KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 15.
Przyrząd do pomiaru powierzchni zewnętrznych metodą porównawczą z czujnikiem zegarowym lub elektronicznym to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Passametr jest przyrządem do pomiaru zewnętrznych wymiarów (np. średnic) metodą porównawczą: element porównuje się do nastawy/wzorca, a odchyłkę wskazuje czujnik zegarowy lub elektroniczny. Średnicówka dotyczy typowo pomiarów wewnętrznych, a sprawdziany dają wynik graniczny, bez wskazania odchyłki.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarach warsztatowych wyróżnia się m.in. pomiary bezpośrednie (odczyt wymiaru wprost ze skali/przetwornika) oraz pomiary porównawcze (komparacyjne), gdzie nie odczytuje się "pełnego" wymiaru, lecz odchyłkę względem ustawionej wartości odniesienia (wzorca lub nastawy).

Odpowiedź "passametr" pasuje do opisu, ponieważ passametr jest przyrządem przeznaczonym do kontroli powierzchni zewnętrznych (najczęściej średnic wałków) metodą porównawczą. W praktyce najpierw wykonuje się nastawę na wartość odniesienia, a następnie mierzy detal; czujnik zegarowy lub elektroniczny wskazuje różnicę (odchyłkę), co jest typowe dla metody porównawczej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Średnicówka" kojarzona jest przede wszystkim z pomiarem średnic wewnętrznych (otworów). Choć może wykorzystywać czujnik w odmianach czujnikowych, to nie odpowiada warunkowi "powierzchni zewnętrznych".
  • "Sprawdzian tłoczkowy" jest sprawdzianem o charakterze granicznym: informuje, czy wymiar mieści się w tolerancji (przechodzi/nie przechodzi), ale zasadniczo nie służy do wskazywania odchyłki czujnikiem w metodzie porównawczej.
  • "Sprawdzian szczękowy" analogicznie jest sprawdzianem granicznym do wymiarów zewnętrznych; daje szybki wynik akceptacji/odrzucenia, jednak nie jest typowym przyrządem czujnikowym do pomiaru porównawczego.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "metoda porównawcza" i "czujnik", szukaj przyrządu, który po nastawie pokazuje odchyłkę, a nie tylko informację "dobry/zły".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pomiar porównawczy (komparacyjny) polega na porównaniu mierzonego elementu z wartością odniesienia ustawioną na przyrządzie. Wynikiem jest zwykle odchyłka od nastawy, wskazywana np. czujnikiem zegarowym lub elektronicznym, a nie bezpośredni odczyt pełnego wymiaru.
Passametr ustawia się na wartość odniesienia (np. na wzorcu/nastawie). Po włożeniu detalu do przyrządu końcówki pomiarowe stykają się z powierzchnią zewnętrzną, a czujnik zegarowy pokazuje różnicę względem nastawy. Dzięki temu szybko widać, czy detal ma plusową czy minusową odchyłkę.
Średnicówka jest kojarzona głównie z pomiarami wewnętrznymi (otwory, tuleje), bo jej elementy pomiarowe pracują w rozpieraniu w środku otworu. W pytaniu mowa o powierzchniach zewnętrznych, więc właściwszy jest przyrząd przeznaczony do kontroli zewnętrznej, jak passametr.
Czujnik elektroniczny to przetwornik, który zamiast wskazówki ma odczyt cyfrowy lub sygnał elektryczny. Funkcyjnie nadal może służyć do pomiaru porównawczego: pokazuje odchyłkę od nastawy. Ważne jest, że wciąż mierzymy zmianę położenia końcówki pomiarowej, tylko odczyt jest elektroniczny.
Sprawdzian szczękowy daje zwykle wynik graniczny: element "przechodzi" lub "nie przechodzi" przez szczęki o określonych wymiarach. Passametr natomiast, dzięki czujnikowi, pokazuje wartość odchyłki względem nastawy, co ułatwia korekty procesu i ocenę kierunku błędu (za duży/za mały).
Pomiar czujnikowy wybiera się, gdy potrzebna jest informacja o wielkości i znaku odchyłki (np. do ustawienia obrabiarki, dopasowania pasowania, analizy zużycia). Sprawdzian bywa wystarczający przy szybkiej selekcji sztuk, gdy liczy się tylko zgodność z tolerancją.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie przyrządów do średnic wewnętrznych z zewnętrznymi, ignorowanie słów kluczowych typu "porównawczy" i "czujnik", oraz utożsamianie sprawdzianów z przyrządami wskazującymi. Pomaga szybkie sprawdzenie: czy narzędzie podaje odchyłkę, czy tylko przechodzi/nie przechodzi.
Wskazówkami są sformułowania: "metoda porównawcza", "komparator", "nastawa na wzorzec", "czujnik zegarowy/elektroniczny", "odchyłka". Gdy pojawiają się takie hasła, zwykle nie chodzi o suwmiarkę czy mikrometr, tylko o przyrząd pracujący względem wartości odniesienia.
Tak, w ujęciu warsztatowym passametr stosuje się do kontroli wymiarów zewnętrznych, często średnic elementów walcowych, metodą porównawczą z użyciem czujnika. Dzięki temu można szybko ocenić, czy wałek mieści się w wymaganym zakresie i o ile odbiega od nastawy.
Warto zrobić listę przyrządów i dopasować je do zastosowań: zewnętrzne/wewnętrzne, bezpośrednie/porównawcze, wskazujące/graniczne. Ucz się po "słowach kluczowych" w treści zadań (np. czujnik, sprawdzian, wzorzec). Pomaga też rozwiązywanie testów i krótkie notatki porównawcze.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Passametr jest przyrządem do pomiaru zewnętrznych wymiarów (np. średnic) metodą porównawczą: element porównuje się do nastawy/wzorca, a odchyłkę wskazuje czujnik zegarowy lub elektroniczny."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla kierunków mechanicznych (działy: czujniki i pomiary porównawcze)
  • Instrukcje producentów czujników zegarowych/elektronicznych (zasada działania i montaż w przyrządach)
  • Podręczniki do kwalifikacji mechanicznych obejmujące przyrządy pomiarowe i sprawdziany

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego