KWALIFIKACJA MOT6 - TEST WIEDZY NR 6

PYTANIE NR 13.
Rozważ przekładnię planetarną. Określ, które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe na temat jej budowy i zasady działania.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia planetarna ma kilka członów (koło słoneczne, satelity, wieniec, jarzmo). W zależności od tego, który element jest napędzany, a który unieruchomiony, można uzyskać różne przełożenia, w tym także rewers, czyli zmianę kierunku obrotu na wyjściu. Pozostałe stwierdzenia upraszczają budowę lub błędnie opisują możliwości.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia planetarna (epicykliczna) nie jest "jednym kołem zębatym", tylko układem współpracujących elementów. Typowo wyróżnia się: koło słoneczne (centralne), satelity (koła pośrednie), wieniec (koło z uzębieniem wewnętrznym) oraz jarzmo (nośnik satelitów). Ta konstrukcja sprawia, że w zależności od tego, który człon jest napędzany, a który hamowany/blokowany, zmienia się kinematyka układu.

Dlatego stwierdzenie "Przekładnia planetarna pozwala na zmianę kierunku momentu obrotowego" należy rozumieć jako możliwość uzyskania zmiany kierunku obrotów na wyjściu (rewersu). W praktyce osiąga się to przez odpowiednie unieruchomienie jednego z członów i przekazanie napędu na inny (w pojazdach realizują to elementy cierne: sprzęgła i hamulce). Sama przekładnia, dzięki swojej budowie, daje więc możliwość pracy w różnych trybach, a nie tylko w jednym, stałym przełożeniu.

  • Stwierdzenie "Przekładnia planetarna składa się z jednego koła zębatego" jest fałszywe, bo opisuje przekładnię jako element pojedynczy, podczas gdy istotą przekładni planetarnej jest współpraca kilku kół oraz jarzma.
  • Stwierdzenie "Przekładnia planetarna jest najczęściej stosowana w samochodach do przenoszenia napędu od silnika do kół" jest mylące: przekładnia planetarna bywa kluczowa w automatycznych skrzyniach biegów, ale "przenoszenie napędu od silnika do kół" obejmuje wiele układów (sprzęgło, skrzynia, wały, przekładnia główna, mechanizm różnicowy). To zbyt ogólne i nie oddaje typowej roli planetarki.
  • Stwierdzenie "Przekładnia planetarna nie zwiększa momentu obrotowego" jest fałszywe, ponieważ przy redukcji prędkości obrotowej (odpowiednim przełożeniu) moment na wyjściu może wzrosnąć — tak jak w innych przekładniach. To, czy moment rośnie, zależy od przełożenia i strat, a nie od samej etykiety "planetarna".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "zasady działania", szukaj odpowiedzi mówiącej o różnych trybach pracy wynikających z blokowania/nastawiania członów, a nie o pojedynczym kole lub o zbyt szerokim uogólnieniu zastosowań w pojeździe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekładnia zębata złożona z kilku współpracujących elementów (koło centralne, satelity, wieniec i jarzmo). Jej cechą jest to, że przez napędzanie i blokowanie różnych członów można uzyskać różne przełożenia, a w układach sterowanych także rewers.
Najczęściej wyróżnia się: koło słoneczne (w środku), satelity (kilka kół pośrednich), wieniec (koło z uzębieniem wewnętrznym) oraz jarzmo (nośnik satelitów). Zależnie od konstrukcji mogą występować zestawy wielostopniowe.
Rewers (zmiana kierunku obrotów na wyjściu) uzyskuje się przez inne zestawienie członów: jeden element jest hamowany/unieruchomiony, inny napędzany, a wyjście pobiera się z trzeciego. W pojazdach realizują to sprzęgła i hamulce w skrzyni automatycznej.
Wzrost momentu wynika z redukcji prędkości obrotowej (przełożenia). Jeśli układ pracuje w trybie redukcyjnym, to przy tej samej mocy (pomniejszonej o straty) moment na wyjściu rośnie. To ogólna cecha przekładni, nie wyjątek dla planetarnej.
Nie. Pojedyncze koło zębate nie tworzy przekładni. Przekładnia planetarna wymaga co najmniej kilku współpracujących kół oraz elementu nośnego (jarzma). To właśnie relacje ruchu między tymi członami pozwalają uzyskiwać różne przełożenia i tryby pracy.
Najczęściej kojarzy się ją z automatycznymi skrzyniami biegów (zestawy planetarne realizują kolejne przełożenia). Może też występować w innych reduktorach lub układach napędowych, ale w autach osobowych jej typowe zastosowanie to właśnie skrzynie automatyczne.
Częsty błąd to mylenie budowy planetarki z prostą przekładnią dwukołową oraz wybieranie odpowiedzi "ogólnych" o napędzie pojazdu zamiast odpowiedzi o zasadzie działania. Drugi błąd to mylenie zmiany kierunku obrotów (rewersu) ze zmianą wartości momentu.
Koło słoneczne jest elementem centralnym z uzębieniem zewnętrznym. Wieniec to koło otaczające satelity i ma uzębienie wewnętrzne. W wielu zadaniach egzaminacyjnych te nazwy są kluczowe, bo od tego, który element jest blokowany, zależy przełożenie i kierunek obrotów.
Nie każdy tryb pracy planetarki daje rewers. Kierunek obrotów zależy od tego, który człon jest wejściem, który wyjściem i który jest unieruchomiony. W części zestawień uzyskuje się tylko redukcję lub przyspieszenie bez zmiany kierunku na wyjściu.
Opanuj nazwy członów (słońce, satelity, wieniec, jarzmo) i przećwicz kilka typowych zestawień: co jest napędzane, co hamowane, skąd jest wyjście. Pomaga rysunek kinematyczny i zapamiętanie, że blokowanie różnych członów daje różne przełożenia, w tym rewers.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przekładnia planetarna ma kilka członów (koło słoneczne, satelity, wieniec, jarzmo).

Materiały:

  • Podręcznik/mechanika pojazdowa: rozdział o przekładniach zębatych i przekładniach planetarnych
  • Materiały szkoleniowe producentów skrzyń automatycznych (opis członów: słońce–satelity–wieniec–jarzmo)
  • Schematy kinematyczne przekładni planetarnej (ćwiczenia: który człon napędzany/hamowany)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego