KWALIFIKACJA TKO3 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 3.
Rozważ następującą tabelę, która przedstawia wymiary niektórych elementów drogi kolejowej:
Element drogi kolejowej Wymiary (mm)
Szerokość podkładu 250
Grubość podkładu 160
Szerokość toru 1435

Na podstawie powyższych danych, sporządź rysunek techniczny podkładu. Jakie powinny być proporcje rysunku, jeśli chcesz go przedstawić na formacie A4 (210mm x 297mm)?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:10 oznacza, że 250 mm i 160 mm na obiekcie będzie miało na rysunku odpowiednio ok. 25 mm i 16 mm, co wygodnie mieści się na A4 z miejscem na opisy i wymiarowanie. Skala 1:1 bywa zbyt duża na czytelne rozmieszczenie rysunku i opisów, a 1:100 i 1:1000 dają rysunek zbyt mały.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór skali rysunku technicznego polega na takim przeskalowaniu wymiarów elementu, aby rysunek był czytelny i mieścił się na wybranym formacie (tu: A4), z pozostawieniem miejsca na opisy, linie wymiarowe i ewentualną tabliczkę rysunkową.

W skali 1:10 każdy wymiar liniowy dzielisz przez 10. Dla danych z tabeli otrzymujesz w przybliżeniu:

  • 250 mm → 25 mm na rysunku,
  • 160 mm → 16 mm na rysunku.

Takie wartości pozwalają narysować przekrój/widok elementu w sposób wyraźny: widać krawędzie, można dodać strzałki i zapisy wymiarowe bez "ścisku".

Odpowiedź "Proporcje 1:1" oznacza rysunek w rzeczywistym rozmiarze. Teoretycznie 250 mm może się zmieścić na A4 (w zależności od orientacji), ale w praktyce często brakuje miejsca na marginesy, opisy oraz poprawne wymiarowanie, dlatego taka skala nie jest optymalna w zadaniu nastawionym na dobór proporcji do formatu.

Odpowiedzi "Proporcje 1:100" i "Proporcje 1:1000" nadmiernie zmniejszają rysunek: 250 mm stałoby się odpowiednio 2,5 mm lub 0,25 mm, co utrudnia rysowanie i odczyt, a także uniemożliwia poprawne i czytelne wymiarowanie. W egzaminacyjnej praktyce taka skala nie spełnia kryterium czytelności.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj nie tylko "czy się zmieści", ale też czy zostaje miejsce na linie wymiarowe i opisy. Zbyt mała skala zwykle przegrywa przez brak czytelności, a zbyt duża przez brak miejsca na arkuszu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw porównaj największy wymiar elementu z 210 mm lub 297 mm (zależnie od orientacji kartki), a potem uwzględnij marginesy i miejsce na wymiarowanie. Wybierz taką skalę, by rysunek był czytelny (nie za mały) i jednocześnie mieścił się z opisami.
Skala 1:10 oznacza, że każdy wymiar liniowy na rysunku jest 10 razy mniejszy od rzeczywistego. Przykładowo 250 mm w rzeczywistości to 25 mm na rysunku. Dzięki temu łatwiej zmieścić element na arkuszu i zachować czytelność wymiarów.
W skali 1:100 wymiary typu 250 mm redukują się do 2,5 mm, co utrudnia narysowanie kształtu i dodanie strzałek wymiarowych. Rysunek staje się nieczytelny, a w zadaniach egzaminacyjnych liczy się możliwość poprawnego wymiarowania i jednoznacznego odczytu.
Nie zawsze. Skala 1:1 daje rysunek w rzeczywistym rozmiarze, ale może nie mieścić się na arkuszu albo zabraknie miejsca na opisy i linie wymiarowe. W praktyce dobiera się skalę kompromisowo: tak, by rysunek był czytelny i poprawnie opisany.
W praktyce nie wykorzystuje się całego pola 210 × 297 mm na sam obrys elementu. Trzeba przewidzieć przestrzeń na linie pomocnicze, strzałki, liczby wymiarów i ewentualną tabliczkę. Dlatego skala "na styk" często prowadzi do nieczytelnego rysunku.
Podkład kolejowy to element nawierzchni, na którym mocuje się szyny i który rozkłada obciążenia na podsypkę lub podtorze. W zadaniach spotyka się wymiary przekroju (np. szerokość i grubość), a w praktyce istotna jest też długość, zależna od typu podkładu.
1435 mm to standardowy rozstaw toru (odległość między wewnętrznymi krawędziami główek szyn) dla toru normalnego. To parametr toru, a nie wymiar samego podkładu. Na egzaminie warto rozróżniać: wymiary elementu a parametry geometryczne toru.
Policz przeskalowane wymiary: w skali 1:n dzielisz rzeczywisty wymiar przez n. Następnie porównujesz wynik z dostępną przestrzenią na A4 (z zapasem na opisy). Jeśli największy wymiar po skali jest wyraźnie mniejszy od boku kartki, zwykle się zmieści.
Częste błędy to wybór skali bez przeliczeń, ignorowanie miejsca na wymiarowanie oraz mylenie, który wymiar dotyczy rysowanego elementu (np. traktowanie rozstawu toru jako wymiaru podkładu). Pomaga szybkie przeliczenie 2–3 kluczowych wymiarów przed wyborem.
Skala 1:1000 bywa stosowana raczej do planów sytuacyjnych lub map, gdzie pokazuje się dłuższe odcinki i układ terenu. Dla detali nawierzchni (np. podkład, przekroje) jest zbyt mała, bo uniemożliwia czytelne narysowanie i wymiarowanie elementów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Skala 1:10 oznacza, że 250 mm i 160 mm na obiekcie będzie miało na rysunku odpowiednio ok. 25 mm i 16 mm, co wygodnie mieści się na A4 z miejscem na opisy i wymiarowanie."

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series" (format A4: 210 × 297 mm)
  • Wikipedia (pl): "Rozstaw szyn" – opis rozstawu normalnotorowego 1435 mm, https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozstaw_szyn (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego (zasady skali i wymiarowania)
  • Norma ISO 216 (formaty papieru serii A)
  • Materiały dydaktyczne z technologii nawierzchni kolejowej dla kwalifikacji TKO.1 (podkłady, tor, podstawowe wymiary)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego