KWALIFIKACJA BUD18 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 16.
Rozważ następującą tabelę przedstawiającą różne systemy odniesień przestrzennych stosowane w geodezji i kartografii:
System Rok wprowadzenia Stosowany w
WGS84 1984 GPS
ETRS89 1989 Europa
NAD83 1983 Ameryka Północna
GDA94 1994 Australia
Wskaż, który z poniższych systemów odniesień przestrzennych jest najnowszy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać najnowszy system, trzeba porównać wartości w kolumnie "Rok wprowadzenia". Najwyższy rok w tabeli to 1994, więc najnowszym z wymienionych jest "GDA94". Pozostałe systemy mają wcześniejsze daty (1983–1989). Uwaga: "najnowszy" nie oznacza "najbardziej popularny" (WGS84).

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność analizy danych tabelarycznych. Kryterium "najnowszy" należy rozumieć wyłącznie jako najpóźniejszy rok wprowadzenia spośród podanych pozycji.

W tabeli widnieją lata: 1984 (WGS84), 1989 (ETRS89), 1983 (NAD83) oraz 1994 (GDA94). Największą wartością jest 1994, dlatego poprawną odpowiedzią jest "GDA94".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "WGS84" – mimo że jest powszechnie używany przez GPS i ma zasięg globalny, w tabeli ma rok 1984, więc nie jest najnowszy.
  • "ETRS89" – jest europejskim systemem odniesienia, ale jego rok wprowadzenia w tabeli to 1989, czyli wcześniej niż 1994.
  • "NAD83" – dotyczy Ameryki Północnej i ma najstarszą datę z zestawienia (1983), więc tym bardziej nie spełnia warunku "najnowszy".

Typowa pułapka polega na utożsamieniu "najnowszego" z "najczęściej stosowanym" albo "najbardziej znanym". W praktyce geodezyjnej takie mylenie pojęć może prowadzić do złego doboru opisu danych (metadanych) i błędów przy łączeniu materiałów pochodzących z różnych obszarów lub systemów odniesienia.

Strategia egzaminacyjna: najpierw wskaż kolumnę, która odpowiada na pytanie (tu: rok), następnie znajdź wartość maksymalną i dopiero potem dopasuj ją do nazwy systemu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
System odniesienia przestrzennego to zestaw definicji matematycznych (m.in. elipsoida, datum, realizacja), które pozwalają jednoznacznie opisywać położenie punktów na Ziemi. Bez wskazania systemu odniesienia współrzędne mogą być nieporównywalne między różnymi danymi.
Gdy polecenie brzmi "który jest najnowszy/najstarszy", zwykle chodzi o porównanie wartości liczbowych w kolumnie z datą lub rokiem. Najpierw znajdź właściwą kolumnę (tu: "Rok wprowadzenia"), a potem wybierz największą wartość.
Popularność systemu nie jest tym samym co "najnowszy". WGS84 jest globalnym standardem GNSS, ale w tabeli ma rok 1984. Jeśli w zestawieniu występuje pozycja z późniejszym rokiem (np. 1994), to ona spełnia warunek "najnowszy".
ETRS89 to europejski system odniesienia (European Terrestrial Reference System 1989). W praktyce jest używany do spójnego opisu danych geodezyjnych w Europie i bywa wiązany z realizacją stabilną względem płyty euroazjatyckiej, co ułatwia pracę na obszarze Europy.
Najczęściej uczniowie mylą "najnowszy" z "najbardziej znany" (np. wybierają WGS84), albo patrzą na niewłaściwą kolumnę (np. "Stosowany w"). Błąd robi też pośpiech: przeskakiwanie cyfr i błędne porównanie 1983 vs 1994.
Nie są to pojęcia tożsame, choć mogą być do siebie zbliżone w określonych warunkach i epokach. WGS84 jest globalnym odniesieniem używanym przez GPS, a ETRS89 jest odniesieniem europejskim. W zadaniu egzaminacyjnym liczy się to, co podaje tabela (np. rok wprowadzenia).
Ma znaczenie zawsze, gdy łączysz dane z różnych źródeł: pomiary GNSS, mapy, bazy danych, ortofotomapy. Brak zgodności układu odniesienia może dać przesunięcia i błędy interpretacji. Dlatego geodeta musi umieć czytać metadane i identyfikować system odniesienia.
Krok 1: przeczytaj dokładnie polecenie (np. "najnowszy").
Krok 2: wskaż kolumnę odpowiadającą kryterium (rok).
Krok 3: znajdź największą wartość.
Krok 4: wybierz nazwę systemu z tego wiersza.
W zadaniach egzaminacyjnych NAD83 jest często przykładem regionalnego odniesienia, podobnie jak ETRS89 w Europie. Dzięki temu uczeń uczy się rozróżniać systemy globalne i regionalne oraz porównywać ich cechy (np. rok wprowadzenia, obszar stosowania) bez mieszania pojęć.
Ćwicz czytanie tabel, opisów i metadanych (nazwa układu, rok/epoka, obszar użycia). Powtórz podstawowe nazwy systemów spotykanych w geodezji i kartografii oraz naucz się wyłapywać w poleceniu słowa-klucze: "najnowszy", "najstarszy", "największy", "najmniejszy".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 77% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Aby wskazać najnowszy system, trzeba porównać wartości w kolumnie "Rok wprowadzenia"."

Źródła:

  • EPSG Geodetic Parameter Dataset – WGS 84 (datum) / opis układu odniesienia, https://epsg.org/datum_6326/WGS-84.html (dostęp: 2026-03-05)
  • EPSG Geodetic Parameter Dataset – European Terrestrial Reference System 1989 (datum) / opis układu odniesienia, https://epsg.org/datum_6258/European-Terrestrial-Reference-System-1989.html (dostęp: 2026-03-05)
  • EPSG Geodetic Parameter Dataset – Geocentric Datum of Australia 1994 (datum) / opis układu odniesienia, https://epsg.org/datum_6283/Geocentric-Datum-of-Australia-1994.html (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Dokumentacja i opisy układów odniesienia w rejestrze EPSG (opisy CRS i datum)
  • Podręczniki geodezji wyższej dotyczące układów odniesienia i realizacji układów
  • Materiały szkolne z geodezji satelitarnej (GNSS) omawiające WGS84 i ETRS89

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego