KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 28.
Rysunek przedstawia przekrój i rozkład współczynnika załamania światła światłowodu
Ilustracja przedstawia przekrój światłowodu z profilem skokowym współczynnika załamania światła.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Profil skokowy oznacza, że współczynnik załamania ma wyraźny "skok": w rdzeniu jest stały i większy, a w płaszczu stały i mniejszy. Taki rozkład n(r) jest charakterystyczny dla światłowodu włóknistego o profilu skokowym, a nie dla falowodów planarnych/paskowych.

Pełne wyjaśnienie:

W światłowodzie współczynnik załamania światła n jest celowo kształtowany, aby prowadzić światło w rdzeniu. Na rysunkach szkolnych najczęściej pokazuje się przekrój rdzenia i płaszcza oraz wykres n(r) (zależność współczynnika załamania od promienia).

Światłowód włóknisty o profilu skokowym rozpoznaje się po tym, że:

  • w rdzeniu współczynnik załamania ma wartość większą i w przybliżeniu stałą,
  • na granicy rdzeń–płaszcz następuje gwałtowna zmiana ("skok") do mniejszej wartości w płaszczu,
  • w płaszczu współczynnik jest również w przybliżeniu stały.

Taki wykres jest typowym opisem profilu skokowego (step-index). Stąd odpowiedź "włóknistego, o profilu skokowym" pasuje jednocześnie do geometrii (włókno, czyli falowód cylindryczny) oraz do rozkładu n.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do tej kombinacji cech:

  • "paskowego" dotyczy falowodów z fotoniki zintegrowanej (struktury na podłożu), a nie klasycznego włókna w przekroju kołowym; sam wykres n(r) i przekrój rdzenia/płaszcza sugerują falowód włóknisty.
  • "planarnego" również odnosi się do falowodów wykonywanych w strukturach warstwowych; ich przekroje mają zwykle geometrię warstwową, a nie typowy rdzeń w płaszczu jak w kablu światłowodowym.
  • "włóknistego, jednomodowego" to inny podział: jednomodowość zależy głównie od parametrów geometryczno-optycznych i długości fali (liczby modów), a sam fakt profilu skokowego nie przesądza jednoznacznie o jednomodowości. Z rysunku opisu profilu n(r) wynika przede wszystkim rodzaj profilu (skokowy), niekoniecznie liczba modów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz na wykresie gwałtowną zmianę wartości współczynnika załamania na granicy rdzeń–płaszcz, najpierw identyfikuj profil skokowy; dopiero potem, jeśli są dane o średnicy rdzenia i długości fali, rozważaj jednomodowość/wielomodowość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Profil skokowy oznacza, że współczynnik załamania ma dwie prawie stałe wartości: wyższą w rdzeniu i niższą w płaszczu, a na granicy występuje gwałtowna zmiana ("skok"). To podstawowy model opisujący wiele włókien światłowodowych.
Światłowód włóknisty zwykle pokazuje przekrój rdzenia otoczonego płaszczem (często kołowy) i wykres n(r) zależny od promienia. Falowód planarny/paskowy częściej ma geometrię warstw lub "paska" na podłożu, a nie rdzeń w płaszczu jak we włóknie.
Wyższy współczynnik załamania rdzenia względem płaszcza sprzyja zjawiskom prowadzenia (w uproszczeniu: światło "trzyma się" rdzenia). Dzięki temu energia optyczna propaguje się wzdłuż włókna zamiast uciekać do otoczenia.
Nie. Profil skokowy mówi o kształcie rozkładu współczynnika załamania, a jednomodowość zależy od parametrów włókna i długości fali (liczby wspieranych modów). Możliwe są włókna o profilu skokowym zarówno jednomodowe, jak i wielomodowe.
W profilu skokowym n jest prawie stałe w rdzeniu i zmienia się gwałtownie na granicy z płaszczem. W profilu gradientowym n w rdzeniu zmienia się płynnie (zwykle maleje od środka do krawędzi). Na egzaminie rozpoznajesz to po kształcie wykresu n(r).
Profil skokowy jest klasycznym rozwiązaniem spotykanym w wielu włóknach, szczególnie w kontekście podstawowej teorii prowadzenia światła i w zadaniach dydaktycznych. W praktyce dobór włókna zależy od zastosowania, długości trasy i wymaganej przepływności.
"Rdzeń" to centralna część włókna, w której ma się propagować światło; ma zwykle wyższy współczynnik załamania. "Płaszcz" otacza rdzeń i ma niższy współczynnik, co umożliwia prowadzenie. Na wykresie n(r) widać je jako obszary o różnych wartościach n.
Najczęstsze błędy to mylenie profilu skokowego z gradientowym (bo nie analizuje się kształtu wykresu), mylenie podziału "profil" z "liczbą modów", oraz wybór "planarny/paskowy" tylko dlatego, że brzmi bardziej "technicznie". Warto patrzeć na geometrię przekroju i n(r).
Bo dotyczą falowodów w fotonice zintegrowanej, a nie klasycznych światłowodów w kablach telekomunikacyjnych. Uczeń może kojarzyć słowo "falowód" ogólnie i pominąć, że rysunek pokazuje typową strukturę rdzeń–płaszcz. Kluczowe jest rozróżnienie geometrii prowadzenia.
Ćwicz rozpoznawanie: przekrój włókna (rdzeń/płaszcz), profile n(r) (skokowy vs gradientowy), oraz podstawowe pojęcia SMF/MMF. Pomaga też przegląd rysunków z materiałów szkolnych i kart katalogowych producentów. Ucz się po cechach, nie po nazwach.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Profil skokowy oznacza, że współczynnik załamania ma wyraźny "skok": w rdzeniu jest stały i większy, a w płaszczu stały i mniejszy."

Źródła:

  • ITU-T Recommendation G.652 (Characteristics of a single-mode optical fibre and cable), aktualna wersja dostępna w bibliotece ITU-T
  • ITU-T Recommendation G.651.1 (Characteristics of a 50/125 μm multimode optical fibre and cable), aktualna wersja dostępna w bibliotece ITU-T
  • Gerd Keiser, "Optical Fiber Communications", rozdziały o budowie światłowodu i profilach współczynnika załamania (step-index/graded-index)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw fotoniki lub teletransmisji światłowodowej (rozdziały o budowie włókna i profilach n)
  • Materiały dydaktyczne z kursów FO: profile skokowe i gradientowe, SMF/MMF
  • Dokumentacje producentów światłowodów opisujące profil współczynnika załamania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego