KWALIFIKACJA MED13 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 9.
Przyjrzyj się poniższej tabeli przedstawiającej różne rodzaje norm. Która kolumna jest prawidłowo wypełniona?
Rodzaj normy Definicja
Normy prawne A. Są to normy wynikające z przepisów prawa.
Normy moralne B. Są to normy wynikające z przekonań i wartości jednostki.
Normy społeczne C. Są to normy wynikające z oczekiwań społeczności.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Normy prawne wynikają z przepisów prawa, normy moralne z przekonań i wartości jednostki, a normy społeczne z oczekiwań i zwyczajów danej społeczności. W tabeli każdy rodzaj normy ma definicję zgodną z tym znaczeniem, więc poprawne jest stwierdzenie, że obie kolumny są wypełnione prawidłowo.

Pełne wyjaśnienie:

W tabeli zestawiono trzy często mylone pojęcia: normy prawne, moralne i społeczne. Aby ocenić, czy kolumny są wypełnione poprawnie, trzeba sprawdzić, czy każda definicja odpowiada właściwemu rodzajowi normy.

  • "Normy prawne" to reguły postępowania ustanowione lub uznane przez państwo (system prawa). Ich cechą jest formalny charakter: obowiązują dlatego, że wynikają z przepisów i mogą być egzekwowane przez instytucje. Opis "normy wynikające z przepisów prawa" pasuje do tej kategorii.
  • "Normy moralne" odnoszą się do ocen dobra i zła oraz do wewnętrznych przekonań i wartości. Mogą być związane z sumieniem jednostki i systemem etycznym. Definicja odwołująca się do "przekonań i wartości jednostki" jest zgodna z typowym rozumieniem norm moralnych.
  • "Normy społeczne" wynikają z życia w grupie: obejmują zwyczaje, obyczaje i oczekiwania społeczne dotyczące zachowania. Często nie mają formy przepisów, ale są wspierane przez aprobatę lub dezaprobatę otoczenia. Opis "normy wynikające z oczekiwań społeczności" prawidłowo oddaje ich sens.

Skoro w każdym wierszu pojęcie i definicja są dopasowane, wniosek jest jeden: obie kolumny są prawidłowo wypełnione. Pozostałe odpowiedzi odpadają, bo sugerują poprawność tylko jednej kolumny (a w praktyce oceniamy pary pojęcie–definicja) albo całkowitą niepoprawność, co nie znajduje oparcia w treści definicji.

W kontekście pracy terapeuty zajęciowego takie rozróżnianie jest przydatne: inne konsekwencje ma naruszenie normy prawnej (wymiar formalny), a inne normy moralnej lub społecznej (wymiar etyczny i relacyjny).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Normy prawne to reguły postępowania wynikające z systemu prawa. Obowiązują, ponieważ zostały ustanowione lub uznane w ramach przepisów, a ich przestrzeganie może być formalnie egzekwowane przez instytucje państwa.
Normy moralne to zasady oceniania działań jako "dobre" lub "złe", oparte o wartości i przekonania. W praktyce zawodowej wspierają decyzje etyczne, np. szacunek dla godności pacjenta, uczciwość i odpowiedzialność, nawet gdy nie ma szczegółowego przepisu.
Normy społeczne to oczekiwania grupy wobec zachowania jej członków (zwyczaje, obyczaje, nieformalne reguły). Działają przez mechanizmy akceptacji i dezaprobaty: pochwałę, krytykę, wykluczenie lub wzmocnienie pozycji w grupie.
Norma prawna wynika z przepisów i ma formalny charakter (może być egzekwowana). Norma społeczna jest zwykle nieformalna, oparta o oczekiwania grupy i sankcje społeczne (np. krytyka). Obie regulują zachowania, ale mają inne źródła i konsekwencje.
Definicje bywają podobne, bo wszystkie normy "mówią, jak postępować". Różnią się jednak źródłem: prawo (przepisy), moralność (wartości jednostki), społeczeństwo (oczekiwania grupy). Na egzaminie kluczowe jest wychwycenie tych słów-kluczy.
Sprawdź każdy wiersz osobno: czy definicja pasuje do rodzaju normy. Jeśli wszystkie pary pojęcie–opis są zgodne, wniosek dotyczy całej tabeli. Nie oceniaj "kolumn" w oderwaniu od siebie, bo sens jest w dopasowaniu definicji do terminu.
Nie. Normy moralne często zależą od wychowania, kultury i systemu wartości, dlatego mogą się różnić między osobami i środowiskami. W zawodach medycznych dąży się do wspólnych standardów etycznych, aby ograniczać dowolność ocen i decyzji.
Gdy oczekiwania otoczenia są sprzeczne z obowiązkami formalnymi. Przykładowo presja rodziny lub zespołu nie może usprawiedliwiać naruszenia zasad wynikających z przepisów (np. ochrony danych). W razie konfliktu priorytet ma obowiązek prawny.
Sankcje społeczne są nieformalne: dezaprobata, krytyka, utrata zaufania, izolacja lub pogorszenie relacji. Rzadko mają formę kary administracyjnej czy sądowej. To odróżnia je od norm prawnych, gdzie konsekwencje są przewidziane w systemie prawa.
Ucz się przez porównania: prawo = przepisy i formalna egzekucja, moralność = wartości i sumienie, społeczeństwo = oczekiwania grupy. Trenuj na krótkich definicjach i zadaniach tabelarycznych, weryfikując każdy wiersz oddzielnie.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Normy prawne wynikają z przepisów prawa, normy moralne z przekonań i wartości jednostki, a normy społeczne z oczekiwań i zwyczajów danej społeczności."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "norma" (definicje ogólne), https://sjp.pwn.pl/ - dostęp 2026-02-27
  • Encyklopedia PWN – hasła dotyczące norm społecznych (ujęcie encyklopedyczne), https://encyklopedia.pwn.pl/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Słowniki i encyklopedie (hasła: norma, normy społeczne, moralność, prawo)
  • Materiały z etyki zawodowej w ochronie zdrowia (w ujęciu ogólnym)
  • Podstawy wiedzy o społeczeństwie (WOS) – dział o normach i kontroli społecznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego