KWALIFIKACJA ROL5 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 30.
Rozliczenie niedoboru ujawnioną nadwyżką towarów w podobnym asortymencie, będących pod pieczą tej samej osoby materialnie odpowiedzialnej, nazywa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Kompensata" to rozliczenie niedoboru ujawnioną nadwyżką towarów o podobnym asortymencie, znajdujących się pod pieczą tej samej osoby materialnie odpowiedzialnej.
Pozostałe określenia nie są standardowym terminem rachunkowym opisującym takie rozliczenie różnic inwentaryzacyjnych.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy nazwy czynności stosowanej przy rozliczaniu różnic inwentaryzacyjnych, gdy w trakcie spisu z natury ujawniono jednocześnie niedobór jednych towarów i nadwyżkę innych, a jednocześnie spełnione są warunki, by takie różnice zestawić ze sobą (w szczególności: podobny asortyment oraz ta sama osoba materialnie odpowiedzialna).

Poprawnym określeniem jest "kompensata", czyli "skompensowanie" (zbilansowanie) niedoboru nadwyżką w ramach rozliczenia. W ujęciu praktycznym oznacza to, że zamiast traktować obie różnice całkowicie niezależnie, dopuszcza się ich rozliczenie łączne, jeżeli dotyczą zbliżonych pozycji towarowych i pozostawały pod pieczą tego samego pracownika.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "niwelacja" – jest to słowo języka ogólnego (wyrównanie, zniwelowanie), ale nie stanowi typowego, ustalonego terminu księgowego dla rozliczenia niedoboru nadwyżką w inwentaryzacji.
  • "zamiana" – sugeruje fizyczną wymianę jednych towarów na inne. W rozliczeniu różnic inwentaryzacyjnych chodzi o ujęcie rozliczeniowe/ewidencyjne, a nie o operację polegającą na zamianie towaru.
  • "pozycjonowanie" – odnosi się do ustawiania/rozmieszczania towaru albo do marketingu; nie opisuje procedury rozliczania nadwyżek i niedoborów.

W przygotowaniu do egzaminu warto kojarzyć "kompensatę" z sytuacją, gdy w jednym obszarze magazynu i pod odpowiedzialnością tej samej osoby pojawiają się przeciwstawne odchylenia (niedobór i nadwyżka) w podobnym asortymencie. To pojęcie często pojawia się w tematach z inwentaryzacji i gospodarki magazynowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kompensata to sposób rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych, w którym ujawniony niedobór można rozliczyć ujawnioną nadwyżką, o ile dotyczą podobnego asortymentu i tej samej osoby materialnie odpowiedzialnej. To pojęcie dotyczy rozliczenia ewidencyjnego, a nie "fizycznej zamiany" towarów.
W typowym ujęciu wymaga się, aby różnice dotyczyły towarów podobnych asortymentowo oraz żeby towary były pod pieczą tej samej osoby materialnie odpowiedzialnej. Chodzi o sytuację, w której nadwyżka i niedobór mogą wynikać np. z pomyłek ewidencyjnych w obrębie zbliżonych pozycji.
"Zamiana" sugeruje fizyczne wymienianie jednych towarów na inne. Kompensata natomiast jest sposobem rozliczenia stwierdzonych różnic podczas spisu z natury: niedobór i nadwyżka są ujmowane w rozliczeniu w określonych warunkach. Nie oznacza to, że towar realnie został wymieniony.
"Podobny asortyment" oznacza towary zbliżone rodzajem, przeznaczeniem lub cechami, dla których możliwe jest racjonalne powiązanie niedoboru z nadwyżką (np. pomyłki w wydaniu lub przyjęciu). Na egzaminie zwykle chodzi o rozumienie idei: nie łączy się dowolnych, zupełnie różnych towarów.
To osoba, której powierzono mienie (np. towary w magazynie) i która odpowiada za prawidłowe gospodarowanie tym mieniem w zakresie wynikającym z przyjętych zasad w firmie. W kontekście inwentaryzacji ma to znaczenie, bo rozliczanie niedoborów i nadwyżek odnosi się do obszaru odpowiedzialności danej osoby.
Najczęściej podczas inwentaryzacji, np. spisu z natury, porównuje się stan rzeczywisty w magazynie ze stanem wynikającym z ewidencji. Różnice mogą wynikać z błędów w dokumentach, pomyłek przy przyjęciu/wydaniu, błędów w liczeniu lub nieprawidłowego obiegu dokumentów magazynowych.
Częsty błąd to wybór słowa z języka potocznego ("niwelacja"), bo brzmi jak "wyrównanie". Inny błąd to traktowanie kompensaty jak działania logistycznego ("pozycjonowanie") albo jak fizycznej wymiany ("zamiana"). Warto zapamiętać, że to termin rozliczeniowy związany z inwentaryzacją.
Niedobór oznacza, że stan faktyczny jest mniejszy niż stan wynikający z ewidencji, a nadwyżka – że jest większy. Na egzaminie ważne jest też powiązanie tych pojęć z inwentaryzacją: są to typowe "różnice inwentaryzacyjne" ujawniane przy porównaniu stanów.
Nie zawsze. W zadaniach egzaminacyjnych podkreśla się warunki: podobny asortyment oraz ta sama osoba materialnie odpowiedzialna. Jeśli różnice dotyczą zupełnie innych towarów albo innych obszarów odpowiedzialności, nie powinno się ich automatycznie łączyć, bo mogłoby to zniekształcać rozliczenie.
Warto opanować słownictwo: inwentaryzacja, spis z natury, niedobór, nadwyżka, kompensata, odpowiedzialność materialna. Pomaga też ćwiczenie scenariuszy magazynowych: porównanie stanu ewidencyjnego i rzeczywistego oraz wnioskowanie, jak rozlicza się różnice w praktyce przedsiębiorstwa.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z rachunkowości/ewidencji zapasów w przedsiębiorstwie
  • Materiały dydaktyczne o inwentaryzacji i różnicach inwentaryzacyjnych dla szkół branżowych/techników
  • Instrukcje wewnętrzne (procedury) inwentaryzacyjne stosowane w przedsiębiorstwach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego