Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2015



PYTANIE NR 20.
Które równanie przedstawia reakcję, przebiegającą z wydzieleniem produktów gazowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Reakcja 2HgO → 2Hg + O2 jest rozkładem tlenku rtęci(II), w którym powstaje tlen, czyli produkt gazowy. Pozostałe równania opisują tworzenie związku stałego (FeS), kompleksu lub osadu (AgBr↓), bez wydzielania gazu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba rozpoznać, czy po stronie produktów powstaje substancja gazowa. Najprostszą metodą jest analiza produktów reakcji i ich typowego stanu skupienia w warunkach laboratoryjnych.

Równanie 2HgO → 2Hg + O2 przedstawia rozkład (termiczny) tlenku rtęci(II). Jednym z produktów jest tlen O2, który jest gazem, więc reakcja przebiega z wydzieleniem produktu gazowego (obserwowanego jako ulatnianie się gazu / możliwość zebrania gazu).

Pozostałe propozycje nie prowadzą do powstania gazu:

  • Fe + S → FeS to reakcja syntezy, w której powstaje siarczek żelaza(II) (produkt stały). Brak typowego produktu gazowego.
  • Fe(CN)2 + 4KCN → K4[Fe(CN)6] to reakcja tworzenia kompleksu (kompleks heksacyjanożelazianowy). Tego typu procesy zmieniają formę jonów w roztworze lub tworzą sól kompleksową, ale nie zakładają wydzielania gazu.
  • AgNO3 + KBr → AgBr↓ + KNO3 to klasyczna reakcja strąceniowa. Symbol ↓ wskazuje na powstanie osadu AgBr, a nie gazu. To częsty "haczyk": osad jest "wydzieleniem" fazy stałej, lecz nie jest produktem gazowym.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o wydzielaniu gazu szukaj produktów takich jak O2, H2, CO2, NH3, SO2 lub zapisu ze strzałką w górę (↑), jeśli występuje. Z kolei zapis (↓) niemal zawsze oznacza osad, czyli produkt stały.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza, że reakcja przebiega z wydzieleniem produktu gazowego?
Oznacza to, że w trakcie reakcji powstaje substancja w stanie gazowym (np. O2, CO2), która ulatnia się z mieszaniny reakcyjnej. W praktyce widać to jako pęcherzyki lub wzrost ciśnienia w układzie zamkniętym, a gaz można czasem zebrać do naczynia.
Jak rozpoznać w równaniu reakcji, że powstaje gaz?
Najpewniej: sprawdź, czy wśród produktów jest typowy gaz (np. O2, H2, CO2, NH3). Czasem spotyka się też zapis ze strzałką w górę (↑). Jeśli pojawia się symbol (↓), to zwykle oznacza osad, czyli fazę stałą, a nie gaz.
Dlaczego rozkład HgO prowadzi do powstania tlenu?
W reakcji rozkładu tlenku rtęci(II) następuje rozdzielenie związku na pierwiastki: rtęć oraz tlen cząsteczkowy O2. To przykład reakcji rozkładu, gdzie część tlenu związana w tlenku przechodzi do postaci gazowej, co spełnia warunek "wydzielania produktu gazowego".
Czy symbol strzałki w dół (↓) oznacza gaz?
Nie. Symbol (↓) w zapisie reakcji chemicznej oznacza wytrącenie osadu, czyli produktu stałego nierozpuszczalnego (lub słabo rozpuszczalnego) w danym rozpuszczalniku. Gaz bywa oznaczany strzałką w górę (↑) albo rozpoznaje się go po tym, że produktem jest np. O2 lub CO2.
Jakie są typowe reakcje w analizie jakościowej z wydzielaniem gazów?
Często są to reakcje kwasów z węglanami (wydziela się CO2) lub reakcje metali z kwasami (wydziela się H2). W praktyce laboratoryjnej ważne jest rozpoznanie, kiedy trzeba odprowadzać gaz, zapewnić wentylację i dobrać naczynie (otwarte vs. zamknięte).
Dlaczego reakcja AgNO3 z KBr nie daje produktu gazowego?
To reakcja strąceniowa: z jonów Ag+ i Br− powstaje trudno rozpuszczalny bromek srebra AgBr jako osad. Drugim produktem jest KNO3, który pozostaje w roztworze. Nie tworzy się typowy gaz, więc nie ma wydzielania produktów gazowych.
Co to jest reakcja kompleksowania na przykładzie cyjanków żelaza?
Kompleksowanie to tworzenie jonów lub związków kompleksowych, gdy jon metalu wiąże ligandy (np. CN−). W takich reakcjach zwykle nie powstaje gaz, tylko zmienia się forma chemiczna jonów w roztworze (np. powstaje anion kompleksowy). To ważne w analizie jakościowej metali.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w zadaniach o gazach i osadach?
Najczęstszy błąd to utożsamienie "wydzielania" z powstawaniem osadu (↓) i uznanie go za gaz. Drugi błąd to nieuwaga: pominięcie produktu po prawej stronie równania. Pomaga nawyk: zawsze sprawdź produkty i ich stan skupienia, zanim wybierzesz odpowiedź.
Czy każda reakcja rozkładu daje gaz?
Nie. Reakcja rozkładu oznacza, że z jednego związku powstają prostsze substancje, ale ich stan skupienia może być różny. Czasem powstaje gaz (np. O2), a czasem produkty są stałe lub ciekłe. Dlatego zawsze trzeba analizować konkretne produkty w równaniu.
Jak przygotować się do pytań o typy reakcji na egzaminie technika analityka?
Utrwal listę najczęstszych typów reakcji: rozkład, synteza, strącanie, zobojętnianie, redoks, kompleksowanie. Ćwicz rozpoznawanie po produktach i symbolach (↓ dla osadu). Rób krótkie zestawy zadań, gdzie wskazujesz: gaz, osad lub brak obserwacji.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Reakcja 2HgO → 2Hg + O2 jest rozkładem tlenku rtęci(II), w którym powstaje tlen, czyli produkt gazowy."

Źródła:

  • Wikipedia: "Mercury(II) oxide" – sekcja dot. rozkładu termicznego (2 HgO → 2 Hg + O2), https://en.wikipedia.org/wiki/Mercury(II)_oxide - accessed 2026-02-27
  • ChemLibreTexts: omówienia reakcji rozkładu i przykładów wydzielania gazów (rozdziały o typach reakcji), https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia: "Precipitation (chemistry)" – opis reakcji strąceniowych i oznaczeń osadu, https://en.wikipedia.org/wiki/Precipitation_(chemistry) - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik do chemii nieorganicznej (rozdziały: tlenki metali, reakcje rozkładu, typy reakcji)
  • Materiały z analizy jakościowej (reakcje strąceniowe i kompleksowania jonów metali)
  • Tablice chemiczne: rozpuszczalność soli i typowe produkty gazowe reakcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego