KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 18.
Rozważ poniższą tabelę, która przedstawia wyniki badań analitycznych pewnej substancji chemicznej.
BadanieWynikNorma
pH7.26.5-7.5
Temperatura (°C)2620-25
Ciśnienie (hPa)1013980-1030

Wskaż, który z wyników jest niezgodny z normą.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Porównaj każdy wynik z zakresem "Norma" w tym samym wierszu. pH 7,2 mieści się w 6,5–7,5, a ciśnienie 1013 hPa mieści się w 980–1030. Temperatura 26°C przekracza górną granicę 25°C, więc jest niezgodna z normą.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu należy ocenić zgodność wyniku z normą, rozumianą jako dopuszczalny przedział wartości podany w tabeli. Metoda postępowania jest zawsze taka sama: dla każdego parametru sprawdzasz, czy wynik znajduje się wewnątrz wskazanego zakresu (od dolnej do górnej granicy).

Kwasowość (pH): wynik 7,2 porównujemy z normą 6,5–7,5. Liczba 7,2 leży pomiędzy 6,5 a 7,5, więc parametr jest zgodny. Częsty błąd to wybieranie pH "na wyczucie", bo pH kojarzy się z odchyleniami, zamiast wykonać proste porównanie.

Temperatura: wynik 26°C porównujemy z normą 20–25°C. Ponieważ 26 jest większe niż 25, mamy przekroczenie górnej granicy i to jest niezgodność. W praktyce procesowej nawet pozornie małe przekroczenie może wymagać reakcji (np. regulacji chłodzenia), bo specyfikacja jest binarna: "mieści się" albo "nie mieści się".

Ciśnienie: wynik 1013 hPa porównujemy z normą 980–1030 hPa. 1013 znajduje się w tym przedziale, więc jest zgodne. Błąd uczniów bywa związany z myleniem jednostek lub szybkim "rzutem oka" na liczby bez porównania do granic.

Dlaczego odpowiedź "Wszystkie wyniki są zgodne z normą" jest niepoprawna? Bo istnieje co najmniej jeden parametr poza zakresem: temperatura przekracza 25°C. Ta odpowiedź kusi, gdy ktoś pobieżnie sprawdzi tylko pH i ciśnienie.

Wskazówka egzaminacyjna: Zawsze wykonaj trzy krótkie sprawdzenia: (1) czy wynik ≥ dolna granica, (2) czy wynik ≤ górna granica, (3) czy nie pomyliłeś wiersza parametru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Porównaj wynik z zakresem w kolumnie "Norma" w tym samym wierszu. Jeśli wartość jest między dolną i górną granicą (włącznie z granicami), uznaje się ją za zgodną. Jeśli jest mniejsza od minimum lub większa od maksimum, jest niezgodna.
Zakres 20–25°C oznacza, że dopuszczalne są wartości nie większe niż 25°C. Wynik 26°C przekracza górną granicę o 1°C, więc wypada poza przedział. W ocenie zgodności liczy się fakt wyjścia poza granice, a nie "czy dużo".
W praktyce "norma" bywa rozumiana jako wymagany zakres ze specyfikacji: przedział wartości, w którym parametr ma się mieścić, aby materiał lub proces był akceptowalny. Operator porównuje wynik z tym zakresem i stwierdza zgodność lub niezgodność.
Tak, bo 7,2 leży pomiędzy 6,5 a 7,5. Szybki sposób: sprawdź dwie nierówności: 7,2 ≥ 6,5 oraz 7,2 ≤ 7,5. Jeśli obie są prawdziwe, wynik jest w normie. To eliminuje ocenę "na oko".
Tak. 1013 jest większe niż 980 i mniejsze niż 1030, więc znajduje się w dopuszczalnym przedziale. Częsty błąd to skupienie się na tym, że 1013 "wygląda wysoko", bez odniesienia do górnej granicy 1030.
Najczęściej: pomylenie wierszy (np. wzięcie normy ciśnienia dla temperatury), nieuwzględnienie górnej/dolnej granicy, odczytanie zakresu odwrotnie oraz nieuwaga przy jednostkach. Pomaga rutyna: zawsze porównuj "wynik" z "normą" w tym samym wierszu.
Najpierw potwierdź odczyt i wiarygodność pomiaru (czy nie ma błędu zapisu/urządzenia). Następnie zastosuj procedury zakładowe: zgłoszenie niezgodności, korekta nastaw (np. chłodzenie/grzanie), ewentualne wstrzymanie partii i dokumentacja działań korygujących.
Bo brzmi "bezpiecznie" i pasuje, gdy uczeń pobieżnie sprawdzi tylko część parametrów. W zadaniach tabelarycznych trzeba przejść po kolei przez każdy wiersz. Wystarczy jedno przekroczenie (np. temperatura 26°C przy normie do 25°C), aby całość nie była w pełni zgodna.
Wartość graniczna to dokładnie minimum lub maksimum z zakresu (np. 25°C). Jeśli wynik jest równy granicy, nadal mieści się w przedziale. Przekroczenie jest wtedy, gdy wynik jest większy niż maksimum lub mniejszy niż minimum (np. 26°C > 25°C).
Ćwicz szybkie porównywanie liczb z przedziałem i czytanie tabel. Stosuj stałą procedurę: (1) wskaż parametr, (2) odczytaj wynik, (3) odczytaj dolną i górną granicę, (4) sprawdź dwie nierówności. To minimalizuje błędy nieuwagi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 78% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że porównaj każdy wynik z zakresem "Norma" w tym samym wierszu.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kontroli jakości w przemyśle chemicznym (interpretacja specyfikacji i odchyleń)
  • Podstawy metrologii i niepewności pomiaru (pojęciowo, bez zaawansowanych obliczeń)
  • Ćwiczenia z odczytu danych tabelarycznych i porównywania z zakresami dopuszczalnymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego