KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 38.
Rozważ poniższą tabelę, która pokazuje ewidencję zasobów archiwum jednostki organizacyjnej:
Numer inwentarzaTytuł aktDataStatus
1Akt założycielski1990W dobrym stanie
2Protokół z posiedzenia zarządu2000Uszkodzony
3Umowa o współpracy2010Zagubiony

Którą z poniższych czynności powinieneś podjąć jako pierwszą?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Priorytetem jest reakcja na zagubienie dokumentu, bo oznacza to faktyczny brak jednostki w zasobie i ryzyko utraty informacji.
Dlatego właściwe jest zgłoszenie zagubienia i uruchomienie procedur wyjaśniających oraz zabezpieczających. Samodzielne naprawy, niszczenie lub ignorowanie statusów narusza zasady ochrony dokumentacji.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwum jednostki organizacyjnej największym ryzykiem operacyjnym jest zagubienie dokumentacji, ponieważ oznacza ono, że jednostka archiwalna nie znajduje się w miejscu przechowywania i może być nieosiągalna dla potrzeb dowodowych, kontrolnych lub historycznych. Dlatego jako pierwsze działanie należy podjąć zgłoszenie zagubienia dokumentu numer 3 i rozpocząć czynności zgodne z procedurą w danej jednostce (odnotowanie zdarzenia, weryfikacja obiegu, sprawdzenie udostępnień, przeszukanie miejsc odkładczych, powiadomienie osób odpowiedzialnych).

Odpowiedź "Zignorować status dokumentów i przekazać całą dokumentację jak jest" jest błędna, bo ewidencja i statusy mają sens tylko wtedy, gdy wywołują działania: brak reakcji utrwala nieprawidłowości i utrudnia późniejsze ustalenie odpowiedzialności oraz czasu zdarzenia.

Odpowiedź "Próbować samodzielnie naprawić dokument numer 2" jest nieprawidłowa jako pierwszy krok: uszkodzenie wymaga zabezpieczenia i oceny (czasem także konsultacji konserwatorskiej), ale nie ma tak krytycznego charakteru jak brak dokumentu w zasobie. Dodatkowo nieumiejętna naprawa może pogorszyć stan akt.

Odpowiedź "Zniszczyć dokument numer 2, ponieważ jest uszkodzony" jest błędna, bo o brakowaniu lub zniszczeniu nie decyduje sam fakt uszkodzenia. Dokumentacja ma wartość dowodową, a zniszczenie bez podstaw i procedur może stanowić poważne naruszenie obowiązków oraz spowodować nieodwracalną utratę informacji.

Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa-klucze: "jako pierwszą" oznacza priorytet bezpieczeństwa zasobu i formalne uruchomienie właściwej ścieżki postępowania, zanim podejmie się działania techniczne (naprawy) lub organizacyjne (przekazanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Status "Zagubiony" oznacza, że jednostki archiwalnej nie ma w miejscu przechowywania i nie można jej odnaleźć na podstawie bieżącej ewidencji.

To sygnał incydentu, który wymaga zgłoszenia i uruchomienia procedur wyjaśniających oraz zabezpieczających zasób.

Najpierw należy formalnie zgłosić zdarzenie zgodnie z procedurą w jednostce (np. do przełożonego/archiwum zakładowego) i odnotować je w ewidencji.

Następnie wykonuje się działania odtwarzające ślad obiegu: sprawdzenie udostępnień, miejsc odkładczych i ostatnich operacji na aktach.

Zagubienie oznacza brak dokumentu i ryzyko trwałej utraty informacji lub dowodu, więc ma najwyższy priorytet organizacyjny.

Uszkodzenie zwykle pozwala nadal utrzymać dokument w zasobie (po zabezpieczeniu), natomiast brak dokumentu wymaga natychmiastowej reakcji formalnej i kontroli obiegu.

Zwykle nie powinno się wykonywać "napraw" na własną rękę, bo niewłaściwe materiały i techniki mogą pogorszyć stan dokumentu.

Standardem jest zabezpieczenie akt (np. odpowiednie opakowanie) i zastosowanie procedury konserwatorskiej lub konsultacji ze specjalistą, jeśli jest dostępny w organizacji.

Uszkodzenie nie jest samo w sobie podstawą do zniszczenia. Zniszczenie może spowodować nieodwracalną utratę wartości dowodowej i informacyjnej.

W praktyce może to skutkować odpowiedzialnością służbową, a także problemami podczas kontroli lub w postępowaniach wymagających dokumentów.

"Zagubienie" dotyczy sytuacji, gdy dokument był ujęty w ewidencji, ale fizycznie go nie ma w zasobie.

"Brak w ewidencji" może oznaczać błąd rejestracji, niezaewidencjonowany dopływ akt albo nieprawidłowe oznaczenie. W obu przypadkach potrzebne jest wyjaśnienie, ale w zagubieniu priorytetem jest odnalezienie lub formalne zgłoszenie incydentu.

Skontrum to kontrola zgodności stanu faktycznego zasobu ze stanem wynikającym z ewidencji. Wykonuje się je zgodnie z planem kontroli lub w sytuacjach wymagających weryfikacji zasobu.

Porównanie ewidencji z półką/magazynem pozwala wykryć braki, błędne sygnatury i nieprawidłowe odkładanie dokumentacji.

Co do zasady: zapisuje się informację w ewidencji (np. adnotacja o braku), sporządza notatkę służbową lub protokół i wskazuje datę stwierdzenia oraz osobę zgłaszającą.

Dalsze kroki zależą od procedur jednostki: ustalenie ostatniego udostępnienia, osób mających dostęp oraz wyników poszukiwań.

Dokument "Zagubiony" nie może być udostępniony, bo nie jest dostępny fizycznie. W takim przypadku informuje się wnioskującego o braku i podejmuje procedurę wyjaśniającą.

Dokument "Uszkodzony" czasem można udostępnić w ograniczonym zakresie, po zabezpieczeniu i ocenie ryzyka dalszych uszkodzeń.

Najczęstsze błędy to mylenie priorytetów: wybór działań "technicznych" (naprawa) zamiast działań formalnych (zgłoszenie incydentu) oraz przyjmowanie, że uszkodzony dokument można zniszczyć.

Warto zapamiętać: brak dokumentu w zasobie to sytuacja krytyczna, a niszczenie dokumentacji wymaga podstaw i procedury.

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Samodzielne naprawy, niszczenie lub ignorowanie statusów narusza zasady ochrony dokumentacji."

Źródła:

  • ISO 15489-1:2016 Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles
  • ISO 30301:2019 Information and documentation — Management systems for records — Requirements

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu archiwistyki zakładowej (procedury ewidencji, skontrum, udostępnianie)
  • Norma ISO 15489 dotycząca zarządzania dokumentacją (records management)
  • Wewnętrzne instrukcje kancelaryjne i archiwalne jednostki (jeśli dostępne na zajęciach/praktykach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego