KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 37.
Rozważ następujący scenariusz: temperatura w podziemnym zakładzie górniczym zaczyna gwałtownie rosnąć. Jakie mogą być przyczyny takiego zjawiska?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gwałtowny wzrost temperatury pod ziemią zwykle oznacza zdarzenie awaryjne: spadek skuteczności chłodzenia lub przewietrzania. Dlatego odpowiedź "Uszkodzenie systemu klimatyzacji" najlepiej pasuje do opisu. Intensywnie pracujące wentylatory z reguły zwiększają wymianę powietrza i sprzyjają chłodzeniu, a wpływ liczby osób jest zazwyczaj lokalny i narasta stopniowo.

Pełne wyjaśnienie:

W podziemnym zakładzie górniczym temperatura zależy od wielu źródeł ciepła (m.in. dopływu ciepła z górotworu, pracy maszyn i urządzeń, procesów technologicznych oraz ciepła wydzielanego przez ludzi). Jednak nagły, gwałtowny wzrost temperatury w skali godzin jest typowy przede wszystkim dla sytuacji, gdy przestaje działać element, który dotąd usuwał ciepło z wyrobisk.

Odpowiedź "Uszkodzenie systemu klimatyzacji" jest poprawna, bo awaria chłodni lub układu klimatyzacji oznacza natychmiastowe ograniczenie odbioru ciepła. W efekcie warunki klimatyczne mogą szybko się pogorszyć, co stanowi ryzyko dla zdrowia i bezpieczeństwa załogi, zwłaszcza przy wysokiej wilgotności.

Odpowiedź "Wentylatory klimatyzacyjne działają zbyt intensywnie" jest nieprawidłowa w typowym ujęciu eksploatacyjnym: zwiększenie intensywności przewietrzania zwykle ułatwia odprowadzanie ciepła i obniża odczuwalną uciążliwość mikroklimatu (choć może wpływać na odczucia przeciągu, pylenie czy lokalne zawirowania). Sama "zbyt intensywna" praca wentylatorów nie jest typową przyczyną gwałtownego wzrostu temperatury.

Odpowiedź "Zbyt duża ilość osób w jednym miejscu" opisuje raczej przyczynę lokalną i stopniową. Ciepło metaboliczne ludzi może podnieść temperaturę w małej, słabo przewietrzanej przestrzeni, ale w realiach kopalni, przy przepływie powietrza wentylacyjnego, nie jest to zwykle czynnik wywołujący gwałtowną zmianę parametrów w krótkim czasie.

Odpowiedź "Wszystkie powyższe odpowiedzi są prawidłowe" jest błędna, ponieważ co najmniej jedna z propozycji (o zbyt intensywnej pracy wentylatorów) nie odpowiada mechanizmowi wzrostu temperatury, a "zbyt duża ilość osób" nie pasuje do opisu gwałtownego zjawiska. W praktyce, przy nagłym wzroście temperatury, priorytetem jest sprawdzenie pracy klimatyzacji/wentylacji i wdrożenie procedur bezpieczeństwa zgodnie z wymaganiami monitorowania i kontroli warunków klimatycznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To szybka zmiana odczuwalna w krótkim czasie (np. w ciągu godzin), która sugeruje zaburzenie równowagi cieplnej w wyrobisku. Najczęściej wynika z awarii chłodzenia lub przewietrzania, a nie z normalnych, powolnych procesów nagrzewania związanych z eksploatacją.
Klimatyzacja/chłodzenie odbiera ciepło dopływające z górotworu i generowane przez urządzenia. Gdy przestaje działać, strumień ciepła nadal napływa, a jego odprowadzanie maleje. Skutkiem jest szybkie pogorszenie mikroklimatu, zwłaszcza w głębokich i ciepłych rejonach.
Może, ale zwykle działa lokalnie i stopniowo: ludzie wydzielają ciepło metaboliczne, które podnosi temperaturę w małej przestrzeni lub przy słabym przewietrzaniu. W scenariuszu "gwałtownego" wzrostu w kopalni częściej podejrzewa się awarię chłodzenia lub wentylacji.
Wentylacja doprowadza świeże powietrze i odprowadza ciepłe oraz wilgotne. Zwiększenie wymiany powietrza zazwyczaj pomaga usuwać ciepło i poprawia warunki pracy. Dlatego sama intensywniejsza praca wentylatorów zwykle nie jest przyczyną wzrostu temperatury, tylko działaniem korygującym.
Najczęściej są to zdarzenia awaryjne: uszkodzenie układów chłodzenia, zaburzenie przepływu powietrza (np. wskutek niedrożności), awaria urządzeń przewietrzania lub inne incydenty generujące ciepło. W praktyce wymaga to szybkiej diagnozy i zabezpieczenia załogi.
Gdy wynika z normalnej pracy zakładu: stałej emisji ciepła przez maszyny, robót urabiających, dopływu ciepła z górotworu czy większego obciążenia pracą. Takie zmiany narastają wolniej i zwykle można je obserwować w trendach pomiarowych, a nie jako nagły skok.
Kluczowe są pomiary temperatury i wilgotności oraz ich zmiany w czasie, a także obserwacja przepływu powietrza w rejonie. Porównanie odczytów z kilku punktów pozwala ocenić, czy zjawisko jest lokalne, czy obejmuje większy obszar oraz czy koreluje z pracą chłodzenia i wentylacji.
Przy dużej wilgotności organizm gorzej oddaje ciepło przez parowanie potu, więc szybciej dochodzi do przegrzania. W kopalni oznacza to większe ryzyko dla zdrowia i konieczność szybszej reakcji organizacyjnej (zmiana organizacji pracy, wycofanie ludzi, poprawa chłodzenia i przewietrzania).
W pierwszej kolejności należy potraktować to jako sygnał awaryjny: sprawdzić działanie wentylacji i urządzeń chłodzących, ocenić bezpieczeństwo załogi i zastosować procedury obowiązujące w zakładzie. Priorytetem jest ograniczenie narażenia ludzi i stabilizacja warunków mikroklimatu.
Częsty błąd to mylenie przyczyn stopniowych z nagłymi: wybór "więcej osób" zamiast awarii chłodzenia. Drugi błąd to odwrócenie zależności przy wentylacji (założenie, że większa wentylacja grzeje). Pomaga zwracanie uwagi na słowo "gwałtownie".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Gwałtowny wzrost temperatury pod ziemią zwykle oznacza zdarzenie awaryjne: spadek skuteczności chłodzenia lub przewietrzania."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych, § 211–216, Dz.U. 2017 poz. 1118

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia dot. ruchu PZGW w zakresie monitoringu i kontroli warunków klimatycznych (§ 211–216)
  • Instrukcje ruchowe zakładu górniczego dotyczące wentylacji i klimatyzacji oraz procedur awaryjnych
  • Podręcznik/kompendium z wentylacji kopalń (rozdziały o źródłach ciepła i chłodzeniu wyrobisk)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego