KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 21.
Rysunek przedstawia przekrój pompy
Ilustracja przedstawia przekrój pompy łopatkowej, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego dla technika mechanika.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa łopatkowa ma wirnik z promieniowymi rowkami i wysuwne łopatki, które podczas obrotu tworzą zmienne komory robocze w obudowie. Taki układ jest charakterystyczny na przekroju i odróżnia ją od pompy zębatej (koła zębate), śrubowej (śruby) oraz tłokowej (tłoki/cylindry).

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie typu pompy na przekroju polega na znalezieniu elementu roboczego i sposobu tworzenia komór ssania oraz tłoczenia. W pompie łopatkowej elementem roboczym jest wirnik z promieniowymi szczelinami, w których poruszają się wysuwne łopatki. Podczas obrotu wirnika łopatki (dociskane np. siłą odśrodkową lub innym rozwiązaniem konstrukcyjnym) dzielą przestrzeń między wirnikiem a obudową na komory o zmiennej objętości. Zmiana objętości komór powoduje zasysanie cieczy po stronie ssawnej i jej wypychanie po stronie tłocznej.

Odpowiedź "łopatkowej" jest więc poprawna, gdy na rysunku widoczne są typowe cechy: wirnik z rowkami oraz łopatki wysuwające się na zewnątrz, pracujące w obudowie (często z mimośrodowością lub kształtem pierścienia prowadzącego).

  • "Śrubowej" nie wybiera się, jeśli na przekroju nie ma pary/dwóch lub więcej zazębiających się śrub (rotorów śrubowych), które tworzą kanały transportujące medium wzdłuż osi.
  • "Zębatej" jest błędne, gdy nie widać dwóch kół zębatych (zewnętrznych lub wewnętrznych) tworzących zamknięte przestrzenie między zębami i korpusem. W przekroju pompy zębatej dominują wyraźne zarysy zębów.
  • "Tłokowej" nie pasuje, jeśli brak jest tłoka/tłoków poruszających się posuwisto-zwrotnie w cylindrze oraz elementów rozrządu (np. zaworów), typowych dla pomp tłokowych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zidentyfikuj, czy ruch roboczy jest obrotowy (łopatkowa, zębata, śrubowa), czy posuwisto-zwrotny (tłokowa). Następnie szukaj: łopatek w rowkach (łopatkowa), zębów kół (zębata) albo śrub/ślimaków (śrubowa).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa łopatkowa to pompa wyporowa, w której wirnik z rowkami obraca się w obudowie, a wysuwne łopatki dzielą przestrzeń na komory. Zwiększanie objętości komór powoduje ssanie, a zmniejszanie — tłoczenie cieczy. To konstrukcja typowa dla układów hydraulicznych.
Szukaj wirnika z promieniowymi szczelinami oraz cienkich elementów wysuwających się na zewnątrz (łopatek). Charakterystyczne są komory o zmiennej objętości między wirnikiem a obudową. Brak zębów kół i brak tłoków zwykle potwierdza, że to nie pompa zębata ani tłokowa.
W pompie łopatkowej elementami roboczymi są łopatki w rowkach wirnika, a w pompie zębatej — koła zębate tworzące przestrzenie między zębami i korpusem. Na przekroju pompy zębatej widać zęby, a na przekroju łopatkowej — łopatki i wirnik z rowkami.
Pompa śrubowa transportuje ciecz wzdłuż osi dzięki zazębiającym się śrubom/rotorom, tworząc kanały przepływu. W pompie łopatkowej komory powstają między łopatkami a obudową i zmieniają objętość podczas obrotu. Na rysunku śrubowa ma wyraźne zarysy śrub, a łopatkowa — łopatki.
Pompa tłokowa pracuje ruchem posuwisto-zwrotnym tłoka w cylindrze i zwykle ma elementy rozrządu (np. zawory). Jeśli na przekroju widać wirnik obracający się w obudowie i brak tłoków oraz cylindrów, to konstrukcja obrotowa — typowa dla pomp łopatkowych, zębatych lub śrubowych, nie tłokowych.
Pompy łopatkowe spotyka się w układach hydraulicznych maszyn i urządzeń, gdy potrzebny jest stabilny przepływ i praca przy typowych ciśnieniach roboczych. W praktyce dobór zależy od wymagań układu (wydajność, ciśnienie, warunki pracy) oraz od kompatybilności z olejem hydraulicznym.
W eksploatacji często zużywają się łopatki, powierzchnie współpracy w obudowie oraz elementy uszczelniające. Przyczyną bywa zanieczyszczony olej, praca na sucho lub niewłaściwa lepkość. Objawami mogą być spadek wydajności, hałas i wzrost temperatury w układzie.
Często tak, jeśli na rysunku zaznaczono króćce lub kanały. Zasada jest taka, że po stronie zwiększania objętości komór występuje ssanie, a po stronie zmniejszania — tłoczenie. Bez oznaczeń kierunku obrotu i przyłączy można jednak ustalić to tylko orientacyjnie.
Najczęstsze pomyłki wynikają z patrzenia na pojedynczy detal zamiast na cały mechanizm: mylenie łopatek z zębami, pomijanie tego, czy ruch jest obrotowy czy posuwisty, oraz nieuwzględnianie kształtu komór roboczych. Pomaga metoda: najpierw typ ruchu, potem element roboczy.
Najlepiej pracować na zestawie przekrojów i porównywać cechy: łopatki w rowkach, koła zębate, śruby/rotory oraz tłoki w cylindrach. Zrób własną tabelę "cecha → typ pompy" i ćwicz szybkie wskazanie elementu roboczego. Na egzaminie szukaj najpierw najbardziej charakterystycznych kształtów.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pompa łopatkowa ma wirnik z promieniowymi rowkami i wysuwne łopatki, które podczas obrotu tworzą zmienne komory robocze w obudowie."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Pompa łopatkowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%82opatkowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl): "Pompa zębata" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_z%C4%99bata (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl): "Pompa śrubowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%9Brubowa (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki siłowej dla szkół technicznych (dział: pompy wyporowe)
  • Katalogi producentów pomp (rysunki przekrojowe i opisy zasad działania)
  • Tablice porównawcze typów pomp (cechy konstrukcyjne, zalety/wady, zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego