KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 8.
Ruch roboczy łopatek w pompie łopatkowej, to ruch
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pompie łopatkowej łopatki są elementami roboczymi osadzonymi w wirniku, który obraca się w korpusie.
Podczas pracy łopatki poruszają się zasadniczo ruchem obrotowym wraz z wirnikiem, tworząc zmienne objętości komór roboczych odpowiedzialne za ssanie i tłoczenie cieczy.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa łopatkowa należy do pomp wyporowych. Jej praca polega na cyklicznym tworzeniu komór roboczych o zmiennej objętości, dzięki czemu ciecz jest najpierw zasysana (zwiększanie objętości), a następnie tłoczona (zmniejszanie objętości).

W typowej konstrukcji pompy łopatkowej wirnik obraca się w korpusie (często z mimośrodem względem pierścienia/korpusu). W wirniku znajdują się łopatki, które – jako elementy robocze – uczestniczą w tym ruchu. Z tego powodu, w ujęciu ruchu całego zespołu roboczego względem korpusu, łopatki wykonują ruch obrotowy wraz z wirnikiem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w takim ujęciu?

  • Posuwisty – oznacza ruch liniowy w jednym kierunku. Sama praca pompy łopatkowej nie polega na liniowym przesuwie łopatek w przestrzeni wokół pompy, tylko na obrocie zespołu roboczego.
  • Wahadłowy – dotyczy ruchu kątowego "tam i z powrotem" wokół osi, jak w dźwigni. To nie jest typowy opis pracy łopatek w pompie łopatkowej.
  • Posuwisto-zwrotny – to ruch liniowy w przód i w tył, charakterystyczny np. dla tłoka. Ta odpowiedź bywa wybierana, gdy ktoś koncentruje się na ewentualnym wysuwaniu i wsuwaniu łopatki w rowku wirnika, jednak pytanie dotyczy ruchu roboczego w ujęciu pracy pompy jako maszyny, czyli ruchu obrotowego zespołu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o "ruch roboczy" najpierw ustal, jaki element jest napędzany i jaki ruch dominuje w całym mechanizmie (tu: obrót wirnika). Dopiero potem rozważ, czy w konstrukcji mogą występować dodatkowe ruchy pomocnicze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Pompa łopatkowa to pompa wyporowa, w której wirnik z łopatkami tworzy komory robocze o zmiennej objętości.

Służy do wytwarzania przepływu i ciśnienia w układach hydrauliki siłowej, np. w obrabiarkach, maszynach budowlanych i urządzeniach przemysłowych.

W uproszczeniu: obracający się wirnik z łopatkami tworzy komory, które kolejno zwiększają i zmniejszają objętość.

  • Przy wzroście objętości następuje ssanie.
  • Przy spadku objętości następuje tłoczenie.

Cykl powtarza się przy każdym obrocie.

W ujęciu pracy mechanizmu łopatki poruszają się wraz z wirnikiem ruchem obrotowym względem korpusu.

W zależności od konstrukcji mogą też przemieszczać się w rowkach wirnika, ale na testach kluczowe jest rozumienie dominującego ruchu zespołu roboczego.

Ma ono sprawdzić, czy rozpoznajesz zasadę działania pompy i typ dominującego ruchu elementów roboczych.

Na egzaminie często chodzi o podstawowe rozróżnienie: obrót (wirnik) vs ruch posuwisto-zwrotny (tłok) vs ruch wahadłowy (dźwignia).

W pompie łopatkowej rozpoznasz wirnik z promieniowo rozmieszczonymi łopatkami i komory tworzone w korpusie.

W pompie tłokowej widać cylindry i tłoki wykonujące ruch posuwisto-zwrotny. To inna kinematyka i inne typowe odpowiedzi w testach.

Tak. Pompa łopatkowa zalicza się do pomp wyporowych, bo transport cieczy wynika ze zmiany objętości komór roboczych.

To odróżnia ją od pomp wirowych, gdzie dominują zjawiska dynamiczne przepływu, a nie cykliczne "zamknięte" porcje cieczy.

Najczęściej obserwuje się spadek wydajności i ciśnienia, wzrost hałasu, drgania oraz przegrzewanie oleju.

Przyczyną mogą być zużyte łopatki, zarysowania pierścienia/korpusu, nieszczelności wewnętrzne lub zanieczyszczony olej i słaba filtracja.

Częsty błąd to mechaniczne kojarzenie pomp z ruchem posuwisto-zwrotnym (jak w tłokach), bez sprawdzenia, jaki element jest napędzany.

Drugi błąd to nieuwzględnienie układu odniesienia: "względem korpusu" a "względem wirnika".

Pompy łopatkowe stosuje się tam, gdzie potrzebna jest stabilna praca w układach hydraulicznych i typowe zakresy ciśnień/wydatek dla maszyn przemysłowych.

W praktyce spotkasz je m.in. w zasilaczach hydraulicznych, obrabiarkach oraz urządzeniach automatyki.

Ucz się przez porównywanie konstrukcji: łopatkowa (obrót wirnika), zębata (zazębienie kół), tłokowa (tłoki), śrubowa (śruby).

Do każdego typu dopisz: element roboczy, rodzaj ruchu oraz co odpowiada za ssanie i tłoczenie. To skraca czas decyzji w teście.

info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pompa łopatkowa" — opis zasady działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%82opatkowa (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Pompa hydrauliczna" — informacje ogólne o pompach hydraulicznych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_hydrauliczna (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki siłowej (rozdziały o pompach wyporowych)
  • Instrukcje serwisowe/DTR układów hydraulicznych maszyn (sekcja: pompy)
  • Materiały dydaktyczne producentów pomp hydraulicznych opisujące zasadę działania pompy łopatkowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego