KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 25.
Rozbiórkę konstrukcji drewnianego dachu płatwiowo-kleszczowego należy rozpocząć od demontażu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Demontaż więźby płatwiowo-kleszczowej prowadzi się tak, aby stopniowo odciążać układ i jak najdłużej zachować elementy nośne oraz usztywniające. Dlatego rozbiórkę zaczyna się od krokwi, które są oparte na płatwiach i mogą być bezpiecznie zdejmowane przed płatwiami, kleszczami i słupami.

Pełne wyjaśnienie:

W dachu płatwiowo-kleszczowym poszczególne elementy pełnią różne funkcje nośne i usztywniające. Podczas rozbiórki obowiązuje zasada stopniowego odciążania konstrukcji oraz pozostawiania jak najdłużej tych elementów, które zapewniają stateczność układu.

Krokwie są elementami skośnymi, opartymi na płatwiach. Po zdjęciu pokrycia i łat mogą być demontowane relatywnie bezpiecznie, ponieważ ich usunięcie nie eliminuje jeszcze głównych podpór i usztywnień całej więźby. Z tego powodu rozbiórkę rozpoczyna się właśnie od demontażu krokwi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe jako pierwszy etap rozbiórki?

  • Płatwie – są poziomymi belkami podpierającymi krokwie. Gdyby zdemontować płatwie na początku, krokwie mogłyby utracić oparcie, co zwiększa ryzyko niekontrolowanego przemieszczenia elementów i zagrożenia dla pracowników.
  • Kleszcze – łączą elementy i pełnią rolę usztywniającą. Zbyt wczesne usunięcie kleszczy powoduje spadek sztywności konstrukcji, a to podnosi ryzyko chwiejności lub "rozjechania się" układu podczas dalszych prac.
  • Słupy – stanowią podpory dla elementów wyżej położonych (m.in. płatwi). Ich demontaż przed odciążeniem dachu jest szczególnie niebezpieczny, bo odbiera konstrukcji podparcie i może prowadzić do nagłej utraty stateczności.

W praktyce poprawna kolejność rozbiórki tego typu więźby polega na rozpoczynaniu od elementów, które można zdjąć bez naruszenia podstawowego układu nośnego, a dopiero potem przechodzi się do elementów bardziej odpowiedzialnych za podparcie i usztywnienie. Taka logika minimalizuje ryzyko wypadku i ułatwia kontrolę nad zachowaniem konstrukcji w trakcie robót.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To rodzaj drewnianej więźby dachowej, w której krokwie są podparte na płatwiach, a sztywność układu zwiększają m.in. kleszcze i słupy. Dzięki temu obciążenia są przekazywane na podpory pośrednie, a konstrukcja jest stabilna przy większych rozpiętościach.
Najczęściej wyróżnia się: krokwie (skośne), płatwie (poziome podpory krokwi), kleszcze (usztywnienia), słupy (podpory) oraz murłaty (oparcie na ścianach). Każdy element ma inną rolę nośną.
Krokwie są oparte na płatwiach, więc można je zdejmować, pozostawiając jeszcze główne elementy nośne i usztywniające. Taki demontaż powoduje stopniowe odciążanie więźby i zmniejsza ryzyko nagłej utraty stateczności podczas robót.
Co do zasady nie jest to właściwe jako pierwszy etap. Płatew stanowi oparcie dla krokwi, więc jej wczesne usunięcie może spowodować utratę podparcia i niekontrolowane przemieszczenia elementów. Bezpieczniej najpierw odciążyć układ, zdejmując krokwie.
Kleszcze pełnią funkcję usztywniającą i stabilizują układ krokwi oraz słupów. Zbyt wczesny demontaż kleszczy obniża sztywność więźby, przez co konstrukcja może stać się chwiejna i bardziej podatna na deformacje w trakcie dalszych prac rozbiórkowych.
Słupy stanowią podpory dla elementów pośrednich (np. płatwi). Ich usunięcie przed odciążeniem więźby może spowodować nagłe osiadanie lub utratę podparcia, a w konsekwencji niekontrolowane przemieszczenia elementów dachu. To bezpośrednio zwiększa ryzyko wypadku.
Krokwie biegną skośnie od okapu w kierunku kalenicy i tworzą "ramiona" połaci. Płatwie są elementami poziomymi, równoległymi do kalenicy, na których krokwie się opierają. Rozpoznanie ułatwia obserwacja kierunku ułożenia i punktów podparcia.
Najczęściej pojawia się mylenie rozbiórki z montażem (intuicja "od podstaw"), oraz wybór usuwania usztywnień na początku. Uczniowie też czasem pomijają zasadę stopniowego odciążania: najpierw elementy oparte (krokwie), dopiero potem podpory i usztywnienia.
Pomaga reguła: od elementów opartych do elementów podpierających. Najpierw zdejmujesz to, co "leży na" innych częściach (krokwie), a dopiero później elementy, które te części podtrzymują (płatwie, kleszcze, słupy, murłaty). To odzwierciedla odciążanie konstrukcji.
Ucz się w dwóch krokach: (1) rozpoznawanie elementów i ich funkcji nośnej/usztywniającej, (2) zasady bezpiecznej kolejności robót (odciążanie, pozostawianie usztywnień). Dobrze działa rysunek schematyczny więźby i opisywanie, "co na czym się opiera".
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Demontaż więźby płatwiowo-kleszczowej prowadzi się tak, aby stopniowo odciążać układ i jak najdłużej zachować elementy nośne oraz usztywniające."

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z zakresu konstrukcji drewnianych oraz więźb dachowych (więźba płatwiowo-kleszczowa)
  • Materiały dydaktyczne BHP dotyczące robót rozbiórkowych i prac na wysokości
  • Instrukcje technologiczne i karty robót dla rozbiórki pokryć oraz konstrukcji dachowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego