W rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym koszty są ujmowane przede wszystkim według rodzaju, a na wynik wpływa także pozycja zmiana stanu produktów. Jej sens polega na tym, aby oddzielić koszty, które dotyczą produktów już sprzedanych, od kosztów poniesionych na produkcję, która na koniec okresu pozostaje w zapasach (np. wyroby gotowe, produkcja w toku).
Z tego względu w praktyce księgowej wykonuje się przeksięgowania, które "porządkują" koszty i pozwalają pokazać w sprawozdaniu właściwą korektę. Odpowiedź "konto Rozliczenie kosztów" jest poprawna, ponieważ konto rozliczeniowe służy do zebrania i rozdzielenia kosztów na odpowiednie pozycje sprawozdawcze, w tym do ustalenia wpływu zmiany stanu produktów.
Odpowiedź "rachunek zysków i strat po stronie przychodów" jest błędna, bo RZiS to zestawienie sprawozdawcze, a nie konto księgowe, na które przenosi się obroty. Ponadto zmiana stanu produktów nie jest prostym "przychodem" wynikającym z przeksięgowania kosztu własnego sprzedaży.
Odpowiedź "konto Koszty działalności podstawowej" jest niepoprawna, ponieważ jest to konto kosztowe (ujęcie kosztów działalności), a w tym kroku chodzi o rozliczenie i przeksięgowanie w celu wyodrębnienia skutków zmiany zapasów, a nie o dalsze kumulowanie kosztów.
Odpowiedź "konto Wynik finansowy" również nie pasuje do opisanego celu. Konto wyniku jest wykorzystywane na etapie ustalania ostatecznego wyniku okresu po zamknięciu kont wynikowych, natomiast pytanie dotyczy technicznego rozliczenia kosztów potrzebnego do prawidłowego wykazania zmiany stanu produktów w wariancie porównawczym.
Na egzaminie warto zapamiętać: zmiana stanu produktów to korekta, która "uzgadnia" koszty poniesione z kosztami dotyczących sprzedaży w danym okresie, a konta rozliczeniowe są typowym narzędziem do takich przeksięgowań.
