KWALIFIKACJA BUD20 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 35.
Przykładem urządzenia odciągu miejscowego, mającego za zadanie ujęcie zanieczyszczeń powstających na stanowisku roboczym i niedopuszczenie do ich rozprzestrzeniania się w pomieszczeniu, jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Okap kuchenny jest typowym urządzeniem odciągu miejscowego: zbiera pary, dym i aerozole bezpośrednio nad źródłem ich powstawania i odprowadza je do instalacji wywiewnej, ograniczając rozprzestrzenianie w pomieszczeniu.
Pozostałe elementy nie ujmują zanieczyszczeń "u źródła".

Pełne wyjaśnienie:

Odciąg miejscowy (wyciąg miejscowy) to rozwiązanie wentylacyjne, którego celem jest ujmowanie zanieczyszczeń możliwie blisko miejsca ich powstawania, zanim zmieszają się z powietrzem w całym pomieszczeniu. Dzięki temu ogranicza się narażenie osób na stanowisku pracy i zmniejsza rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń w przestrzeni.

Odpowiedź "okap kuchenny" spełnia tę definicję: jest instalowany nad źródłem emisji (płyta grzewcza, stanowisko obróbki termicznej), tworzy strefę zasysania i kieruje zanieczyszczone powietrze do kanału wywiewnego lub urządzenia filtrującego. Z założenia działa więc lokalnie i "przechwytuje" pary oraz dymy.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "kratka wentylacyjna" jest najczęściej elementem nawiewnym lub wywiewnym wentylacji ogólnej. Może odprowadzać powietrze z pomieszczenia, ale zwykle nie jest przeznaczona do przechwytywania emisji bezpośrednio znad źródła (brak strefy odciągu nad stanowiskiem).
  • "przepustnica powietrza" służy do regulacji strumienia (dławienie, równoważenie instalacji, odcinanie). Jest elementem sterującym w kanale, a nie urządzeniem przechwytującym zanieczyszczenia w miejscu ich powstawania.
  • "wentylator promieniowy" to maszyna wytwarzająca przepływ/ciśnienie w instalacji. Sam w sobie nie stanowi "odciągu miejscowego" na stanowisku, bo nie definiuje sposobu ujęcia zanieczyszczeń u źródła; jest raczej częścią układu wywiewnego.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o odciąg miejscowy szukaj urządzenia, które ma osłonę lub ssawę przy źródle emisji (okap, ssawa, ramię odciągowe), a nie elementu regulacyjnego lub samej maszyny napędowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odciąg miejscowy to rozwiązanie, które ujmuje zanieczyszczenia u źródła (tuż nad/obok miejsca ich powstawania) i odprowadza je do instalacji wywiewnej lub filtracji. Dzięki temu zanieczyszczenia nie rozchodzą się po całym pomieszczeniu.
Okap działa lokalnie: wytwarza strefę zasysania bezpośrednio nad źródłem emisji (para, dym, aerozole tłuszczu). Przechwytuje zanieczyszczenia zanim rozproszą się w pomieszczeniu i kieruje je do kanału wywiewnego albo przez filtr.
Wentylacja ogólna wymienia powietrze w całym pomieszczeniu, a miejscowa skupia się na przechwyceniu zanieczyszczeń w pobliżu źródła. Miejscowa zwykle daje lepszy efekt ochronny przy emisjach punktowych, bo ogranicza rozprzestrzenianie.
Zwykle nie. Kratka jest elementem nawiewnym/wywiewnym wentylacji ogólnej i nie tworzy układu przechwytu przy stanowisku. Odciąg miejscowy ma najczęściej ssawę/okap/obudowę ustawioną przy źródle emisji, aby "złapać" zanieczyszczenia.
Przepustnica służy do regulacji lub odcinania przepływu powietrza w kanale (np. dławienie, równoważenie instalacji). Nie jest urządzeniem przechwytującym zanieczyszczenia na stanowisku, tylko elementem sterującym pracą instalacji.
Wentylator promieniowy jest źródłem sprężu i przepływu w instalacji, ale sam nie określa sposobu ujęcia zanieczyszczeń u źródła. Odciąg miejscowy to układ: ssawa/okap + przewód + wentylator (często) + wyrzut/filtracja.
Szukaj w treści słów i cech: "ujmowanie u źródła", "stanowisko robocze", "niedopuszczenie do rozprzestrzeniania". W odpowiedziach typowe są: okap, ssawa, ramię odciągowe, odciąg spawalniczy. Elementy typu kratka czy przepustnica to zwykle dystrybucja/regulacja.
W praktyce spotyka się m.in. ramiona odciągowe, ssawy szczelinowe, stoły odciągowe, obudowy hermetyzujące proces oraz osłony z króćcem wyciągowym. Wspólna cecha: wlot odciągu znajduje się bardzo blisko miejsca emisji.
Gdy zanieczyszczenia powstają punktowo (konkretne stanowisko) i da się je przechwycić. Odciąg miejscowy bywa skuteczniejszy i bardziej ekonomiczny, bo nie trzeba rozcieńczać zanieczyszczeń w całym pomieszczeniu dużą ilością powietrza.
Najczęstszy błąd to wybór elementu "związanego z wentylacją", ale bez funkcji przechwytu (np. kratka, przepustnica, sam wentylator). Pomaga trzymanie się definicji: odciąg miejscowy ma ujmować zanieczyszczenia przy źródle, a nie tylko transportować powietrze.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • CIOP-PIB (Centralny Instytut Ochrony Pracy – PIB), strona tematyczna: "Wentylacja stanowisk pracy / odciągi miejscowe" (opis idei ujmowania zanieczyszczeń u źródła), https://www.ciop.pl/ (wymaga dojścia do właściwej podstrony) - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL), hasło: "Okap kuchenny" (opis funkcji: wyciąg oparów i zapachów znad kuchenki), https://pl.wikipedia.org/wiki/Okap_kuchenny - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL), hasło: "Wentylacja" (podział na wentylację ogólną i miejscową – ujęcie pojęciowe), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wentylacja - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z wentylacji i klimatyzacji (rozdziały: wentylacja miejscowa, odciągi)
  • Poradniki CIOP-PIB dotyczące wentylacji stanowisk pracy i odciągów miejscowych
  • Instrukcje producentów okapów i wyciągów miejscowych (opis działania, wymagania montażowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego