KWALIFIKACJA MOD3 + MOD7 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 8.
Przyrząd optyczny przedstawiony na rysunku należy zastosować do określenia
Ilustracja przedstawia przyrząd optyczny, prawdopodobnie lupę lub mikroskop, używany do analizy tkanin.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd optyczny do oględzin tkaniny w powiększeniu wykorzystuje się do rozpoznania przeplotu nitek osnowy i wątku, czyli rodzaju splotu. Liczba skrętów przędzy i wydłużenie nitki wymagają przyrządów pomiarowych/mechanicznych, a przekrój włókna bada się specjalistyczną mikroskopią preparatów.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce krawieckiej i w towaroznawstwie włókienniczym rodzaj splotu (np. płócienny, skośny, atłasowy) identyfikuje się przez obserwację tego, jak nitki osnowy i wątku przeplatają się w tkaninie. Do takiej oceny stosuje się przyrządy optyczne dające powiększenie obrazu powierzchni tkaniny (np. lupa do tkanin), ponieważ umożliwiają policzenie i prześledzenie kolejności przeplotu oraz rozpoznanie charakterystycznych "ukośnych" lub "gładkich" układów.

Odpowiedź "rodzaju splotu w tkaninie" jest poprawna, bo właśnie splot jest cechą konstrukcji tkaniny widoczną podczas oględzin w powiększeniu. Widać wtedy, która nitka leży "na wierzchu" i w jakim rytmie następuje przeplatanie.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych poziomów badań i zwykle wymagają innych metod:

  • "liczby skrętów przędzy" dotyczy przędzy; do określania skrętu używa się metod pomiaru skrętu (odwijanie/odkręcanie, testery skrętu), a nie typowej obserwacji splotu tkaniny.
  • "wydłużenia nitki" to własność mechaniczna; wyznacza się ją w próbie rozciągania (siła–wydłużenie), czyli przy użyciu urządzeń do badań wytrzymałościowych, nie samą obserwacją optyczną.
  • "przekroju poprzecznego włókna" wymaga przygotowania przekroju (preparatu) i obserwacji mikroskopowej na poziomie włókna; nie jest to standardowa ocena wykonywana oględzinami tkaniny w powiększeniu powierzchniowym.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze ustal, czy pytanie dotyczy tkaniny (splot), przędzy (skręt) czy włókna (przekrój). To często najszybszy sposób odróżnienia badań optycznych od mechanicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Splot to sposób przeplatania nitek osnowy i wątku w tkaninie. Wpływa na wygląd, chwyt, podatność na gniecenie, wytrzymałość i strzępienie. Znajomość splotu pomaga dobrać technikę szycia, igły, szwy oraz ocenić jakość materiału przed krojeniem.
Najczęściej ogląda się tkaninę w powiększeniu i śledzi, która nitka leży na wierzchu w kolejnych punktach przeplotu. Na tej podstawie odtwarza się rytm przeplatania osnowy i wątku. Pomaga też obserwacja charakterystycznych efektów: ukośnych prążków lub gładkich pól.
Przyrząd optyczny daje powiększenie, dzięki czemu widać pojedyncze nitki oraz ich przeplot. Bez powiększenia drobne tkaniny mogą wyglądać jednolicie i trudno poprawnie określić, czy przeplot jest np. płócienny czy skośny. Optyka wspiera też kontrolę jakości.
Zwykle nie w sposób wiarygodny. Liczba skrętów przędzy to parametr przędzy, który oznacza się metodami pomiaru skrętu (np. odkręcanie na określonej długości) w warunkach kontrolowanych. Oglądanie przędzy w powiększeniu może pomóc w ocenie, ale nie zastąpi pomiaru.
Najczęściej wymagane są podstawowe: płócienny, skośny i atłasowy, a także rozumienie, że istnieją sploty pochodne i wzorzyste. Na egzaminie liczy się umiejętność powiązania cech wyglądu z przeplotem oraz odróżnienie splotu od surowca (np. bawełna).
Wydłużenie nitki to zmiana długości pod obciążeniem, związana z jej sprężystością i wytrzymałością. Bada się je w próbie rozciągania, mierząc zależność siły od wydłużenia oraz moment zerwania. Do tego służą urządzenia wytrzymałościowe, a nie typowa lupa.
Splot dotyczy konstrukcji tkaniny (układu osnowy i wątku), a przekrój włókna dotyczy pojedynczego włókna (jego kształtu i budowy). To dwa różne poziomy: wyrób–przędza–włókno. Przekrój wymaga przygotowania preparatu i specjalistycznej obserwacji mikroskopowej.
Często mylą splot z surowcem (np. "bawełna" zamiast "płócienny"), patrzą tylko na stronę prawą bez porównania z lewą lub nie analizują rytmu przeplotu. Innym błędem jest przenoszenie pojęć z przędzy (skręt) na tkaninę (splot), bo oba dotyczą "nitek".
Warto sprawdzić splot przy przyjęciu materiału, przed krojeniem i przy problemach w szyciu (np. nadmierne strzępienie, przesuwanie nitek, zaciąganie). Znajomość splotu pomaga też przy doborze podklejeń i wzmocnień oraz przy ocenie, jak materiał będzie się układał.
Ucz się przez skojarzenie: tkanina = splot, przędza = skręt, włókno = przekrój. Przećwicz oglądanie realnych próbek w powiększeniu i rysowanie przeplotu. Dodatkowo powtórz nazwy podstawowych narzędzi stosowanych w kontroli jakości materiałów.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Przyrząd optyczny do oględzin tkaniny w powiększeniu wykorzystuje się do rozpoznania przeplotu nitek osnowy i wątku, czyli rodzaju splotu."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z towaroznawstwa włókienniczego (dział: tkaniny i sploty)
  • Atlasy/tabllice splotów tkanin (płócienny, skośny, atłasowy i pochodne)
  • Materiały szkolne z technologii wyrobów odzieżowych: rozpoznawanie surowców i struktur

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego