KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 3.
Remedium cardinale (basis) w leku sporządzonym według recepty jest
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, która jest częścią egzaminu zawodowego dla technika farmaceutycznego w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Remedium cardinale (basis) oznacza składnik stanowiący podstawę leku recepturowego, zwykle pełniący rolę wypełniacza lub "nośnika" w danej postaci. Węglan wapnia może być takim składnikiem bazowym. Metyloceluloza działa głównie jako zagęstnik/lepiszcze, olejek miętowy jest korygens, a syrop prosty bywa nośnikiem smakowym.

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze aptecznej spotyka się klasyczne określenia łacińskie opisujące rolę składników w leku. Pojęcie remedium cardinale (często łączone z określeniem basis) odnosi się do składnika stanowiącego podstawę przygotowywanego leku – takiego, który "buduje" postać leku i ilościowo dominuje w mieszaninie jako baza/wypełniacz w danym typie preparatu.

Odpowiedź "węglan wapnia" jest poprawna, ponieważ jest to substancja, która w praktyce technologicznej może pełnić funkcję wypełniacza/bazy w preparatach stałych (np. proszkach), czyli właśnie składnika "podstawowego" mieszaniny.

Pozostałe propozycje nie odpowiadają najlepiej pojęciu basis w tym ujęciu:

  • "metyloceluloza" jest typową substancją pomocniczą wpływającą na lepkość i konsystencję (zagęstnik, lepiszcze, substancja żelująca). Zwykle nie jest traktowana jako główny "wypełniacz/baza", tylko jako składnik modyfikujący właściwości.
  • "olejek miętowy" stosuje się w niewielkich ilościach jako substancję smakowo-zapachową, czyli corrigens (korygens) – poprawia akceptację preparatu, ale nie stanowi podstawy postaci leku.
  • "syrop prosty" jest roztworem cukru używanym jako nośnik/słodzący składnik w preparatach doustnych; częściej pełni rolę vehiculum lub korygensa smaku niż "basis" rozumianej jako baza/wypełniacz dominujący w mieszaninie stałej.

Wskazówka egzaminacyjna: aby nie pomylić ról składników, warto zawsze zadać sobie pytanie: czy dany składnik tworzy zasadniczą masę postaci leku, czy tylko koryguje smak/zapach albo modyfikuje lepkość? To pomaga odróżnić "basis" od korygensów i substancji pomocniczych funkcyjnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Remedium cardinale to klasyczne określenie roli składnika, który stanowi podstawę preparatu recepturowego. W praktyce oznacza składnik bazowy (często wypełniacz/nośnik) budujący postać leku, a nie substancję smakową czy tylko modyfikującą lepkość.
Basis oznacza "podstawę" preparatu, czyli składnik stanowiący jego bazę w danej postaci leku. Na egzaminie najczęściej chodzi o substancję, która ilościowo dominuje i umożliwia uzyskanie wymaganej postaci (np. wypełniacz w proszkach).
Basis tworzy zasadniczą masę i "ciało" leku. Korygens dodaje się w małych ilościach, by poprawić smak lub zapach (np. olejek). Jeśli składnik jest aromatyczny i dawkuje się go kroplami, zwykle nie jest podstawą leku.
Olejek miętowy ma rolę głównie smakowo-zapachową. Stosuje się go w niewielkich ilościach jako korygens, aby poprawić akceptację leku przez pacjenta. Nie tworzy on masy preparatu i nie "buduje" postaci leku, więc nie pasuje do pojęcia basis.
Metyloceluloza jest typowo substancją pomocniczą wpływającą na konsystencję: działa jako zagęstnik, lepiszcze lub składnik żelujący. Pomaga uzyskać odpowiednią lepkość i stabilność, ale zwykle nie jest głównym wypełniaczem stanowiącym podstawę preparatu.
Syrop prosty to roztwór cukru stosowany jako składnik poprawiający smak i jako nośnik w preparatach doustnych. W wielu receptach pełni rolę pomocniczą (vehiculum/korygens). Zwykle nie jest "basis" w sensie podstawy masy preparatu stałego.
Tak. Węglan wapnia może pełnić funkcję wypełniacza lub składnika bazowego w preparatach, gdzie potrzebna jest substancja tworząca masę mieszaniny (np. proszki). Dlatego może być traktowany jako remedium cardinale/basis w danym kontekście recepturowym.
Najczęściej myli się role składników: basis vs korygens vs substancja zagęszczająca. Uczniowie często wybierają odpowiedź "znaną z praktyki" (np. syrop) zamiast sprawdzić, czy składnik tworzy masę preparatu. Pomaga nauka par terminów z przykładami substancji.
Pojęcie basis pojawia się, gdy recepta (lub opis technologiczny) wymaga wskazania składnika stanowiącego podstawę postaci leku. Najczęściej spotyka się to przy omawianiu składu preparatów, w których trzeba rozróżnić składnik dominujący od dodatków smakowych lub modyfikatorów konsystencji.
Ucz się terminów funkcjonalnych i kojarz je z typowymi przykładami: wypełniacz, korygens, zagęstnik, nośnik. Na ćwiczeniach analizuj recepty, zaznaczając, który składnik tworzy masę preparatu. To zmniejsza ryzyko mylenia ról na egzaminie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Remedium cardinale (basis) oznacza składnik stanowiący podstawę leku recepturowego, zwykle pełniący rolę wypełniacza lub "nośnika" w danej postaci."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN, hasło: "podłoże" (znaczenie ogólne terminu) - https://sjp.pwn.pl/ (dostęp 2026-02-28)
  • Słownik języka polskiego PWN, hasło: "wypełniacz" (znaczenie ogólne terminu) - https://sjp.pwn.pl/ (dostęp 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z receptury aptecznej (dział: terminologia i rola składników)
  • Słowniki terminologii łacińskiej w farmacji (hasła: remedium, cardinale, basis)
  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku dotyczące substancji pomocniczych i ich funkcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego