KWALIFIKACJA ELM6 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 37.
Rozważ poniższą tabelę prawdy dla operacji XOR:
ABXOR
000
011
101
110
Jakie stwierdzenie najlepiej opisuje operację XOR?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
XOR (alternatywa rozłączna) daje wynik 1 tylko wtedy, gdy wejścia są różne: 0/1 lub 1/0. Z tabeli widać, że dla 0/0 oraz 1/1 wynik wynosi 0, więc nie jest to ani "oba prawdziwe", ani "co najmniej jedna prawdziwa". Dlatego poprawny opis to "dokładnie jedna wartość jest prawdziwa".

Pełne wyjaśnienie:

Operacja XOR to tzw. alternatywa rozłączna. Jej kluczowa własność brzmi: wynik jest równy 1 wtedy i tylko wtedy, gdy dokładnie jedno z dwóch wejść ma wartość 1 (czyli wejścia są różne).

Można to odczytać bezpośrednio z tabeli prawdy:

  • gdy A=0 i B=0, wynik XOR=0 (brak "różnicy" między wejściami),
  • gdy A=0 i B=1, wynik XOR=1 (wejścia różne),
  • gdy A=1 i B=0, wynik XOR=1 (wejścia różne),
  • gdy A=1 i B=1, wynik XOR=0 (wejścia znów są takie same).

Dlatego zdanie "XOR zwraca prawdę, gdy dokładnie jedna wartość jest prawdziwa" najlepiej opisuje tę operację.

Wyjaśnienie, dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • "gdy obie wartości są prawdziwe" opisuje działanie bramki AND, a nie XOR. W XOR dla 1 i 1 wynik ma być 0, co widać w ostatnim wierszu tabeli.
  • "gdy przynajmniej jedna wartość jest prawdziwa" to opis OR. Dla OR para 1 i 1 daje 1, a w XOR para 1 i 1 daje 0.
  • "gdy żadna wartość nie jest prawdziwa" odpowiadałoby sytuacji specyficznej (A=0 i B=0) i nie jest definicją żadnej standardowej dwuargumentowej operacji logicznej; dodatkowo XOR dla 0 i 1 daje 1, więc to stwierdzenie nie pasuje.

W praktyce mechatronicznej XOR jest użyteczny do wykrywania niezgodności dwóch sygnałów binarnych (np. "stan różny"), co bywa przydatne w diagnostyce, testach oraz prostych blokach sterowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
XOR to alternatywa rozłączna: wyjście ma wartość 1 tylko wtedy, gdy wejścia mają różne stany (0/1 lub 1/0). Gdy oba wejścia są takie same (0/0 albo 1/1), wynik wynosi 0. W automatyce traktuje się to często jako funkcję "wykryj różnicę".
Sprawdzasz każdy wiersz: dla danej pary wejść A i B odczytujesz wynik w kolumnie XOR. Dla XOR kluczowe są wiersze 0/1 i 1/0 (wynik 1) oraz 0/0 i 1/1 (wynik 0). To pokazuje, że XOR reaguje na niezgodność stanów.
OR daje 1, gdy co najmniej jedno wejście ma 1, więc dla 1/1 wynik OR=1. XOR jest bardziej "surowy": dla 1/1 daje 0, bo wejścia nie są różne. Najłatwiej zapamiętać: OR "dopuszcza oba", XOR "wyklucza oba naraz".
AND wymaga, aby oba wejścia były równe 1, więc 1/1 daje 1. XOR ma odwrotnie dla tego przypadku: 1/1 daje 0, bo nie ma różnicy między wejściami. AND testuje "wspólny warunek", a XOR testuje "rozbieżność" warunków.
W PLC XOR bywa używany do wykrywania, że dwa czujniki nie zgadzają się (np. jeden widzi obiekt, drugi nie). Stosuje się go też w diagnostyce przewodów (sygnały różne od oczekiwanych), w blokach kontroli zgodności oraz w prostych układach, gdzie "tylko jeden warunek ma być spełniony".
Pomaga reguła: XOR = różne. Jeśli wejścia są różne, wynik 1; jeśli takie same, wynik 0. Możesz też zapamiętać zdanie: "dokładnie jedno wejście jest 1". To szybko pozwala odsiać mylenie XOR z OR ("co najmniej jedno") i AND ("oba").
W XOR wynik 1 pojawia się tylko dla par: (A=0, B=1) oraz (A=1, B=0). Dla par (0,0) i (1,1) wynik jest 0. Na egzaminie warto najpierw sprawdzić wiersz 1/1, bo on najczęściej odróżnia XOR od OR.
Tak, w sensie logicznym XOR działa jak detektor różnicy: informuje, czy dwa bity są różne. To nie jest odejmowanie liczb w arytmetyce, ale porównanie stanów. Dlatego XOR często pojawia się w zadaniach o porównywaniu dwóch wejść lub wykrywaniu błędów.
Najczęstsze pomyłki to utożsamienie XOR z OR (bo oba dają 1 dla 0/1 i 1/0) oraz nieuwzględnienie wiersza 1/1, gdzie XOR daje 0. Inny błąd to czytanie tabeli "na skróty" zamiast sprawdzenia wszystkich czterech kombinacji.
XNOR jest negacją XOR: daje 1, gdy wejścia są takie same (0/0 lub 1/1), a 0, gdy są różne. Jeśli w zadaniu pojawia się "sprawdź zgodność" – często pasuje XNOR; jeśli "sprawdź niezgodność/różnicę" – pasuje XOR.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że xOR (alternatywa rozłączna) daje wynik 1 tylko wtedy, gdy wejścia są różne: 0/1 lub 1/0.

Źródła:

  • Wikipedia: "Exclusive or" (definicja i tabela prawdy), https://en.wikipedia.org/wiki/Exclusive_or - dostęp 2026-02-18
  • Wikibooks: "Digital circuits/Logic gates" (bramki logiczne i tabele prawdy), https://en.wikibooks.org/wiki/Digital_Circuits/Logic_Gates - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): "Alternatywa rozłączna" (opis pojęcia logicznego), https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternatywa_roz%C5%82%C4%85czna - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw elektroniki cyfrowej (rozdziały o bramkach logicznych i tabelach prawdy)
  • Materiały dydaktyczne z logiki boolowskiej i algebry Boole’a
  • Dokumentacja i kursy producentów PLC omawiające funkcje logiczne (AND/OR/XOR/NOT)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego