KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 33.
Przyrząd pokazany na rysunku może być wykorzystany do wykonania połączeń
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest prawdopodobnie używane do wykonywania połączeń nitowanych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Praska śrubowa zamienia ruch obrotowy śruby na kontrolowany nacisk osiowy, dzięki czemu można równomiernie wcisnąć tuleję, sworzeń lub łożysko w otwór z pasowaniem ciasnym.
To właśnie tworzy połączenie wtłaczane. Nitowanie wymaga zakuwania nitu, zgrzewanie – ciepła, a połączenie śrubowe – śruby jako elementu złącza.

Pełne wyjaśnienie:

Pokazany na rysunku przyrząd działa jak praska śrubowa: obrót śruby pociągowej powoduje jej ruch postępowy i wytworzenie dużej, a jednocześnie kontrolowanej siły osiowej. Taki nacisk służy do wciskania (wprasowywania) jednego elementu w drugi, czyli do wykonania połączenia wtłaczanego. W praktyce montażowej spotyka się to m.in. przy osadzaniu łożysk w gniazdach, tulei w otworach, kołków i sworzni w elementach korpusu.

Dlaczego poprawne jest "wtłaczanych"? Połączenie wtłaczane powstaje dzięki pasowaniu z wciskiem lub pasowaniu ciasnemu: po wprasowaniu element jest utrzymywany przez naciski powierzchniowe i tarcie. Do uzyskania takiego efektu potrzebne jest narzędzie, które potrafi wytworzyć duży docisk w osi montażu oraz utrzymać współosiowość – dokładnie to zapewnia praska śrubowa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "nitowanych" – nitowanie wymaga elementu złącznego (nitu) i procesu jego zakuwania/rozpęczania, czyli plastycznego uformowania łba; sama praska śrubowa nie jest typowym narzędziem do kształtowania łba nitu w tej konfiguracji.
  • "śrubowych" – połączenie śrubowe powstaje przez skręcenie łączonych części śrubą/nakrętką. W przyrządzie śruba jest częścią mechanizmu docisku, a nie elementem, który pozostaje w złączu.
  • "zgrzewanych" – zgrzewanie jest procesem cieplnym (z przepływem prądu i dociskiem elektrod), a przedstawiony przyrząd nie ma elementów typowych dla zgrzewarek.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać jarzmo i śrubę dociskową, pytanie zwykle dotyczy operacji wciskania/wprasowywania, a nie łączenia śrubą jako złączem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenia wtłaczane (wciskowe, wprasowywane) to połączenia nierozłączne uzyskiwane przez wciśnięcie jednego elementu w drugi z pasowaniem ciasnym/wciskiem. Trwałość zapewniają naciski powierzchniowe i tarcie, a nie dodatkowy łącznik jak nit czy śruba.
Praska śrubowa przekształca ruch obrotowy śruby w ruch postępowy, wytwarzając kontrolowaną siłę osiową. Dzięki temu element (np. tuleja lub łożysko) można wciskać równomiernie, utrzymując współosiowość i ograniczając ryzyko uszkodzenia części.
W połączeniu śrubowym śruba jest elementem, który zostaje w złączu i przenosi obciążenia. W prasce śrubowej śruba jest tylko mechanizmem napędowym do wytworzenia nacisku; po operacji nie pozostaje jako łącznik między montowanymi częściami.
Najczęściej wprasowuje się łożyska toczne w gniazda korpusów, tuleje prowadzące w otwory, sworznie i kołki ustalające w elementy nośne oraz niektóre pierścienie uszczelniające. W każdym przypadku kluczowy jest osiowy docisk i prawidłowe ustawienie elementów.
Teoretycznie bywa to spotykane, ale w montażu precyzyjnym jest ryzykowne. Uderzenia mogą uszkodzić bieżnie łożysk, zdeformować krawędzie otworów lub spowodować przekoszenie. Praska umożliwia płynny, osiowy docisk i lepszą kontrolę procesu.
Nitowanie wymaga nitu i plastycznego uformowania jego końca (zakucia), aby powstały dwa "łby" zaciskające elementy. Wtłaczanie polega na wciśnięciu elementu w otwór z wciskiem i utrzymaniu go przez tarcie oraz naciski, bez zakuwania łącznika.
Połączenia wtłaczane wybiera się, gdy łączone są elementy metalowe o pasowaniu i wymagana jest precyzja osiowania (np. łożysko–korpus) bez nagrzewania. Zgrzewanie jest procesem cieplnym, typowym dla blach i elementów przewodzących, a nie dla montażu łożysk.
Zwykle widać śrubę dociskową z pokrętłem, jarzmo/oparcie oraz element wciskany osiowo w otwór podstawy. Brak jest elektrod i transformatora (jak w zgrzewarce) oraz brak typowego gniazda pod nit i narzędzia do zakuwania (jak w nitownicy).
Najczęstszy błąd to skojarzenie "śruby" z połączeniem śrubowym, mimo że śruba jest tylko napędem docisku. Drugi błąd to mylenie z nitowaniem, bo oba procesy mogą wymagać siły. Warto zawsze pytać: czy powstaje wcisk, czy kształtuje się łącznik?
Ustaw elementy współosiowo, dobierz właściwe podparcie i dociskaj płynnie, bez szarpnięć. Nie wkładaj palców w strefę zgniotu, używaj osłon i stabilnego zamocowania przyrządu. Jeśli opór rośnie nienaturalnie, przerwij i sprawdź przekoszenie lub zadzior w otworze.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Nitowanie wymaga zakuwania nitu, zgrzewanie – ciepła, a połączenie śrubowe – śruby jako elementu złącza."

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (dział: połączenia i pasowania)
  • Materiały dydaktyczne z montażu mechanicznego w mechatronice (operacje: wciskanie/wprasowywanie)
  • Karty katalogowe łożysk/tulei (zalecenia montażowe dotyczące wcisku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego