KWALIFIKACJA MEC9 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 2.
Rysunek przedstawia połączenie
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek połączenia koła zębatego z wałkiem wielowypustowym, co jest związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne jest "koła zębatego z wałkiem wielowypustowym", ponieważ na rysunku widać wałek z wielowypustem oznaczonym cienkimi liniami równoległymi do osi oraz koło zębate rozpoznawalne po zarysie uzębienia i linii podziałowej (cienka punktowa). Pozostałe odpowiedzi nie pasują do tych cech symbolicznych.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku pokazano połączenie wał–piasta, czyli osadzenie elementu obrotowego na wale. Kluczowe jest rozpoznanie dwóch cech symbolicznych:

  • Wałek wielowypustowy w uproszczeniu rysunkowym przedstawia się jako wałek gładki z cienkimi liniami ciągłymi równoległymi do osi. Taki zapis wskazuje na istnienie szeregu wypustów przenoszących moment obrotowy.
  • Koło zębate rozpoznaje się po zarysie uzębienia oraz po linii podziałowej (cienka linia punktowa) przebiegającej w obszarze wieńca zębatego. Linia podziałowa jest typowym wyróżnikiem uzębienia w rysunku technicznym.

Dlatego poprawna odpowiedź brzmi: "koła zębatego z wałkiem wielowypustowym." Taki układ jest bardzo częsty w praktyce, bo wielowypust umożliwia przeniesienie dużego momentu, a jednocześnie ułatwia montaż i demontaż; często dopuszcza też przesuw osiowy elementu na wale (zależnie od rozwiązania konstrukcyjnego).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "koła pasowego z wałkiem wielowypustowym" – koło pasowe zwykle ma rowki lub gładką powierzchnię pod pas i nie ma linii podziałowej uzębienia. Sam "schodek" średnic nie jest dowodem na koło pasowe; decydują cechy uzębienia.
  • "dwóch kół zębatych" – ta odpowiedź dotyczy zazębienia (współpracy dwóch wieńców zębatych). Na rysunku nie widać pary kół w kontakcie, tylko jedno koło osadzone na wale.
  • "wałka z zębnikiem" – zębnik to koło zębate (często mniejsze) albo element wykonany jako część wału, ale tu istotą rysunku jest osadzenie koła na wielowypuście, a nie wykonanie uzębienia bezpośrednio na wale.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wahasz się między kołem zębatym a pasowym, szukaj linii podziałowej oraz charakterystycznego zarysu zębów. Przy wielowypuście zawsze sprawdź, czy na wale są cienkie linie równoległe do osi sygnalizujące wypusty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To rozłączne połączenie, w którym moment obrotowy przenoszą liczne wypusty rozmieszczone na obwodzie wałka i odpowiadające im rowki w piaście. Daje dużą nośność na moment, ułatwia montaż/demontaż i bywa stosowane w przekładniach oraz skrzyniach biegów.
W uproszczeniu wałek wielowypustowy rysuje się jak wałek gładki, ale z dodatkowymi cienkimi liniami ciągłymi równoległymi do osi wewnątrz zarysu. Te linie sygnalizują obecność wypustów, nawet jeśli nie pokazuje się ich pełnego profilu.
Koło zębate ma zarys uzębienia oraz często zaznaczoną linię podziałową (cienką punktową) w wieńcu. Koło pasowe nie ma linii podziałowej uzębienia; zamiast tego występują rowki pod pas lub gładka powierzchnia. Najpewniejsza jest analiza linii podziałowej i zębów.
Linia podziałowa (cienka punktowa) jest charakterystycznym elementem sposobu przedstawiania uzębienia. Przechodzi przez "środek" wysokości zęba i pomaga odróżnić koło zębate od podobnych brył obrotowych. Jej obecność na wieńcu jest silną wskazówką, że to element przekładni zębatej.
Nie zawsze. Wielowypust może umożliwiać przesuw osiowy (np. w sprzęgłach przesuwnych), ale może też być ustalony osiowo dodatkowymi elementami (pierścienie, nakrętki, opory). W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie symbolu wielowypustu i typu połączenia, a nie każdy wariant ustalenia.
Gdy trzeba przenieść większy moment, poprawić współosiowość i zmniejszyć naciski jednostkowe, a także gdy liczy się szybki montaż i demontaż. Wielowypusty są typowe w przekładniach, napędach maszyn i układach, gdzie powtarzalność pozycjonowania i wytrzymałość są ważniejsze niż prostota wykonania.
Najczęściej działa skrót myślowy: wybór po "ogólnym zarysie" bez sprawdzenia cech krytycznych. Typowe pomyłki to koło zębate vs koło pasowe (pominięcie linii podziałowej) oraz uznanie, że widok dwóch elementów oznacza zazębienie dwóch kół, mimo że jest to osadzenie jednego koła na wale.
Zazębienie oznacza kontakt dwóch wieńców zębatych i zwykle widać dwa koła ustawione tak, by zęby mogły się stykać. Osadzenie koła na wale pokazuje relację wał–piasta: jedno koło i przechodzący przez nie wał (często w przekroju). Wtedy rozpoznajesz typ połączenia (np. wielowypust), a nie parę współpracujących kół.
Najpierw sprawdź: (1) czy jest przekrój i gdzie jest zakreskowanie, (2) jakie są linie cienkie (ciągłe vs punktowe), (3) czy widać cechy uzębienia lub rowków pod pas. Taka kolejność ogranicza pochopne odpowiedzi i pomaga wychwycić wielowypust oraz linię podziałową.
"Zębnik" bywa używany dla mniejszego koła zębatego lub dla uzębionej części wału. Żeby go nie pomylić, patrz na sens rysunku: jeśli widzisz koło z piastą osadzone na wale i oznaczenie wielowypustu, chodzi o połączenie wał–piasta. Gdy uzębienie jest wykonane bezpośrednio na wale, wtedy interpretacja może iść w stronę zębnika.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Pozostałe odpowiedzi nie pasują do tych cech symbolicznych."

Źródła:

  • PN-EN ISO 6413, Rysunek techniczny — Uproszczone przedstawianie wielowypustów i wielokarbów (norma przywołana w kontekście i w rozstrzygnięciu tiebreakera).
  • PN-EN ISO 128, Rysunek techniczny — Zasady ogólne przedstawiania (norma wskazana w dostarczonym kontekście jako podstawa standardów rysunkowych).
  • PN-EN ISO 14:1998 / PN-ISO 14, Połączenia wielowypustowe (normy wskazane w dostarczonym kontekście jako podstawa techniczna dla połączeń wielowypustowych).

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (działy: połączenia wał–piasta, koła zębate, przekroje)
  • Tablice/ściągi z rodzajami linii rysunkowych i zasadami uproszczeń
  • Ćwiczenia z czytania rysunków złożeniowych (identyfikacja elementów i połączeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego