KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 12.
Rurka Bourdona jest elementem czujnikowym którego przyrządu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rurka Bourdona to sprężysty element pomiarowy, który pod wpływem ciśnienia odkształca się (prostuje), a jego ruch jest przenoszony na wskazówkę. Dlatego jest typowym elementem czujnikowym manometru sprężynowego. Filtr, smarowniczka i reduktor służą do przygotowania medium, a nie do pomiaru.

Pełne wyjaśnienie:

Rurka Bourdona jest klasycznym mechanicznym elementem czujnikowym stosowanym w analogowych manometrach sprężynowych. Ma zwykle kształt litery C, spirali lub helisy i spłaszczony przekrój. Jeden koniec jest podłączony do mierzonego ciśnienia (unieruchomiony), a drugi jest zamknięty i może się przemieszczać.

Gdy ciśnienie wewnątrz rurki rośnie, rurka ma tendencję do prostowania się. To niewielkie przemieszczenie końca rurki jest przekazywane przez układ dźwigni/zębatek na wskazówkę, która pokazuje wartość ciśnienia na skali. Taki sposób działania jest charakterystyczny właśnie dla odpowiedzi "manometru".

Pozostałe odpowiedzi opisują elementy o innej funkcji:

  • "smarowniczki" – jej zadaniem jest dozowanie środka smarnego do strumienia sprężonego powietrza (np. mgła olejowa). Nie realizuje pomiaru i nie potrzebuje sprężystej rurki do zamiany ciśnienia na wychylenie wskazówki.
  • "filtra powietrza" – filtr usuwa zanieczyszczenia (cząstki stałe, kondensat) dzięki wkładowi filtracyjnemu i konstrukcji obudowy. To element przygotowania powietrza, a nie czujnik ciśnienia.
  • "reduktora ciśnienia" – reduktor służy do regulacji i stabilizacji ciśnienia wyjściowego (typowo przez membranę/sprężynę i zawór). Może mieć dołączony manometr do podglądu, ale sama zasada redukcji nie opiera się na rurce Bourdona.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą zasadę: Bourdon = manometr. Jeżeli pytanie dotyczy elementu czujnikowego w pomiarze ciśnienia, rurka Bourdona jest jedną z najbardziej typowych odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rurka Bourdona to sprężysty, metalowy element pomiarowy w manometrze. Pod wpływem ciśnienia odkształca się (ma tendencję do prostowania), a powstały ruch jest przenoszony mechanicznie na wskazówkę i skalę, co daje odczyt ciśnienia.
Najpierw ciśnienie trafia do rurki zamocowanej jednym końcem. Następnie rurka częściowo się prostuje, a jej wolny koniec minimalnie się przemieszcza. Na końcu układ dźwigni i przekładni zamienia to przemieszczenie na obrót wskazówki na tarczy manometru.
Reduktor ma regulować i stabilizować ciśnienie, zwykle przez zestaw: sprężyna + membrana/tłok + zawór. Rurka Bourdona służy do pomiaru (zamiany ciśnienia na ruch wskazówki). Reduktor może mieć manometr, ale wtedy rurka jest w manometrze, nie w mechanizmie redukcji.
Nie. Smarowniczka ma dozować olej do sprężonego powietrza, aby smarować narzędzia i siłowniki. Do pomiaru ciśnienia używa się manometrów lub czujników ciśnienia. Smarowniczka nie potrzebuje elementu sprężystego typu rurka Bourdona.
Filtr to zwykle przezroczysta lub metalowa miska z wkładem filtracyjnym i odwadnianiem. Manometr ma tarczę ze skalą i wskazówką. W zespole FRL filtr odpowiada za czystość medium, a manometr (z rurką Bourdona) wskazuje aktualne ciśnienie.
Stosuje się go, gdy potrzebny jest szybki, lokalny podgląd ciśnienia w instalacji pneumatycznej lub hydraulicznej, np. przy uruchamianiu stanowiska, diagnostyce spadków ciśnienia lub kontroli pracy reduktora. To prosty wskaźnik bez zasilania elektrycznego.
Najczęściej myli się pomiar z regulacją: wybiera się "reduktor ciśnienia", bo pracuje z ciśnieniem. Drugi błąd to wrzucanie filtrów i smarowniczek do tej samej kategorii co manometr. Warto zapamiętać: rurka Bourdona jest elementem czujnikowym manometru.
To znaczy, że jest częścią, która bezpośrednio reaguje na mierzoną wielkość (ciśnienie) i zamienia ją na ruch mechaniczny. Reszta manometru (przekładnia, wskazówka, tarcza) tylko "pokazuje" wynik. Czujnikowy charakter ma właśnie rurka.
Może wskazywać ciśnienie pulsujące, ale pulsacje i drgania mogą powodować drżenie wskazówki i przyspieszone zużycie mechanizmu. W praktyce stosuje się tłumienie (np. dławik) lub dobiera się odpowiedni manometr. To ważne w hydraulice i pneumatyce układów mechatronicznych.
Ucz się funkcji elementów w torze pneumatycznym/hydraulicznym: kto mierzy (manometr/czujnik), kto reguluje (reduktor), kto oczyszcza (filtr), kto smaruje (smarowniczka). Pomaga też przejrzenie kart katalogowych manometrów i opisów budowy rurki Bourdona.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rurka Bourdona to sprężysty element pomiarowy, który pod wpływem ciśnienia odkształca się (prostuje), a jego ruch jest przenoszony na wskazówkę.

Źródła:

  • Wikipedia: "Bourdon gauge" – opis zasady działania i zastosowania rurki Bourdona (https://en.wikipedia.org/wiki/Bourdon_gauge) - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia: "Bourdon tube" – charakterystyka elementu sprężystego i użycie w manometrach (https://en.wikipedia.org/wiki/Bourdon_tube) - dostęp 2026-02-27
  • OMEGA Engineering: Pressure Gauges (sekcja dot. bourdon tube i zasady działania manometrów mechanicznych) (https://www.omega.com/en-us/resources/pressure-gauges) - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z miernictwa przemysłowego i aparatury kontrolno-pomiarowej
  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki i hydrauliki siłowej (zespoły przygotowania powietrza FRL)
  • Karty katalogowe producentów manometrów (opis elementu sprężystego i mechanizmu wskazówkowego)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego