KWALIFIKACJA MOD6 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 35.
Rysunek przedstawia przekrój poprzeczny nawoju cylindryczno-krzyżowego. Jaka jest przyczyna nierównomiernego wybarwienia przędzy w tym nawoju?
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny nawoju cylindryczno-krzyżowego, co jest związane z zawodem technika włókiennika i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nierównomierne wybarwienie przędzy w nawoju najczęściej wynika z braku jednorodności materiału w pakiecie.
"Pomieszanie przędzy" (np. różnych partii, surowców lub parametrów) powoduje inną chłonność i różną szybkość wiązania barwnika, przez co po barwieniu widać pasma/odcienie mimo prawidłowego nawinięcia.

Pełne wyjaśnienie:

Nierównomierne wybarwienie przędzy w nawoju cylindryczno‑krzyżowym to wada typowa dla sytuacji, gdy pakiet nie jest jednorodny materiałowo. Odpowiedź "Pomieszanie przędzy" wskazuje, że w jednym nawoju znajdują się nitki o różnych cechach (np. inna partia, inny skład surowcowy, inny skręt, nierówna masa liniowa lub odmienna obróbka wstępna). Takie różnice zmieniają podatność na barwienie: jedne nitki szybciej adsorbują barwnik i mocniej się wybarwiają, inne słabiej, co daje widoczne różnice odcienia w obrębie tego samego nawoju.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są najlepszym wyjaśnieniem nierównego wybarwienia?

  • "Poprzecinane nitki na brzegach nawoju" to przede wszystkim wada mechaniczna. Może powodować zrywy, problemy w dalszej obróbce i nierówne odwijanie, ale sama w sobie nie tłumaczy regularnych różnic odcienia w całym przekroju barwionego pakietu.
  • "Niezwiązane końce nitek" odnoszą się do zabezpieczenia końców i stabilności pakietu. Skutkiem są kłopoty manipulacyjne (splątania, zaciągi), natomiast nie jest to typowy mechanizm powstawania różnic w chłonności barwnika między fragmentami przędzy.
  • "Niewłaściwe ułożenie warstw w nawoju" może sprzyjać nierównościom procesowym (różna gęstość upakowania i utrudniony przepływ kąpieli), jednak pytanie dotyczy przyczyny nierównomiernego wybarwienia przędzy w tym nawoju, a kluczową, najbardziej bezpośrednią i typową przyczyną jest niejednorodność samej przędzy w pakiecie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli wada dotyczy koloru (odcieni, smug, pasm), najpierw rozważ czynniki materiałowe i przygotowawcze (mieszanie partii, różna chłonność), a dopiero potem wady czysto mechaniczne nawoju.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nawój cylindryczno-krzyżowy to pakiet przędzy nawinięty na tuleję w taki sposób, że nitki krzyżują się pod pewnym kątem, tworząc stabilny cylinder. Taki układ ułatwia odwijanie i bywa stosowany także w przygotowaniu do procesów wykończalniczych, np. barwienia w nawoju.
Gdy w jednym nawoju są nitki z różnych partii lub o innych parametrach (skład, skręt, masa liniowa, obróbka), mają one inną chłonność i inną kinetykę wiązania barwnika. W efekcie w tej samej kąpieli jedne fragmenty wybarwiają się mocniej, a inne słabiej, co daje nierówne odcienie.
Najczęściej decydują: jednorodność składu surowcowego, równość masy liniowej, jednakowy skręt, identyczna historia obróbki wstępnej oraz brak zanieczyszczeń. Nawet przy poprawnym procesie barwienia różnice w tych cechach mogą powodować pasma i widoczne różnice koloru.
Nie zawsze, ale może zwiększać ryzyko. Jeśli upakowanie jest nierówne, kąpiel barwiarska może przepływać inaczej przez różne strefy, co sprzyja różnicom intensywności koloru. W praktyce jednak najpierw weryfikuje się jednorodność przędzy (brak mieszanek), bo to częsta i bezpośrednia przyczyna różnic odcienia.
Wady mechaniczne dotyczą struktury pakietu i pracy przędzy (zrywy, splątania, uszkodzenia brzegów, luźne końce). Wady wybarwienia dotyczą koloru (smugi, pasma, różne odcienie) i zwykle wynikają z niejednorodności materiału lub z warunków przepływu/penetracji kąpieli podczas barwienia.
Ryzykowne są m.in. niejednakowe naprężenie nitki, niestabilna gęstość upakowania, zbyt twardy lub zbyt luźny nawój oraz brak kontroli partii surowca. Takie czynniki mogą zmieniać przepływ kąpieli przez pakiet i nasilać różnice barwienia, zwłaszcza przy granicznych ustawieniach procesu.
Najczęściej po procesie barwienia lub po wykończaniu, gdy pojawiają się różnice odcienia w obrębie jednego nawoju albo między nawojami z tej samej serii. Wtedy analizuje się identyfikowalność partii (oznaczenia, dokumentacja) i porównuje cechy przędzy, aby potwierdzić, czy doszło do wymieszania.
Stosuje się jednoznaczne znakowanie partii, separację magazynową, procedury wydawania surowca (FIFO/partia), kontrolę operatora przy przezbrojeniach oraz zapis parametrów nawijania dla danej partii. Dobra identyfikowalność i dyscyplina organizacyjna są kluczowe, bo mieszanie często wynika z pomyłek logistycznych.
Zazwyczaj wpływ jest pośredni i dotyczy raczej problemów technologicznych (zrywy, nierówne odwijanie, splątania). Same przecięcia nie tworzą typowego obrazu "pasm" kolorystycznych w całym przekroju pakietu. Jeśli wada dotyczy głównie odcienia, częściej przyczyną jest niejednorodność przędzy lub warunki przepływu kąpieli.
Najpierw zidentyfikuj, czy pytanie dotyczy koloru (barwienie) czy struktury nawoju (nawijanie). Przy nierównym wybarwieniu w pierwszej kolejności rozważ jednorodność surowca i partii, a dopiero potem wady mechaniczne. Szukaj odpowiedzi opisującej mechanizm wpływający na chłonność barwnika.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii barwienia i wykańczania przędzy (temat: barwienie w nawoju)
  • Instrukcje zakładowe/DTR urządzeń do barwienia nawojów (opis wymagań dotyczących przygotowania pakietów)
  • Skrypty szkolne z towaroznawstwa włókienniczego (właściwości włókien a podatność na barwienie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego