KWALIFIKACJA ELM2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 10.
Rysunek przedstawia symbol graficzny
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek symbolu multipleksera, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Multiplekser to układ kombinacyjny przełączający wiele wejść na jedno wyjście, zwykle z liniami wyboru (adresowymi). Komparator służy do porównywania wartości, przerzutnik jest układem sekwencyjnym z pamięcią stanu, a demultiplekser działa odwrotnie: rozdziela jedno wejście na jedno z wielu wyjść.

Pełne wyjaśnienie:

Multiplekser jest układem kombinacyjnym, którego zadaniem jest wybranie jednego z wielu sygnałów wejściowych i przekazanie go na jedno wyjście. Na symbolu graficznym zwykle widać kilka wejść danych (np. po jednej stronie), jedno wyjście (po drugiej stronie) oraz dodatkowe linie sterujące wyborem (linie adresowe/selekcji), które decydują, które wejście jest aktualnie "podłączone" do wyjścia.

Odpowiedź "multipleksera." pasuje do symbolu wtedy, gdy układ przedstawia funkcję przełączania: wiele → jedno. To bardzo częsty blok w elektronice cyfrowej, stosowany m.in. do redukcji liczby linii sygnałowych, przełączania źródeł danych lub wyboru jednego z kanałów pomiarowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "komparatora." Komparator realizuje funkcję porównania dwóch (lub więcej) wartości i generuje sygnał informujący o relacji (np. większe/mniejsze/równe). Symbol komparatora zwykle jest kojarzony z porównaniem, a nie z przełączaniem wielu wejść na jedno wyjście.
  • "przerzutnika." Przerzutnik (np. RS, JK, D, T) to układ sekwencyjny mający pamięć stanu. Jego symbol zwykle zawiera oznaczenia wejść zegarowych, asynchronicznych ustawień/zerowań lub charakterystyczne wyjścia Q i /Q. To inny typ funkcji niż wybór kanału.
  • "demultipleksera." Demultiplekser jest funkcjonalnym "odwróceniem" multipleksera: kieruje jedno wejście na jedno z wielu wyjść w zależności od linii wyboru. Jeśli symbol pokazuje wiele wyjść zamiast wielu wejść, wtedy pasowałby demultiplekser, ale przy układzie typu wiele → jedno właściwy jest multiplekser.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wahasz się między multiplekserem a demultiplekserem, policz stronę z większą liczbą linii sygnałowych (danych) i ustal kierunek: wiele wejść i jedno wyjście oznacza multiplekser, a jedno wejście i wiele wyjść oznacza demultiplekser.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Multiplekser to układ kombinacyjny, który wybiera jeden z wielu sygnałów wejściowych i przekazuje go na jedno wyjście. W praktyce służy do przełączania kanałów danych, zmniejszania liczby linii sygnałowych oraz wyboru źródła sygnału sterowanego liniami selekcji.
Multiplekser działa w kierunku wiele wejść → jedno wyjście, a demultiplekser odwrotnie: jedno wejście → wiele wyjść. Oba mogą mieć linie wyboru (adresowe), ale różnią się stroną z większą liczbą linii danych.
Najczęściej widać kilka wejść danych po jednej stronie, jedno wyjście po drugiej oraz dodatkowe wejścia sterujące wyborem (S0, S1, A0, A1 itp.). Kluczowe jest to, że układ wybiera jedno wejście spośród wielu i przekazuje je dalej.
Linie wyboru kodują numer wejścia, które ma zostać połączone z wyjściem. Dzięki temu jeden układ może przełączać wiele kanałów bez ręcznego przepinania przewodów. To podstawowy mechanizm sterowania w przełączaniu danych w technice cyfrowej.
Czasem oba są rysowane jako "blok" z wejściami i wyjściem, co może mylić. Komparator zwykle wiąże się z funkcją porównania (relacja między wejściami), a multiplekser z funkcją wyboru kanału sterowanego liniami selekcji. Warto szukać wejść adresowych.
Najczęstszy błąd to mylenie multipleksera z demultiplekserem na podstawie samej nazwy. Pomaga prosta kontrola: policz liczbę linii danych po obu stronach symbolu i ustal, czy układ zbiera sygnały do jednego wyjścia, czy rozdziela na wiele wyjść.
Multipleksery spotyka się w modułach sterujących, przełączaniu sygnałów czujników, selekcji źródeł audio/wideo, a także w urządzeniach pomiarowych, gdzie kilka kanałów jest kolejno podawanych na jeden tor przetwarzania. Ułatwia to okablowanie i redukuje koszty.
Oprócz zasilania należy poprawnie podłączyć wejścia danych, wyjście oraz linie wyboru (adresowe). Często występuje też wejście zezwalające (enable). Błędy na liniach selekcji powodują wybór niewłaściwego kanału lub brak przełączania.
Przerzutnik jest układem sekwencyjnym i przechowuje stan (ma "pamięć"), zwykle współpracuje z sygnałem zegarowym i wyjściami Q oraz /Q. Multiplekser jest układem kombinacyjnym i nie pamięta stanu — na wyjściu pojawia się aktualnie wybrane wejście zależnie od linii wyboru.
Ucz się parami podobnych elementów (multiplekser–demultiplekser, przerzutnik–zatrzask, dekoder–enkoder) i zawsze sprawdzaj: liczbę wejść/wyjść, obecność linii selekcji oraz typowe oznaczenia (Q, /Q, CLK, EN). Pomaga też praca z notami katalogowymi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Multiplekser to układ kombinacyjny przełączający wiele wejść na jedno wyjście, zwykle z liniami wyboru (adresowymi)."

Źródła:

  • IEC 60617 (Graphical symbols for diagrams) – dział/symbole dotyczące układów logicznych (multipleksery/demultipleksery); norma IEC, dostęp przez katalog IEC/PN-EN (weryfikacja w normie).
  • Texas Instruments, datasheet: SN74HC151 / SN74HCT151 (8-to-1 multiplexer) – sekcja "Logic diagram / function table / pin configuration" (symbol i zasada działania).
  • Texas Instruments, datasheet: SN74HC138 / SN74HCT138 (decoder/demultiplexer) – sekcja "Logic diagram / function table" (porównanie funkcji demultipleksowania).

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw techniki cyfrowej (rozdziały o układach kombinacyjnych i schematach)
  • Noty katalogowe układów multiplekserów/demultiplekserów (sekcja: opis funkcji i symbol logiczny)
  • Tablice/słowniki symboli elektronicznych używanych na schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego