KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 16.
Przyjrzyj się różnym typom wyrobisk górniczych. Jaki typ wyrobiska jest najbezpieczniejszy pod względem ryzyka zawalenia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ryzyko zawału nie wynika wyłącznie z tego, czy wyrobisko jest poziome, pionowe czy skośne.
O bezpieczeństwie decydują głównie warunki górotworu (własności skał, spękania, naprężenia), sposób prowadzenia robót oraz zastosowane zabezpieczenia i obudowa, które mogą znacząco zmienić stateczność.

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie podziemnym "bezpieczeństwo wyrobiska" w kontekście ryzyka zawału należy rozumieć jako stateczność górotworu i obudowy w czasie. Sam podział na wyrobisko poziome, pionowe lub skośne opisuje przede wszystkim orientację i geometrię, ale nie przesądza automatycznie o tym, że jedno z nich "zawsze" jest najbezpieczniejsze.

O ryzyku zawalenia decyduje zestaw czynników, m.in.:

  • właściwości skał (wytrzymałość, uławicenie, spękania, zawodnienie),
  • stan naprężeń i ich zmiany wywołane eksploatacją,
  • kształt i wymiary przekroju wyrobiska oraz jakość wykonania,
  • technologia drążenia/urabiania (np. wpływ wstrząsów, kolejności robót),
  • zastosowane środki zabezpieczające (rodzaj obudowy, kotwienie, iniekcje, siatki, torkret) oraz ich utrzymanie i kontrola.

Dlatego stwierdzenie "Bezpieczeństwo wyrobiska nie zależy od jego typu, ale od innych czynników…" oddaje ogólną zasadę: typ orientacji jest tylko jednym z elementów projektu, a ostateczną stateczność kształtuje przede wszystkim górotwór i zabezpieczenia.

Odpowiedzi "Wyrobisko poziome", "Wyrobisko pionowe" i "Wyrobisko skośne" są zbyt uproszczone. Każdy z tych typów może być zarówno bezpieczny, jak i niebezpieczny, zależnie od warunków i obudowy. Wybór jednej z nich sugerowałby istnienie uniwersalnej reguły, której w praktyce nie ma.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy bezpieczeństwa (zawały), szukaj odpowiedzi odwołującej się do warunków geologiczno-górniczych i zabezpieczenia/obudowy, a nie do pojedynczej cechy geometrycznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najbardziej wpływają warunki geologiczno-górnicze i zabezpieczenia: wytrzymałość i spękanie skał, zawodnienie, stan naprężeń, wymiary wyrobiska, jakość wykonania oraz dobrana obudowa (np. kotwy, łuki, siatki, torkret) i jej kontrola.
Nie zawsze. Pionowe wyrobisko może być stabilne przy odpowiednich warunkach górotworu i właściwie dobranej obudowie. Poziome także może być niebezpieczne, jeśli skały są słabe, silnie spękane lub obudowa jest niedostosowana albo uszkodzona.
Obudowa przejmuje lub ogranicza odkształcenia górotworu i stabilizuje ociosy oraz strop. Dobrany typ obudowy i sposób jej zabudowy mogą znacząco zmniejszyć ryzyko obwałów i zawałów, nawet w trudnych warunkach geologicznych.
Typ (poziome/pionowe/skośne) opisuje orientację, ale nie mówi nic o jakości skał, naprężeniach, wodzie, rozmiarach przekroju ani o zabezpieczeniach. To te czynniki decydują o tym, czy górotwór utrzyma się w stanie statecznym w czasie prowadzenia robót.
Typowe sygnały to: spękania i odpryski skał, odspajanie się warstw, deformacje obudowy, luźne odłamki w stropie i ociosach, nietypowe odgłosy pracy górotworu oraz zwiększona ilość urobku z obwałów. W praktyce wymagają natychmiastowej oceny i działań.
Ryzyko może rosnąć np. przy zmianie warunków geologicznych (uskoki, strefy spękań), wzroście naprężeń od frontu eksploatacji, zawodnieniu skał, błędach wykonawczych, starzeniu i korozji elementów obudowy lub przy braku regularnych przeglądów i napraw.
Najczęściej wybierają odpowiedź na podstawie intuicji (np. "pionowe = najgorsze"), ignorują wpływ górotworu i zabezpieczeń, albo sugerują się formą odpowiedzi (dłuższa brzmi "pewniej"). Warto zawsze myśleć kategoriami: górotwór + technologia + obudowa.
Tak, ale tylko po uwzględnieniu warunków: parametrów skał, spękań, wody, naprężeń, przekroju, sposobu drążenia i stanu obudowy. Dwa chodniki poziome mogą mieć zupełnie różne ryzyko zawału, jeśli różnią się górotworem lub jakością zabezpieczeń.
Kotwy "spinają" warstwy skał w stropie, zwiększając ich współpracę i ograniczając rozwarstwienia. Dzięki temu zmniejsza się możliwość odspojenia bloków i obwału. Skuteczność zależy od doboru typu kotwy, długości, rozstawu i poprawnego montażu.
Ucz się przez schemat: górotwór (skały, spękania, woda) + naprężenia + technologia + obudowa + kontrola. Do każdego typu wyrobiska dopisz, jakie zagrożenia są możliwe i jakie zabezpieczenia się stosuje w praktyce.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geomechaniki górniczej (stateczność i zawały)
  • Podręczniki/opracowania z zakresu obudowy wyrobisk korytarzowych
  • Instrukcje zakładowe dotyczące kontroli stanu obudowy i prowadzenia robót w warunkach zagrożenia zawałowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego