KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 2.
Przyrządy przedstawione na ilustracji służą do pomiaru
Ilustracja przedstawia dwa termometry szklane, które są narzędziami używanymi do pomiaru temperatury gruntu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "temperatury gruntu" jest właściwa, jeśli na ilustracji pokazano termometry/czujniki glebowe przeznaczone do umieszczania w profilu gleby.
Takie przyrządy mierzą temperaturę w warstwie siewnej lub strefie korzeniowej, a nie wilgotność powietrza, temperaturę powietrza ani parowanie.

Pełne wyjaśnienie:

W rolnictwie rozróżnia się pomiary parametrów powietrza (np. temperatura i wilgotność względna powietrza) oraz pomiary parametrów gleby (m.in. temperatura i wilgotność gleby). Jeśli na ilustracji widoczne są przyrządy przeznaczone do umieszczania w podłożu (np. termometry glebowe lub czujniki na sondzie), to mierzoną wielkością jest temperatura gruntu. Taki pomiar jest praktycznie ważny, bo tempo kiełkowania, rozwój korzeni i możliwość wykonania niektórych zabiegów agrotechnicznych zależą od ogrzania warstwy gleby.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "wilgotności względnej powietrza" – do tego stosuje się higrometry/psychrometry lub czujniki wilgotności powietrza, a nie przyrządy do wbijania/zakopywania w glebie.
  • "aktualnej temperatury powietrza" – temperaturę powietrza mierzy się termometrem meteorologicznym umieszczonym w osłonie (np. w klatce meteorologicznej) na odpowiedniej wysokości, aby wynik nie był zafałszowany przez promieniowanie i podłoże.
  • "wielkości parowania z powierzchni gleby" – parowanie ocenia się innymi metodami (np. parownikami/ewaporometrami lub bilansowaniem), a nie typowym termometrem glebowym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu jest ilustracja, zwracaj uwagę na sposób użycia przyrządu (czy ma sondę do gruntu, czy jest przeznaczony do powietrza, czy służy do zbierania/odparowywania wody). To zwykle najszybciej pozwala przypisać właściwą wielkość fizyczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Temperatura gleby to temperatura podłoża na określonej głębokości (np. w warstwie siewnej). Mierzy się ją, bo wpływa na kiełkowanie nasion, aktywność mikroorganizmów, pobieranie wody i składników oraz tempo wzrostu roślin. Jest też pomocna przy ustalaniu terminu siewu.
Najczęściej ma część pomiarową (sondę) przeznaczoną do włożenia w glebę i bywa opisany jako glebowy. W odróżnieniu od termometru powietrza nie jest kojarzony z osłoną meteorologiczną ani z zawieszeniem na wysokości. Kluczowa jest "aplikacja" w gruncie.
Powietrze i gleba nagrzewają się oraz wychładzają w innym tempie. Temperatura powietrza jest silnie zależna od nasłonecznienia i cyrkulacji, a temperatura gleby od przewodzenia ciepła w profilu i wilgotności. Dlatego używa się innych miejsc i zasad pomiaru, by wynik był miarodajny.
Szczególnie przed siewem i w okresie wschodów, gdy nasiona wymagają minimalnej temperatury do kiełkowania. Jest ważna też wczesną wiosną (ryzyko chłodów) oraz w uprawach pod osłonami. Pomaga ocenić, czy warunki w strefie korzeniowej sprzyjają wzrostowi.
Częsty błąd to wybieranie "temperatury powietrza" dla każdego termometru, bez patrzenia, gdzie ma pracować czujnik. Inny błąd to mylenie wilgotności powietrza z wilgotnością gleby. W testach warto sprawdzić, czy przyrząd ma sondę, osłonę radiacyjną czy elementy do parowania.
Nie bezpośrednio. Wilgotność względną mierzy się higrometrem lub wyznacza psychrometrycznie (z użyciem dwóch termometrów i zależności fizycznych), ale to inny zestaw przyrządów niż typowy termometr glebowy. Sam "pojedynczy" termometr nie daje wilgotności względnej.
Parownik (ewaporometr) służy do oceny parowania/ewapotranspiracji na podstawie ubytku wody z powierzchni. Termometr glebowy mierzy temperaturę podłoża. To zupełnie inne zjawiska i inne konstrukcje przyrządów: parownik wymaga powierzchni wody/odparowania, a termometr – czujnika temperatury.
Zależy od celu: dla siewu interesuje warstwa siewna, a dla rozwoju roślin – strefa korzeniowa. W praktyce stosuje się pomiary na kilku głębokościach, aby ocenić profil termiczny gleby. Na egzaminie zwykle liczy się rozpoznanie, że chodzi o grunt, a nie o powietrze.
Wilgotna gleba zwykle wolniej się nagrzewa i wolniej oddaje ciepło, bo woda ma dużą pojemność cieplną. Sucha gleba może szybciej reagować na nasłonecznienie i spadki temperatury. Dlatego dwa pola o różnej wilgotności mogą mieć różną temperaturę gleby mimo podobnej pogody.
Najlepiej uczyć się "pakietami": przyrząd + mierzona wielkość + miejsce montażu + typowe zastosowanie w gospodarstwie. Pomaga też oglądanie zdjęć i krótkie notatki porównawcze (np. termometr powietrza vs glebowy). Na teście zawsze analizuj, gdzie przyrząd ma pracować.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • World Meteorological Organization (WMO), "Guide to Meteorological Instruments and Methods of Observation" (WMO-No. 8) – rozdziały dotyczące pomiaru temperatury i czujników/termometrów (źródło ogólne, dokument WMO).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z agrometeorologii (rozdziały o temperaturze gleby i przyrządach pomiarowych)
  • Instrukcje/DTR producentów termometrów i czujników glebowych (sondy temperatury)
  • Materiały ODR dotyczące terminów siewu i znaczenia temperatury gleby

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego