KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 38.
Przyrząd przedstawiony na ilustracji służy do pomiaru odchyłek kształtu (np. owalizacji, stożkowatości) oraz do porównawczego pomiaru średnicy wewnętrznej cylindra silnika. Jak nazywa się ten przyrząd?
Ilustracja przedstawia przyrząd pomiarowy, prawdopodobnie mikrometr lub średnicówkę, używany do dokładnego pomiaru średnicy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis dotyczy przyrządu do pomiaru średnic wewnętrznych otworów oraz oceny odchyłek kształtu cylindra (owalizacja, stożkowatość). Średnicówka czujnikowa ma czujnik zegarowy i po wzorcowaniu wskazuje odchyłkę od wymiaru wzorcowego; ruch wahadłowy pozwala znaleźć właściwe ustawienie w otworze.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu opisano przyrząd używany do kontroli geometrii cylindra silnika: ma umożliwiać wykrywanie owalizacji (różnica średnic w różnych płaszczyznach tego samego przekroju) oraz stożkowatości (różnica średnic na różnych wysokościach otworu). Takie zadania realizuje średnicówka czujnikowa, czyli trzpień z głowicą pomiarową współpracującą z czujnikiem zegarowym.

Kluczową cechą średnicówki czujnikowej jest pomiar porównawczy: przed pomiarem przyrząd trzeba wzorcować (np. na pierścieniu wzorcowym lub na nastawionym mikrometrze). Po wzorcowaniu czujnik nie podaje bezpośrednio "gołej" średnicy, tylko pokazuje odchylenie od przyjętej wartości odniesienia. Dzięki temu łatwo ocenić zużycie i różnice wymiaru w różnych punktach cylindra.

Technika pomiaru polega na wprowadzeniu głowicy do otworu i wykonaniu ruchu wahadłowego. Najmniejsze wskazanie czujnika odpowiada położeniu, w którym głowica jest ustawiona prostopadle do osi otworu – wtedy uzyskuje się właściwy wymiar w danym przekroju. Aby sprawdzić owalizację, wykonuje się pomiary w różnych kierunkach w tym samym przekroju; aby sprawdzić stożkowatość – w kilku przekrojach na różnych wysokościach cylindra.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują? Mikrometr zewnętrzny służy do pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnicy wałka), a nie średnic wewnętrznych cylindra. Suwmiarka noniuszowa może mierzyć pewne wymiary wewnętrzne, ale nie jest przeznaczona do precyzyjnego wykrywania małych odchyłek kształtu cylindra i nie pracuje jako zestaw czujnikowy z ruchem wahadłowym. Czujnik grubości lakieru dotyczy powłok lakierniczych i w ogóle nie służy do metrologii otworów w elementach silnika.

W praktyce warsztatowej średnicówka czujnikowa jest jednym z podstawowych narzędzi przy ocenie stanu cylindra przed decyzją o regeneracji, ponieważ pozwala szybko porównać przekroje i wychwycić nierównomierne zużycie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka czujnikowa to przyrząd do pomiaru średnic wewnętrznych otworów oraz wykrywania odchyłek kształtu (np. owalizacji, stożkowatości). Ma czujnik zegarowy i po wzorcowaniu pokazuje odchyłkę od wartości odniesienia, co ułatwia diagnostykę zużycia cylindrów silnika.
W średnicówce czujnikowej czujnik zegarowy wskazuje różnicę między wymiarem w otworze a ustawionym wzorcem. Dzięki temu łatwo wychwycić małe zmiany średnicy i porównać różne przekroje cylindra. Odczyt jest czuły na mikrozmiany, ale wymaga wcześniejszego wzorcowania.
Najpierw ustawiasz wartość odniesienia na wzorcu (np. pierścieniu wzorcowym lub nastawionym mikrometrze), a następnie zerujesz/ustawiasz wskazanie czujnika. Dopiero po takim przygotowaniu wkładasz głowicę do cylindra i odczytujesz odchyłkę od wzorca w badanym miejscu.
Głowicę wprowadza się do otworu i wykonuje ruch wahadłowy, szukając położenia z najmniejszym wskazaniem czujnika. To położenie odpowiada ustawieniu prostopadłemu do osi otworu. Odczyt traktuj jako odchyłkę od wzorca, nie jako samą średnicę.
Owalizacja to różnica średnic mierzonych w różnych kierunkach w tym samym przekroju cylindra. Wykrywa się ją, wykonując pomiary średnicówką czujnikową w jednym przekroju, ale obracając przyrząd o ok. 90° (różne płaszczyzny). Różnice wskazań czujnika pokazują nierównomierne zużycie.
Stożkowatość to zmiana średnicy wzdłuż wysokości cylindra (np. inaczej u góry, inaczej u dołu). Sprawdza się ją, wykonując pomiary średnicówką czujnikową w kilku przekrojach na różnych wysokościach. Porównanie odchyłek względem wzorca pokaże, czy otwór "rozszerza się" lub "zwęża".
Ruch wahadłowy pozwala znaleźć położenie, w którym głowica pomiarowa jest ustawiona właściwie w otworze. Wtedy czujnik pokaże minimum wskazania, które odpowiada prawidłowemu przekrojowi prostopadłemu do osi. Bez wahania łatwo odczytać wynik "z boku" i uzyskać błąd pomiaru.
Najczęstsze błędy to: pominięcie wzorcowania, zbyt mały lub brak ruchu wahadłowego, dociskanie przyrządu powodujące fałszywe wskazania oraz interpretowanie wyniku jako średnicy bezwzględnej zamiast odchyłki. Warto też pamiętać o czystości powierzchni i stabilnej temperaturze.
Suwmiarka może dać przybliżony wymiar wewnętrzny, ale nie jest typowym narzędziem do precyzyjnej oceny owalizacji i stożkowatości cylindra. Średnicówka czujnikowa jest do tego lepsza, bo po wzorcowaniu wskazuje małe odchyłki i pozwala porównywać przekroje w różnych kierunkach oraz na różnych wysokościach.
Średnicówka czujnikowa zwykle ma czujnik zegarowy na górze i długi trzpień z głowicą pracującą wewnątrz otworu; często pokazuje się ją z ruchem wahadłowym w otworze. Mikrometr ma charakterystyczną ramkę i bębenek, a mikrometr zewnętrzny mierzy elementy zewnętrzne, nie wnętrze cylindra.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Opis dotyczy przyrządu do pomiaru średnic wewnętrznych otworów oraz oceny odchyłek kształtu cylindra (owalizacja, stożkowatość)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (pomiar średnic wewnętrznych, czujniki zegarowe)
  • Instrukcje stanowiskowe/ćwiczenia z pomiaru cylindrów średnicówką czujnikową (wzorcowanie + ruch wahadłowy)
  • Podręcznik do diagnostyki i naprawy silników spalinowych: zużycie cylindrów i interpretacja odchyłek kształtu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego