W serii pomiarów kluczowe jest rozróżnienie dwóch cech jakości wyniku: precyzji i dokładności.
Precyzja opisuje, jak blisko siebie są wyniki powtórzeń (czyli rozrzut). W tabeli wartości 0,49; 0,50; 0,51; 0,52 g/ml są skupione w wąskim przedziale, więc rozrzut jest mały. To typowa przesłanka, że oznaczenie jest precyzyjne (powtarzalne) w danych warunkach.
Dokładność oznacza zgodność z wartością odniesienia (np. wartością "prawdziwą", wartością wzorcową, wynikiem uzyskanym metodą referencyjną lub z certyfikowanego materiału odniesienia). W zadaniu nie podano żadnej wartości odniesienia ani informacji o błędzie systematycznym, więc nie da się stwierdzić, czy wyniki są bliskie wartości prawdziwej. Z tego powodu trafne jest stwierdzenie: "Wyniki są precyzyjne, ale niekoniecznie dokładne."
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- Stwierdzenie, że wyniki są "dokładne, ale niekoniecznie precyzyjne" przeczy danym: seria jest skupiona, więc precyzja jest raczej dobra. Dokładności nadal nie można ocenić bez odniesienia.
- Stwierdzenie, że wyniki są "zarówno precyzyjne, jak i dokładne" wymagałoby potwierdzenia zgodności z wartością odniesienia, której brakuje.
- Stwierdzenie, że "nie można stwierdzić, czy wyniki są precyzyjne czy dokładne" jest zbyt daleko idące: o precyzji można wnioskować na podstawie rozrzutu już z samej tabeli; niepewna pozostaje tylko dokładność.
W praktyce laboratoryjnej: jeśli wyniki są powtarzalne, ale podejrzewa się przesunięcie względem wzorca, najczęściej sprawdza się kalibrację, materiały odniesienia i możliwe błędy systematyczne (np. zanieczyszczenia, błąd pipetowania, dryft aparatu).
