KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 6.
Przyrząd pokazany na rysunku służy do
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest używane do demontażu łożysk tocznych z czopów wałków.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd pokazany na rysunku to typowy ściągacz, którego zadaniem jest bezpieczne zdjęcie łożyska tocznego z czopa wałka, bez podważania i uszkodzeń powierzchni pasowanych. Pozostałe odpowiedzi dotyczą czynności montażowych lub regulacyjnych, do których stosuje się inne narzędzia i metody.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce montażu i obsługi maszyn jednym z częstszych zadań jest demontaż łożyska tocznego z wału. Do tej czynności stosuje się ściągacze (mechaniczne lub hydrauliczne), które chwytają element osadzony na czopie (zwykle za bieżnię wewnętrzną lub za odpowiedni rant) i poprzez śrubę/napęd wywierają osiową siłę zdejmującą.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "demontażu łożyska tocznego z czopa wałka"?
Demontaż z czopa wałka oznacza, że łożysko jest osadzone na wale z pasowaniem. Zastosowanie ściągacza pozwala zdjąć je w sposób kontrolowany, ograniczając ryzyko:

  • zarysowania czopa i pogorszenia pasowania,
  • uszkodzenia bieżni i elementów tocznych (gdy łożysko ma być ponownie użyte),
  • niebezpiecznego "odskoku" elementu przy podważaniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "montażu pierścienia dociskowego" – pierścień dociskowy zwykle montuje się przez wsunięcie i dociśnięcie na właściwe miejsce (np. przy użyciu tulei montażowej, prasy lub odpowiedniego pobijaka). Ściągacz jest narzędziem typowo do zdejmowania, a nie do dociskania elementu.
  • "montażu łożyska tocznego" – prawidłowy montaż łożyska wymaga osiowego docisku na odpowiednią bieżnię (zależnie od tego, która ma pasowanie) i często używa się prasy, tulei, podgrzewania łożyska lub metod montażu na stożku. Ściągacz nie zapewnia typowo kontrolowanego, właściwego docisku montażowego.
  • "regulacji bicia promieniowego łożyska tocznego" – bicie promieniowe ocenia się i kontroluje przyrządami pomiarowymi (np. czujnikiem zegarowym) oraz przez poprawę współosiowości, gniazd, wałów i montażu. Ściągacz nie jest narzędziem regulacyjnym ani pomiarowym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się "czop wałka", często chodzi o operacje zdejmowania/osadzania na wale. Narzędzia "ściągające" typowo służą do demontażu elementów pasowanych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz do łożysk to narzędzie do zdejmowania elementów osadzonych z pasowaniem, zwłaszcza łożysk tocznych z wału. Umożliwia równomierne przyłożenie siły osiowej i ogranicza ryzyko uszkodzenia czopa wałka oraz samego łożyska.
Najczęściej widać ramiona/haki chwytające element oraz śrubę centralną (lub siłownik), która "ciągnie" łożysko z czopa. Charakterystyczne jest to, że narzędzie opiera się o koniec wału i wywiera siłę zdejmującą wzdłuż osi.
Podważanie daje nierównomierną siłę i łatwo powoduje zarysowanie czopa, odkształcenie elementów lub pęknięcie koszyka łożyska. Dodatkowo zwiększa ryzyko nagłego zsunięcia i urazu. Ściągacz zapewnia bardziej kontrolowany, osiowy demontaż.
Typowe błędy to: chwytanie ściągaczem za niewłaściwy element, przykładanie siły przez elementy toczne, brak osiowości ściągania oraz praca "na siłę" bez przygotowania (np. bez odrdzewienia lub podgrzania). Skutkiem bywa uszkodzenie wału lub łożyska.
Do montażu częściej używa się prasy, tulei montażowych, nagrzewnic do łożysk, kluczy do nakrętek łożyskowych lub pobijaków o odpowiedniej geometrii. Celem jest kontrolowany docisk na właściwą bieżnię, a nie "ściąganie" elementu.
Czop wałka to część wału, na której osadza się elementy, np. łożyska, koła zębate czy tuleje. Ma określoną średnicę i tolerancję. Przy demontażu ważne jest, by nie uszkodzić jego powierzchni, bo wpływa to na pasowanie i trwałość węzła.
Nie. Bicie promieniowe to zagadnienie pomiarowo-montażowe: ocenia się je czujnikiem i eliminuje przez poprawę współosiowości, jakości gniazd, wału oraz prawidłowe osadzenie. Ściągacz jest narzędziem do zdejmowania elementów, nie do regulacji.
Najczęstsze sygnały to wzrost hałasu, drgań, temperatury, wycieki smaru, luzy w węźle łożyskowym lub uszkodzenia bieżni (wżery, zatarcia). W praktyce wymiana zwykle wiąże się z demontażem łożyska z czopa przy użyciu właściwego narzędzia.
Dobór zależy od średnicy i szerokości elementu, sposobu chwytu (wewnętrzny/zewnętrzny), dostępnej przestrzeni oraz wymaganej siły. Ważne, aby ramiona stabilnie obejmowały element i by oś śruby/napędu pokrywała się z osią wału.
Ćwicz rozpoznawanie narzędzi na zdjęciach/rysunkach i łącz je z operacjami: montaż, demontaż, pomiar, regulacja. Pomaga też nauka "po funkcji": narzędzia do zdejmowania zwykle mają chwyt i śrubę/napęd, a pomiarowe mają element wskazujący lub podziałkę.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Przyrząd pokazany na rysunku to typowy ściągacz, którego zadaniem jest bezpieczne zdjęcie łożyska tocznego z czopa wałka, bez podważania i uszkodzeń powierzchni pasowanych."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z przedmiotów: montaż maszyn, podstawy konstrukcji maszyn, elementy maszyn
  • Instrukcje serwisowe producentów łożysk i narzędzi montażowych (działy: montaż/demontaż)
  • Materiały BHP dotyczące prac z użyciem ściągaczy i pras (ryzyka, osłony, dobór narzędzi)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego