KWALIFIKACJA GIW2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 3.
Rysunek przedstawia znak umowny, którym na profilu geologicznym oznacza się
Ilustracja przedstawia znak umowny używany na profilach geologicznych do oznaczania wapienia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na profilu geologicznym znaki umowne służą do identyfikacji litologii warstw.
Jeżeli przedstawiony symbol odpowiada oznaczeniu skały węglanowej, właściwą interpretacją jest wapień. Pozostałe odpowiedzi (ił, piaskowiec, łupek ilasty) dotyczą innych typów skał osadowych i mają inne konwencje oznaczania.

Pełne wyjaśnienie:

Profile geologiczne przedstawiają kolejność i miąższości warstw oraz ich litologię. Żeby zapis był czytelny i jednoznaczny, stosuje się znaki umowne (symbole litologiczne) przypisane do konkretnych skał. Zadanie polega na rozpoznaniu symbolu i przyporządkowaniu go do właściwej nazwy skały.

Odpowiedź "wapień" jest poprawna, gdyż symbol na rysunku odpowiada oznaczeniu skały węglanowej. Wapień to typowa skała osadowa zbudowana głównie z węglanu wapnia; w praktyce górniczej jego rozpoznanie w profilu pomaga oceniać m.in. zwięzłość górotworu i możliwe zmiany warunków urabiania.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ odnoszą się do innych litologii:

  • "ił" to osad/ skała bardzo drobnoziarnista o dominacji frakcji ilastej; w dokumentacji zwykle ma własny, odmienny symbol.
  • "piaskowiec" to skała okruchowa o przewadze ziaren piasku; oznaczenia piaskowców na profilach różnią się od oznaczeń skał węglanowych.
  • "łupek ilasty" jest skałą drobnoziarnistą o łupkowatości (uwarstwieniu/łupliwości), więc jego symbol musi oddawać inną cechę niż wapień.

Wskazówka egzaminacyjna: ucz się symboli w grupach (węglanowe, okruchowe, ilaste) i zawsze porównuj je z kategorią skały, a nie tylko z pojedynczym skojarzeniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Profil geologiczny to graficzne przedstawienie kolejnych warstw (litologii) wraz z ich miąższościami i cechami, np. spękaniami czy wkładkami. W górnictwie pomaga ocenić warunki urabiania, zagrożenia oraz zaplanować prowadzenie wyrobisk w różnych typach skał.
Znak umowny to ustalony symbol graficzny służący do jednoznacznego oznaczania rodzaju skały lub zjawiska geologicznego. Dzięki temu profil jest czytelny bez opisywania każdej warstwy tekstem, a różne osoby interpretują dokumentację w ten sam sposób.
Na profilu odróżnia się je przede wszystkim po symbolu litologicznym przypisanym do skały. Dodatkowo w opisie warstwy mogą pojawić się cechy pomocnicze (np. zwięzłość, reakcja z kwasem dla wapieni, uziarnienie dla piaskowców). W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie znaku.
Ił opisuje bardzo drobnoziarnisty materiał/ skałę ilastą, natomiast łupek ilasty to skała o strukturze umożliwiającej rozdzielanie na cienkie płytki (łupliwość/uwarstwienie). Różnice technologiczne (np. zachowanie w wyrobisku) są istotne, więc w dokumentacji zwykle mają różne symbole.
Do skał węglanowych najczęściej zalicza się m.in. wapienie i dolomity (w zależności od kontekstu programu nauczania). W zadaniach z profili geologicznych ważne jest skojarzenie, że węglanowe stanowią osobną grupę litologiczną i mają inne oznaczenia niż skały ilaste czy okruchowe.
Nie zawsze. W praktyce mogą występować różne zestawy symboli zależnie od przyjętej instrukcji, normy lub standardu w danej dokumentacji. Na egzaminie zwykle obowiązuje zestaw znaków przewidziany w materiałach dydaktycznych, dlatego warto uczyć się z oficjalnych tablic/atlasów używanych na zajęciach.
Najlepiej ćwiczyć na kompletnych profilach i przekrojach: rozpoznawaj symbol, nazwij skałę i przypisz ją do grupy (węglanowa/okruchowa/ilasta). Pomaga też robienie fiszek: z jednej strony symbol, z drugiej nazwa i 1–2 cechy charakterystyczne skały w warunkach górniczych.
Częsty błąd to mylenie symboli skał węglanowych z okruchowymi (np. piaskowcem) albo wybór na podstawie pojedynczego skojarzenia bez porównania z pozostałymi odpowiedziami. Drugi błąd to nieuwzględnienie, że ił i łupek ilasty to różne litologie i zwykle mają różne oznaczenia.
Rodzaj skały wpływa na urabialność, stabilność ociosów, potrzebę obudowy oraz reakcję na wodę. Inne podejście stosuje się w skałach zwięzłych (często węglanowych), a inne w skałach ilastych, które mogą pęcznieć lub łatwo się rozmakają. Profil geologiczny pozwala te zmiany przewidzieć.
Profile wykorzystuje się m.in. przy rozpoznaniu złoża, projektowaniu robót, dokumentowaniu wyrobisk oraz analizie zmian litologii w rejonie eksploatacji. Są też pomocne przy interpretacji danych z wierceń i przy przekazywaniu informacji o górotworze między działami kopalni.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Na profilu geologicznym znaki umowne służą do identyfikacji litologii warstw.Jeżeli przedstawiony symbol odpowiada oznaczeniu skały węglanowej, właściwą interpretacją jest wapień."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw geologii i litologii (skały osadowe)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ: oznaczenia na profilach geologicznych
  • Atlas znaków umownych stosowanych w dokumentacji geologicznej/profilach (materiały branżowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego