KWALIFIKACJA ROL5 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 12.
Rozważ następującą tabelę, która przedstawia koszty operacyjne przedsiębiorstwa agrobiznesowego:
Kategoria kosztów Koszt (PLN)
Nawozy i środki ochrony roślin 20 000
Zakup nasion 10 000
Paliwo do maszyn rolniczych 15 000
Ubezpieczenie maszyn rolniczych 5 000
Na podstawie powyższych danych, określ, które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koszt paliwa zależy od intensywności pracy maszyn (liczby motogodzin, areału i liczby zabiegów), więc rośnie lub maleje wraz z poziomem produkcji. Dlatego klasyfikuje się go jako koszt zmienny.
Ubezpieczenie ma zwykle charakter stały, a nawozy i nasiona nie są kosztami stałymi.

Pełne wyjaśnienie:

W podziale na koszty stałe i zmienne kluczowe jest to, czy dana pozycja zmienia się wraz ze skalą działalności (np. liczbą hektarów obrabianych, liczbą przejazdów, wielkością produkcji) w danym okresie.

Odpowiedź "Koszty paliwa do maszyn rolniczych to koszt zmienny." jest prawidłowa, ponieważ paliwo jest typowym kosztem eksploatacyjnym: im więcej pracy wykonują maszyny, tym większe zużycie paliwa i wyższy wydatek. Gdy ogranicza się prace lub skalę produkcji, koszt paliwa zwykle spada.

Stwierdzenie "Koszty nawozów i środków ochrony roślin oraz zakupu nasion to koszty stałe." jest nieprawdziwe, bo są to koszty zależne od decyzji produkcyjnych i skali upraw (dawki, powierzchnia zasiewów, liczba zabiegów). Zwykle klasyfikuje się je jako koszty zmienne.

Stwierdzenie "Ubezpieczenie maszyn rolniczych to koszt bezpośredni." w typowym ujęciu jest błędne: ubezpieczenie odnosi się do utrzymania zasobu (maszyny) i trudno je jednoznacznie przypisać do konkretnej uprawy/partii produkcji bez umownych kluczy podziału, więc częściej traktuje się je jako koszt pośredni (i jednocześnie raczej stały w krótkim okresie).

Stwierdzenie "Wszystkie wymienione koszty są kosztami pośrednimi." także jest błędne, bo część kosztów (np. nasiona, nawozy, środki ochrony) może być przypisywana bezpośrednio do konkretnej uprawy lub zabiegu. W praktyce egzaminacyjnej ważne jest rozróżnienie: zmienny nie znaczy automatycznie pośredni, a stały nie znaczy automatycznie bezpośredni.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koszt zmienny to wydatek, który zmienia się wraz ze skalą produkcji lub intensywnością prac. W rolnictwie typowo rośnie, gdy zwiększasz areał, liczbę zabiegów lub motogodziny maszyn, a spada przy ograniczeniu tych działań.
Paliwo zużywa się wprost podczas pracy maszyn. Gdy wykonujesz więcej przejazdów, orki, siewu czy oprysków, rośnie liczba motogodzin i zużycie paliwa, więc koszt zwiększa się razem z poziomem działalności.
Koszt stały to wydatek, który w krótkim okresie nie zależy bezpośrednio od wielkości produkcji. Przykładowo pewne opłaty związane z utrzymaniem majątku (np. część ubezpieczeń) mogą być podobne niezależnie od liczby wykonanych prac.
Koszt bezpośredni można przypisać do konkretnego produktu, uprawy lub zabiegu (np. nasiona do danej uprawy). Koszt pośredni dotyczy funkcjonowania gospodarstwa jako całości i zwykle wymaga klucza podziału (np. część kosztów utrzymania sprzętu).
Najczęściej traktuje się je jako koszty zmienne, bo zależą od powierzchni upraw, dawek, technologii oraz liczby zabiegów. Zmiana planu zasiewów lub intensywności ochrony zwykle zmienia te wydatki.
Ubezpieczenie dotyczy posiadania i utrzymania maszyny jako zasobu, a nie jednej konkretnej uprawy. Jeśli maszyna pracuje w wielu działach, koszt ubezpieczenia trudno przypisać bezpośrednio do jednego produktu bez umownego podziału.
Zadaj sobie pytanie: czy wydatek rośnie, gdy rośnie skala prac lub produkcji? Jeśli tak (paliwo, nasiona, nawozy, środki ochrony), to zwykle jest zmienny. Jeśli pozostaje podobny mimo zmian skali, częściej jest stały.
Nie. Wiele kosztów da się przypisać bezpośrednio do uprawy lub zabiegu (np. nasiona konkretnej rośliny, określone nawożenie na danym polu). Pośrednie są te, które służą całemu gospodarstwu i wymagają rozliczenia kluczem.
Częsty błąd to mylenie "zmienny" z "pośredni". Paliwo jest zwykle zmienne, bo zależy od pracy maszyn, ale w zależności od przyjętej ewidencji może być rozliczane na uprawy (bardziej bezpośrednio) albo ogólnie (bardziej pośrednio).
To zależy od horyzontu czasu i sposobu rozliczeń. W krótkim okresie pewne opłaty mogą być stałe, ale w dłuższym zmieniają się wraz z majątkiem lub skalą gospodarstwa. Na egzaminie zwykle przyjmuje się standardowe, krótkookresowe definicje.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Koszt paliwa zależy od intensywności pracy maszyn (liczby motogodzin, areału i liczby zabiegów), więc rośnie lub maleje wraz z poziomem produkcji."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Koszty stałe i koszty zmienne" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszty_sta%C5%82e_i_koszty_zmienne (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Koszty bezpośrednie i pośrednie" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszty_bezpo%C5%9Brednie_i_po%C5%9Brednie (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw rachunkowości zarządczej/rachunku kosztów (rozdziały: koszty stałe i zmienne, koszty bezpośrednie i pośrednie)
  • Materiały dydaktyczne szkół rolniczych dotyczące kalkulacji kosztów produkcji roślinnej
  • Arkusze kalkulacyjne do ewidencji kosztów gospodarstwa (praktyczne ćwiczenia z klasyfikacji kosztów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego