powodować uszkodzenia."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica – "Photosynthesis" (wyjaśnienie roli światła w fotosyntezie), https://www.britannica.com/science/photosynthesis (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica – "Transpiration" (związek transpiracji z warunkami atmosferycznymi), https://www.britannica.com/science/transpiration (dostęp: 2026-02-27)
  • FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations) – portal tematyczny o klimacie i rolnictwie, opis wpływu czynników pogodowych na produkcję roślinną, https://www.fao.org/climate-change/en/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki do agrometeorologii/agroklimatologii dla szkół rolniczych
  • Materiały dydaktyczne z fizjologii roślin (fotosynteza, gospodarka wodna)
  • Serwisy z danymi agrometeorologicznymi (temperatura, wiatr, wilgotność) do ćwiczeń interpretacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego