KWALIFIKACJA ROL11 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 40.
Różnice między poszczególnymi przedstawicielami tego samego gatunku spowodowane różnicami w kodzie genetycznym nazywa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmienność genetyczna to różnice między osobnikami tego samego gatunku wynikające z odmienności ich materiału genetycznego. Dziedziczność opisuje przekazywanie cech potomstwu, rekombinacja jest mechanizmem tworzącym nowe kombinacje alleli, a postęp hodowlany to efekt selekcji w czasie.

Pełne wyjaśnienie:

Zmienność genetyczna oznacza zróżnicowanie osobników w obrębie tego samego gatunku, które wynika z różnic w ich informacji genetycznej (np. w sekwencji DNA i układzie alleli). To właśnie ta zmienność sprawia, że osobniki mogą różnić się cechami (fenotypem), takimi jak masa ciała, umaszczenie czy wydajność użytkowa, o ile różnice te mają podłoże genetyczne.

Dlaczego poprawna jest "zmienność genetyczna"?
Bo pytanie dotyczy efektu w postaci różnic między przedstawicielami gatunku, a nie procesu prowadzącego do tych różnic. Zmienność jest cechą populacji/zbioru osobników: opisuje "jak bardzo" osobniki są różne pod względem genotypu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Odziedziczalność (w praktyce częściej mówi się: dziedziczność, a w genetyce ilościowej także "odziedziczalność" jako miara) odnosi się do tego, w jakim stopniu cecha jest przekazywana potomstwu i jaki jest udział czynników genetycznych w zmienności cechy. Nie jest to nazwa samych różnic osobniczych.
  • Postęp hodowlany to zmiana średniej wartości cechy w populacji w kolejnych pokoleniach, zwykle wskutek selekcji i doboru. To wynik działań hodowlanych, a nie ogólne określenie różnic genetycznych między osobnikami.
  • Rekombinacja to mechanizm powstawania nowych kombinacji alleli (np. podczas mejozy). Rekombinacja może zwiększać zmienność, ale nie jest jej synonimem; pytanie pyta o nazwę zjawiska różnic, a nie o proces biologiczny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa "różnice między osobnikami" oraz "wynikające z kodu/materiału genetycznego", najczęściej chodzi o zmienność genetyczną. Gdy jest mowa o "przekazywaniu cech potomstwu" – wtedy o dziedziczności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zmienność genetyczna to różnice w materiale genetycznym (np. w allelach) między osobnikami tej samej populacji lub gatunku. Jest "paliwem" dla selekcji i hodowli, bo bez różnic genetycznych nie da się trwale poprawiać cech w kolejnych pokoleniach.
Jest ważna, bo umożliwia selekcję i dobór rodziców o pożądanych genach. Zbyt mała zmienność zwiększa ryzyko chowu wsobnego i problemów zdrowotnych. Odpowiednia różnorodność pozwala łączyć cechy użytkowe z odpornością i płodnością.
Zmienność genetyczna opisuje, że osobniki różnią się genotypem. Dziedziczność dotyczy tego, że cechy mogą być przekazywane potomstwu. Innymi słowy: zmienność mówi "jakie są różnice", a dziedziczność "czy i jak różnice cech przechodzą na kolejne pokolenie".
Rekombinacja to mieszanie materiału genetycznego (np. podczas mejozy), które tworzy nowe kombinacje alleli u potomstwa. Zwiększa liczbę możliwych układów genów, więc może podnosić zmienność genetyczną, ale sama nie jest nazwą "różnic między osobnikami".
O postępie hodowlanym mówi się, gdy w kolejnych pokoleniach rośnie (lub zmienia się) średnia wartość cechy w stadzie, np. wydajność mleczna. To efekt selekcji i doboru. Zmienność natomiast dotyczy istniejących różnic genetycznych między osobnikami w danym momencie.
Do głównych źródeł należą mutacje (powstawanie nowych wariantów genów), rekombinacja (nowe kombinacje alleli), a także przepływ genów między populacjami (np. wprowadzanie nowych osobników do stada). W praktyce hodowlanej ważne jest też planowanie kojarzeń.
Nie. Fenotyp zależy zarówno od genów, jak i środowiska (żywienie, warunki utrzymania, zdrowie). Dwa zwierzęta mogą wyglądać inaczej z powodu środowiska, mimo podobnych genów, albo odwrotnie. Pytanie egzaminacyjne wskazuje jednak na przyczynę "w kodzie genetycznym".
Zwróć uwagę na sformułowania typu: "różnice między osobnikami", "w obrębie gatunku" oraz "spowodowane różnicami w materiale genetycznym". Gdy pojawia się nacisk na "przekazywanie cech potomstwu", wtedy częściej chodzi o dziedziczność/odziedziczalność.
Najczęściej myli się efekt z mechanizmem: wybiera się "rekombinację", choć pytanie dotyczy "różnic", czyli zmienności. Drugi błąd to utożsamianie dziedziczności z różnorodnością, bo oba pojęcia brzmią "genetycznie". Pomaga pytanie: proces czy skutek?
Chów wsobny zwykle zmniejsza różnorodność genetyczną i zwiększa homozygotyczność, co może ujawniać niekorzystne allele recesywne. Dlatego w praktyce dba się o planowanie kojarzeń i kontrolę pochodzenia, aby utrzymać bezpieczny poziom zmienności w stadzie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zmienność genetyczna to różnice między osobnikami tego samego gatunku wynikające z odmienności ich materiału genetycznego.

Źródła:

  • Campbell, Urry i in., "Biologia" (polskie wydania), rozdziały: Genetyka i dziedziczenie; Zmienność genetyczna w populacjach (w zależności od wydania: część o genetyce/ewolucji).
  • Griffiths, Wessler, Lewontin, Carroll, "Wprowadzenie do analizy genetycznej" (polskie wydania), rozdziały dotyczące zmienności genetycznej oraz rekombinacji.
  • Encyclopaedia Britannica, hasło "Genetic variation" (definicja i omówienie) – https://www.britannica.com/science/genetic-variation (dostęp: 2026-02-18).

Materiały:

  • Podręcznik genetyki ogólnej (dziedziczenie, zmienność, rekombinacja)
  • Materiały dydaktyczne z hodowli i genetyki zwierząt dla szkół rolniczych
  • Zadania testowe z rozróżniania pojęć: dziedziczność vs zmienność vs postęp hodowlany

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego