KWALIFIKACJA DRM5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 8.
Rysunek przedstawia złącze czopowe prostopadłe
Ilustracja przedstawia złącze czopowe prostopadłe, które jest elementem konstrukcyjnym używanym w stolarstwie i tapicerstwie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Określenie "pojedyncze przelotowe" oznacza złącze czopowe z jednym czopem przechodzącym przez gniazdo na wylot (widoczny po drugiej stronie elementu). Pozostałe odpowiedzi opisują inne konstrukcje: złącze zakładkowe (nie czopowe) albo czopy kryte/półkryte, gdzie czop nie jest przelotowy.

Pełne wyjaśnienie:

Złącze czopowe prostopadłe to typowe połączenie elementów drewnianych pod kątem prostym, często spotykane w ramach i stelażach (także w elementach konstrukcyjnych mebli tapicerowanych). Składa się z czopa (wypustu) oraz gniazda (otworu), w które czop jest osadzany.

Odpowiedź "pojedyncze przelotowe" opisuje połączenie, w którym:

  • "pojedyncze" – występuje jeden czop (w odróżnieniu od czopa podwójnego, gdzie są dwa równoległe czopy),
  • "przelotowe" – czop przechodzi przez gniazdo na wylot, czyli może być widoczny na przeciwnej stronie elementu z gniazdem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "zakładkowe proste" dotyczy złącza zakładkowego (nakładkowego), w którym elementy są osłabiane przez wykonanie zakładek i nakładane na siebie. To inna rodzina połączeń niż czopowe.
  • "podwójne półkryte" wprowadza dwa rozróżnienia naraz: "podwójne" (dwa czopy) oraz "półkryte" (gniazdo nieprzelotowe, ale z charakterystycznym stopniem/odsłonięciem w części grubości). Jeżeli na rysunku widać jeden czop i przejście na wylot, ta charakterystyka nie pasuje.
  • "pojedyncze kryte" oznacza pojedynczy czop osadzony w gnieździe nieprzelotowym, tak aby po złożeniu nie był widoczny na zewnętrznej powierzchni elementu. To przeciwieństwo cechy "przelotowe".

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu złącza czopowego najpierw ustal, czy to na pewno czop (wypust + gniazdo), a dopiero potem sprawdź dwa kluczowe kwalifikatory: ile jest czopów (pojedyncze/podwójne) oraz czy gniazdo jest przelotowe (przelotowe/kryte/półkryte).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To połączenie elementów drewnianych pod kątem 90°, w którym jeden element ma czop (wypust), a drugi gniazdo (otwór). Po wsunięciu czopa w gniazdo uzyskuje się stabilne połączenie ram i stelaży, często dodatkowo klejone i wzmacniane.
Czop przelotowy rozpoznasz po tym, że gniazdo przechodzi przez całą grubość elementu, a koniec czopa może być widoczny na przeciwnej stronie. Na rysunku często widać ciągłość otworu lub zarys czopa "wychodzący" na zewnątrz.
"Pojedyncze" znaczy, że jest jeden czop o jednej szerokości (jeden wypust) dopasowany do jednego gniazda. W wersji "podwójnej" występują dwa węższe czopy równolegle, co zmienia wygląd na rysunku i technologię wykonania.
W czopie krytym gniazdo nie jest przelotowe, więc czop po złożeniu nie jest widoczny na zewnętrznej powierzchni elementu z gniazdem. W czopie przelotowym gniazdo jest na wylot i czop może być widoczny po drugiej stronie.
Złącze zakładkowe polega na wykonaniu "zakładek" (spłaszczeń) na łączonych elementach i nałożeniu ich na siebie. Złącze czopowe opiera się na układzie czop–gniazdo. Na rysunku zakładka wygląda jak schodek/nałożenie, a nie wypust w otworze.
Stosuje się je w newralgicznych węzłach ram i stelaży, gdzie wymagana jest sztywność i przenoszenie obciążeń (np. naroża ram, połączenia ramiaków z poprzeczkami). W praktyce często łączy się je z klejeniem i dodatkowymi wzmocnieniami.
Typowy błąd to ocenianie tylko po tym, że czop "nie wystaje", bez sprawdzenia czy gniazdo ma częściowe odsłonięcie. "Półkryte" zwykle ma widoczną część gniazda/stopień, a "kryte" pozostaje całkowicie niewidoczne na powierzchni.
Nie zawsze. Przelotowy może ułatwiać kontrolę dopasowania i bywa bardzo wytrzymały, ale może też osłabiać element przez otwór na wylot i wpływać na estetykę. O wytrzymałości decydują m.in. wymiary, jakość dopasowania, klejenie i wzmocnienia.
Najpierw ustal typ połączenia (czy jest czop i gniazdo). Potem sprawdź liczbę czopów (pojedyncze/podwójne). Na końcu oceń, czy gniazdo jest na wylot czy nie (przelotowe/kryte/półkryte). Taka kolejność zmniejsza ryzyko pomyłki.
W stelażach i elementach drewnianych przydają się też połączenia kołkowe, wczepowe (np. na pióro-wpust), zakładkowe oraz połączenia na łączniki metalowe. Na egzaminie często sprawdza się rozpoznawanie ich po rysunku i dobór do zastosowania.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Określenie "pojedyncze przelotowe" oznacza złącze czopowe z jednym czopem przechodzącym przez gniazdo na wylot (widoczny po drugiej stronie elementu)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw konstrukcji drewnianych oraz połączeń stolarskich (dział: połączenia czopowe)
  • Atlasy/zeszyty ćwiczeń z rysunkami połączeń stolarskich i ich nazewnictwem
  • Instrukcje technologiczne wykonywania stelaży (ćwiczenia: rozpoznawanie połączeń po rysunku i w detalu rzeczywistym)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego