KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 17.
Rozważ następujące dane dotyczące zanieczyszczenia powietrza w czterech różnych lokalizacjach. Twoim zadaniem jest sporządzić rysunek techniczny przedstawiający te dane. Które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe?
Lokalizacja PM2.5 (µg/m³) PM10 (µg/m³) SO2 (ppb)
A 35 70 50
B 20 40 30
C 50 100 70
D 25 50 35
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby rysunek/wykres wiernie przedstawiał tabelę dla czterech lokalizacji, musi uwzględniać wszystkie trzy zmienne (PM2.5, PM10 i SO2) dla każdej z nich. Pominięcie którejkolwiek kolumny z tabeli zniekształca porównanie między lokalizacjami i nie odtwarza kompletu danych wejściowych.

Pełne wyjaśnienie:

W tabeli podano trzy różne wskaźniki zanieczyszczenia powietrza (PM2.5, PM10 oraz SO2) zmierzone w czterech lokalizacjach (A–D). Jeśli celem jest wykonanie rysunku/wykresu przedstawiającego te dane, to poprawna wizualizacja powinna odtworzyć pełną informację z tabeli: dla każdej lokalizacji muszą być zaprezentowane wartości wszystkich trzech wskaźników.

Dlaczego odpowiedź "powinien zawierać PM2.5, PM10 i SO2" jest poprawna?
Bo jest to jedyne stwierdzenie, które zachowuje kompletność danych. Tabela zawiera trzy kolumny wartości pomiarowych i każda z nich opisuje inny aspekt jakości powietrza (dwie frakcje pyłu oraz zanieczyszczenie gazowe). Rysunek danych, który ma "przedstawiać te dane", musi obejmować wszystkie kolumny wartości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Tylko PM2.5 – odtwarza jedynie fragment tabeli. Taki wykres nie pokaże sytuacji dla PM10 ani SO2, więc nie przedstawia kompletu danych.
  • Tylko SO2 – analogicznie pomija dwie kolumny z pyłami, przez co nie da się porównać lokalizacji w zakresie frakcji pyłowych.
  • PM2.5 i PM10, ale nie SO2 – mimo że uwzględnia dwie zmienne, nadal jest niekompletny względem tabeli, bo brakuje trzeciego wskaźnika.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o prezentacji danych sprawdź, ile zmiennych opisuje tabela (ile kolumn z wartościami). Jeśli pytanie mówi o przedstawieniu "tych danych", poprawna odpowiedź zwykle wymaga ujęcia wszystkich zmiennych, a nie wybranej części.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PM2.5 to frakcja pyłu zawieszonego o bardzo małej średnicy cząstek. Jest ważna, bo łatwo przenika do układu oddechowego i stanowi kluczowy wskaźnik jakości powietrza. W raportach i wykresach pokazuje się ją osobno, bo zachowuje się inaczej niż większe cząstki PM10.
PM10 oznacza pył zawieszony o większej frakcji niż PM2.5. Różnica dotyczy wielkości cząstek i często także źródeł emisji oraz sposobu rozprzestrzeniania. Dlatego w zestawieniach dla lokalizacji zwykle pokazuje się oba wskaźniki równolegle, aby porównać poziom zanieczyszczeń pyłowych.
SO2 (dwutlenek siarki) to zanieczyszczenie gazowe, istotne zwłaszcza w rejonach spalania paliw siarkowych i części procesów przemysłowych. W monitoringu powietrza analizuje się go obok pyłów, bo opisuje inny typ zanieczyszczenia niż PM2.5/PM10. Na wykresie powinien być pokazany jako osobna zmienna.
Najpierw wybierz typ wykresu (np. słupkowy grupowany). Następnie dla każdej lokalizacji (A–D) pokaż osobne wartości dla wszystkich wskaźników z tabeli. Kluczowe jest, aby nie pominąć żadnej kolumny danych i jasno opisać osie oraz legendę (co oznaczają serie danych).
Ponieważ polecenie dotyczy przedstawienia "tych danych", czyli całego zestawu z tabeli. Pominięcie jednej kolumny (np. SO2) zmienia informację i utrudnia porównanie lokalizacji w pełnym zakresie. W praktyce ochrony środowiska kompletność prezentacji jest warunkiem rzetelnej interpretacji wyników.
Typowe błędy to: pokazanie tylko jednego wskaźnika mimo wielu kolumn w tabeli, brak legendy lub opisów osi, mieszanie jednostek na jednej osi bez wyjaśnienia oraz niekonsekwentne skale między wykresami. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej "wpada się" na niekompletność danych.
Można tylko wtedy, gdy pytanie wyraźnie ogranicza zakres do pyłów. Jeżeli jednak tabela i polecenie obejmują także SO2, to pominięcie tej zmiennej oznacza, że wykres nie przedstawia pełnych danych. Na egzaminie zawsze trzymaj się dokładnie tego, co znajduje się w tabeli.
Najczęściej stosuje się osobne serie z czytelną legendą i jedną osią, jeśli skale są porównywalne, albo rozdziela się zmienne na osobne wykresy/panele. Kluczowe jest, aby skala nie zniekształcała porównań i by jednostki były opisane. W zadaniach testowych ważniejsza bywa kompletność niż typ skali.
Opis powinien zawierać tytuł (co i gdzie porównujesz), podpisy osi (w tym jednostki), legendę serii (PM2.5, PM10, SO2) oraz czytelne oznaczenia lokalizacji. Dzięki temu odbiorca wie, które wartości dotyczą której lokalizacji i którego wskaźnika, bez domyślania się.
Spójrz na liczbę kolumn z wartościami w tabeli. Jeśli są trzy wskaźniki i pytanie mówi o przedstawieniu danych dla każdej lokalizacji, to poprawna odpowiedź zwykle wskazuje ujęcie wszystkich trzech. Odpowiedzi "tylko…" albo "bez…" najczęściej oznaczają niepełne odtworzenie tabeli.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 77% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Aby rysunek/wykres wiernie przedstawiał tabelę dla czterech lokalizacji, musi uwzględniać wszystkie trzy zmienne (PM2.5, PM10 i SO2) dla każdej z nich."

Źródła:

  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) – Jakość powietrza (serwis o monitoringu i wskaźnikach), https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/home - dostęp 2026-02-26
  • World Health Organization – Air Quality Guidelines (informacje o zanieczyszczeniach powietrza i wskaźnikach), https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/air-quality-and-health - dostęp 2026-02-26
  • United States Environmental Protection Agency – Criteria Air Pollutants (przegląd głównych zanieczyszczeń powietrza), https://www.epa.gov/criteria-air-pollutants - dostęp 2026-02-26

Materiały:

  • Materiały GIOŚ o monitoringu jakości powietrza i interpretacji wskaźników
  • Podstawy statystyki opisowej i wizualizacji danych (wykresy słupkowe/liniowe)
  • Podręczniki/opracowania do kwalifikacji z oceny stanu środowiska (moduł: monitoring powietrza)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego